Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық әскери офицер
Polish military officer
Йозеф Доубор Мусницкий (орыс әскерінде қызмет еткен кезде Иосиф Романович; кейде Доубор Мусницкий; 25 қазан 1867 – 26 қазан 1937) – Ресей әскери офицері және поляк генералы, Ресей империясының, содан кейін Польша армиясының құрамында қызмет етті. Ол сонымен қатар Ұлы Польша көтерілісінің әскери қолбасшысы болды.
Józef Dowbor Muśnicki (Iosif Romanovich while in the Russian military; sometimes also Dowbór Muśnicki; ; 25 October 1867 – 26 October 1937) was a Russian military officer and Polish general, serving with the Imperial Russian and then Polish armies. He was also the military commander of the Greater Poland Uprising.
Ерте өмір
Доубор Мусницкий Гарбовта (Сандомирге жақын) Польшаның Конгресс Польшасы Радом губерниясында, сол кезде Ресей империясының құрамында болған Польшаның бөлігінде дүниеге келді. Оның әкесі – Гарбов иесі, литвалық Доуборов (Даубор) әулетінен (Пржиячель гербі), 17 ғасырда Сандомирге қоныс аударған Роман Мусницкий. Жозефтің үлкен ағасы Константин да генерал-лейтенант болды. Олардың анасы – Антонина Вирцбицки. Оның әулеті евангелистік реформалық дінге ескен ортағасырлық поляк ақсүйектерінен бастау алады. Доубор бастауыш білімін Николаев кадет корпусында (Санкт-Петербург) алды.
Dowbor Muśnicki was born in the Garbów (near Sandomierz) in an estate in the Radom Governorate of Congress Poland, the part of Poland that was then a part of the Russian Empire. His father was Roman Muśnicki, the owner of Garbów, descended from the Lithuanian Dowborów (Daubor) family (Przyjaciel coat of arms), who settled in Sandomierz during the 17th century. Józef was the younger brother of Konstanty, also a lieutenant general. Their mother was Antonina née Wierzbicki. His family traced its roots to medieval Polish nobility of evangelical reformed denomination. Dowbor received his basic education in the Nikolayevskiy Cadet Corps (Saint Petersburg).
Ресей әскеріндегі қызмет (18841914)
1884 жылы Ресей армиясына қосылып, 1888 жылы 2-ші Константинов әскери училищесін (Санкт-Петербург) бітірді. Фанагориск гренадерлер полкінде қызметтен кейін, ол Бас штаб академиясында оқыды және 1902 жылы бітірді. Ол Ресей-Жапон соғысы кезінде Манжурияда Бірінші Сібір корпусы штабының офицері болып қызмет етті. 1906 жылдың 11 қыркүйегінде Иркутск әскери округінің аға штаб адъютанты, ал 1908 жылдың 2 наурызында X корпустың штаб офицері болып тағайындалды. 1910 жылдың 9 қарашасында 10-шы жаяу әскер дивизиясының штаб бастығы, ал 1912 жылдың 21 сәуірінде 7-ші жаяу әскер дивизиясының сол лауазымына тағайындалды.
In 1884 he joined the Russian military and graduated from the 2nd Konstantinovskoye Military School (Saint Petersburg) in 1888. After serving in the Fanagorisky Grenadiers regiment, he studied at the General Staff Academy and graduated in 1902. He served in Manchuria during the Russo Japanese War as a staff officer with the First Siberian Corps. On 11 September 1906 he was appointed a senior staff adjutant of the Irkutsk Military District and on 2 March 1908, a staff officer of the Xth Corps. On 9 November 1910 he became chief of staff of the 10th Infantry Division and on 21 April 1912 he was appointed to the same position with the 7th Infantry Division.
Бірінші дүниежүзілік соғыс (1914-1917 жж.)
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Доубор Мусницкий 14-ші Сібір жаяу әскер полкіне қолбасшылық етті. 1915 жылдың 3 қыркүйегінде, генерал атанған Доубор Мусницкий Ресейдің 1-ші армиясы штабына бекітілді. 1916 жылдың 25 ақпанында оған 123-ші жаяу әскер дивизиясының, ал 1916 жылдың 7 қарашасында 38-ші жаяу әскер дивизиясының басшылығы тапсырылды. 1917 жылдың 17 қаңтарында, патша Николай II-ні құлатқан ақпан революциясына 5 апта бұрын, ол Ресейдің 1-ші армиясы штабына уақытша жетекші етіп тағайындалды.
At the beginning of World War I, Dowbor Muśnicki was put in command of the 14th Siberian Infantry Regiment. On 3 September 1915 Dowbor Muśnicki, by then a general, was assigned to the staff of the Russian 1st Army. On 25 February 1916 he was put in charge of the 123rd Infantry Division and on 7 November 1916 of the 38th Infantry Division. He was temporarily put in charge of the staff of the Russian 1st Army on 17 January 1917, 5 weeks before the February Revolution that overthrew Tsar Nicholas II.
