Томмазо Гросси: Итальян ақыны мен романисі

Кіріспе

Италиялық ақын және романист Томмазо Гросси (20 қаңтар 1791 – 10 желтоқсан 1853) – итальяндық ақын және романист.

Өмірбаян

Гросси Комо көлінің жағасындағы Беллано қаласында дүниеге келді және 1810 жылы Павия университетінде құқық мамандығы бойынша бітірді. Одан кейін ол өзінің кәсібін жүзеге асыру үшін Миланға барды, бірақ Австрия үкіметі оның мансаптық мүмкіндіктеріне араласты. Осының салдарынан Гросси өмір бойы нотариус болып жұмыс істеді. Оның күдігі негізді екенін ол көп ұзамай милан тілінде «Принеида» (1814) атты соғыс поэмасын жазып көрсетті, онда Империяның бас қазынашысы Джузеппе Принаның трагикалық өлімін жанды түстермен суреттеді. Милан халқы, австриялық науқас қозушылардың ықпалымен, оны жыртып, қала көшелерімен сүйреп әкеткен (1814). Анонимді поэма – тіпті Батыс Ломбард диалектісі әдеби тіл ретінде пайда болған кездегі алғашқы туынды болғандықтан – алғаш рет белгілі Карло Портаға жатқызылды, бірақ Гросси өзінің автор екенін мойындады. 1816 жылы ол тағы екі поэма жариялады, олар да милан тілінде жазылған: «Алтын жаңбыр» (La Pioggia d'oro) және «Қашқан» (La Fuggitiva). Бұл туындылары оған Порта мен Манцонидің достығын сыйлады, ал үш ақын Ломбардиядағы романтизмнің әдеби триумвиратын құрады. Гросси өзінің миландық поэмаларының танымалдылығын пайдаланып, итальяндық өлеңдерді сынап көрді, оған өзінің алғашқы туындыларында осындай әсер қалдырған қозғалыс реализмін енгізуге тырысты; және ол бұл мақсатына «Ильдегонда» (1814) поэмасымен толыққандай жетті. Содан кейін ол «Бірінші крест жорығындағы Ломбардтар» атты эпикалық поэма жазды, Манцони осы туындыны «Құдалар» (I Promessi Sposi) еңбегінде құрметпен еске алады. Жазылым арқылы жарияланған бұл композиция (1826) ғасыр ішінде ешбір итальяндық поэмаға тең келмейтін сәттілікке қол жеткізді; ол Джузеппе Вердидің 1843 жылғы «Бірінші крест жорығындағы Ломбардтар» (I Lombardi alla prima crociata) операсының сюжетін ұсынды, ол Миланның Ла Скаласында алғаш рет қойылды. Манцонидің мысалы Гроссиді «Марко Висконти» (1834) атты тарихи роман жазуға итермеледі, онда шынайы сипаттамалар мен терең пафосқа толы бөлімдер бар. Біраз уақыттан кейін Гросси «Ульрико мен Лида» атты поэма жариялады, бірақ осы жарияланыммен оның поэзиялық қызметі аяқталды. 1834 жылы ол Миландағы Клара Маффеи ұйымдастырған либералды және патриоттық әдеби салон, «Салото Маффеи» ұйымдастыруға көмектесті; сол жерде Верди онымен танысты. 1838 жылы үйленгеннен кейін ол өмірінің соңына дейін Миланда нотариус болып жұмыс істеді.

Grossi was born in Bellano, on Lake Como, and graduated in law at University of Pavia in 1810. He then went to Milan to exercise his profession but the Austrian government interfered with his career prospects. Consequently, Grossi was a notary all his life. That the suspicion was well grounded he soon showed by writing the battle poem La Prineide (1814) in Milanese, in which he described with vivid colours the tragical death of Giuseppe Prina, chief treasurer during the Empire, whom the people of Milan, instigated by Austrian agitators, had torn to pieces and dragged through the streets of the town (1814). The anonymous poem—subversive even in being an incunable of the surfacing Western Lombard dialect as a literary language— was first attributed to the celebrated Carlo Porta, but Grossi of his own accord acknowledged himself the author. In 1816, he published other two poems, written likewise in Milanese: La Pioggia d'oro (The Shower of Gold) and La Fuggitiva (The Fugitive). These compositions secured him the friendship of Porta and Manzoni, and the three poets came to form a sort of literary triumvirate of Romanticism in Lombardy. Grossi took advantage of the popularity of his Milanese poems to try Italian verse, into which he sought to introduce the moving realism which had given such satisfaction in his earliest compositions; and in this he was entirely successful with his poem Ildegonda (1814). He next wrote an epic poem, entitled The Lombards in the First Crusade, a work of which Manzoni makes honorable mention in I Promessi Sposi. This composition, which was published by subscription (1826), attained a success unequalled by that of any other Italian poem within the century; it provided the subject for Giuseppe Verdi's success of 1843, I Lombardi alla prima crociata, premiered in Milan at La Scala. The example of Manzoni induced Grossi to write an historical novel entitled Marco Visconti (1834), a work which contains passages of true description and deep pathos. A little later Grossi published a tale in verse, Ulrico e Lida, but with this publication his poetical activity ceased. In 1834, he helped organise the "Salotto Maffei," the liberal and patriotic literary salon in Milan hosted by Clara Maffei; there Verdi made his acquaintance. After his marriage in 1838 he continued to employ himself as a notary in Milan till his death.