Георг Гермес: Рационалды теология мен Рим-католик дауы

Кіріспе

Неміс католик теологы (1775–1831)
Георг Гермес (22 сәуір 1775, Драйервальде – 26 мамыр 1831, Бонн) – теологияға рационалды көзқарас ұсынған неміс католик теологы. Өмірінде оның теологиясы Германияда кең таралды, бірақ Рим папасы Григорий XVI «Гермесиандық» ілімін айыптағаннан кейін маңызы төмендеді.

Өмір

Вестфалиядағы Драйервальдеде туған Гермес, Рейне гимназиясында және Мюнстер университетінде білім алған. 1797 жылы Гермес Мюнстер гимназиясының профессоры болды; 1799 жылы дін қызметкері ретінде тағайындалды. Оның алғашқы еңбегі – «Христиан дінінің ішкі шындығы туралы зерттеу» (Мюнстер, 1805), онда ол ақыл мен аян арасындағы үйлесімділікті көрсетуге тырысты. Бұл еңбек осылай жақсы қабылданып, 1807 жылы протестант теологы Август Герман Нимейердің жылы пікірімен, Мюнстер университетінің теология кафедрасына тағайындалды. Ол өзінің «Einleitung» еңбегінің философиялық бөлімінде осы екі ойшылды да қатты сынға алып, олардың моральдық заң туралы ілімін Құдайдың бар екендігіне жалғыз кепілдік ретінде қабылдамайды, ал аянның мүмкіндігі мен мәніне қатысты шектеулі көзқарастарын айыптайды. Бұл оның жүйесін даулы ету үшін таза теориялық материал жеткілікті болды. Канттың философиясын жан-жақты зерттегеннен кейін, ол осы философтың ілімдерін Рим-католик сеніміне қайшы келетін тұстарын жоққа шығаруға тырысты. Сонымен қатар, христиандық аян мен католик шіркеуінің шындығын алдымен ақылмен сынап, содан кейін аянды қабылдау керек деп талап етті. Ол сенім – бұл мойынсынуға мүмкіндік бермейтін дәлелдерге жауап екенін, демек, еркіндікке орын жоқ екенін дәлелдеді. Оның қайтысынан кейін, оның ізбасарлары мен қарсыластары арасындағы тартыс соншалықты күшейді, осы мәселе Папалық орынға жіберілді. Шешім теріс болды; 1835 жылдың 25 қыркүйегінде Папалық бұйрық «Einleitung» еңбегінің екі бөлігі мен «Dogmatik» еңбегінің бірінші томын айыптады. Екі айдан кейін «Dogmatik» еңбегінің қалған томдары да айыпталып жойылды. Дау тоқтаған жоқ. 1845 жылы FX Вернер анонимді түрде гермесиандық ілімдерді православиелік католик сенімінен айырмашылығын зерттеп, жоққа шығаруға жүйелі әрекет жасады («Der Hermesianismus», 1845). 1847 жылы 1835 жылғы айыптау шешімі IX Пий Папасымен бекітілді.

Born at Dreierwalde, in Westphalia, Hermes was educated at the gymnasium (high school) in Rheine and the University of Münster. In 1797 Hermes became professor at the Münster gymnasium; in 1799 he was ordained a priest. The first work he wrote, Untersuchung über die innere Wahrheit des Christentums (Münster, 1805), in which he sought to demonstrate the harmony between reason and revelation, was received with so much favour that in 1807 its author, warmly commended by the Protestant theologian August Hermann Niemeyer, at Halle, was appointed to a chair of theology at the University of Münster. and although in the philosophical portion of his Einleitung he strongly criticizes both these thinkers, rejecting their doctrine of the moral law as the sole guarantee for the existence of God, and condemning their restricted view of the possibility and nature of revelation, enough remained of purely speculative material to render his system controversial. Having closely studied Kant's philosophy, he occupied himself in refuting the doctrines of that philosopher so far as they were inconsistent with the Roman Catholic faith, while insisting that the truth of Christian revelation and of the Catholic church should first be tested by reason, and that revelation should then be followed. He argued that faith is a response to irresistible evidence, and therefore, not free. After his death, the contests between his followers and their opponents grew so bitter that the dispute was referred to the Papal See. The judgment was negative; on 25 September 1835 a papal bull condemned both parts of the Einleitung and the first volume of the Dogmatik. Two months later, the remaining volumes of the Dogmatik were likewise condemned. The controversy did not cease. In 1845, a systematic attempt was made anonymously by FX Werner to examine and refute the Hermesian doctrines, as contrasted with the orthodox Catholic faith (Der Hermesianismus, 1845). In 1847, the condemnation of 1835 was confirmed by Pius IX.