1917 жылғы революция
Ақпан революциясынан кейін Даубор Мусницкий әскери мансабын жалғастырды және 1917 жылғы 28 сәуірде XXXVIII корпусының қолбасшысы болып тағайындалды, ал 1917 жылғы 5 мамырда генерал-лейтенант атағын алды. Бірақ, осы арада Ресейдің Уақытша үкіметінің айқын әлсіздігі, ұлттардың өзін-өзі анықтау құқығын жартылай жариялауы және Германияның оккупацияланған Польшада автономия уәдесі Ресей империясында тұратын поляктар арасында ұзақ уақыт басылған ұлтшыл сезімдерді оятты. 1917 жылға қарай шамамен 700 000 поляк Ресей армиясында қызмет етіп, Уақытша үкіметтің келісімімен "біртұтас және еркін Польша" үшін күресу үшін поляк армиясын құра бастады. Тамыз айында жаңадан құрылған Польшаның Бас әскери атқару комитеті Доубор Мусницкийді Петроград әскери округінің комиссары етіп тағайындады, ал 23 тамызда (ескі стиль бойынша) ол Ресейдегі жаңа құрылған Польшаның 1-ші корпусының қолбасшысы болып тағайындалды. 1917 жылғы Қазан революциясы қайта ұйымдастыру процесін қиындатты, нәтижесінде большевиктер билікке келді, бірақ Доубор Мусницкий жаңа үкіметтің әлсіздігі мен жалпы анархиядан пайдаланып, 1918 жылдың қаңтарына дейін Белоруссияда 3 дивизия құрды.
In the immediate aftermath of the February Revolution, Dowbor Muśnicki continued his military career and was appointed commander of the XXXVIIIth Corps on 28 April 1917 and made Lieutenant General on 5 May 1917. In the meantime, however, the Russian Provisional Government's obvious weakness, its half hearted declaration of the right of nations to self determination and Germany's promises of autonomy in occupied Poland stirred up long suppressed nationalist feelings among ethnic Poles living within the Russian Empire. Roughly 700,000 of them were serving in the Russian military by 1917 and they began forming a Polish army to fight for a "united and free Poland" with the assent of the Provisional Government. In August, the newly formed Main Polish Military Executive Committee appointed Dowbor Muśnicki Commissar of the Petrograd Military District and on August 23 (Old Style) he was appointed commander of the newly formed Polish 1st Corps in Russia. The reorganization process was complicated by the October Revolution of 1917, which brought Bolsheviks to power, but Dowbor Muśnicki was able to take advantage of the new government's weakness and general anarchy to form 3 divisions in Belarus by January 1918.
Большевиктерге қарсы (1918)
1918 жылғы 25 қаңтарда [О. С. 12 қаңтар 1918], Доубор Мусницкий Кеңес үкіметінің корпусты тарату туралы бұйрығын орындаудан бас тартты, бұл Юкумс Васиетис басқаратын жаңа құрылған Қызыл Армия және Қызыл латыш атқыштарымен қақтығысқа тез әкелді. Қаңтардың соңында үзіліс-үзіліспен болған шайқастардан кейін 31 қаңтарда Доубор Мусницкий корпусы Бобруйск және Слуцкке шегінуге мәжбүр болды, онда ол неміс әскерлерімен қоршалды. 10 ақпанда Брест-Литовск бейбіт келіссөздері уақытша тоқтатылғаннан кейін, Доубор Мусницкий 18 ақпанда большевиктерге қарсы неміс шабуылына қосылып, Минскіні басып алды. Польшаның және Беларусьтің барлығын Германияға берген Брест-Литовск бейбіт шарты жасалғаннан кейін, Доубор Мусницкий корпусы 3 ай бойы Беларусьте қалып, қайта құрылып, неміс оккупациялық билігі алдында полициялық міндеттерді орындады. 1918 жылдың мамырында Доубор Мусницкий Германиямен келісімге қол қоюға мәжбүр болды, бұл 1918 жылдың шілдесіне қарай корпустың қарусыздануына және таратылуына әкелді, содан кейін ол Польшаға көшті. Бұл келісімді кейбір тәуелсіздік көзқарасын ұстанатын поляк саясаткерлері сынады, бірақ ол сол жылдың соңында маңызды рөл атқарған поляк әскерінің ядросын сақтап қалды.
On 25 January 1918 [O. S. 12 January 1918], Dowbor Muśnicki refused an order by the Soviet government to disband the Corps, which quickly led to clashes with the newly formed Red Army and Red Latvian riflemen under Jukums Vācietis. After sporadic fighting in late January, on January 31 Dowbor Muśnicki's Corps had to retreat to Bobruisk and Slutsk, where he was surrounded by German forces. After the temporary breakdown of the Brest Litovsk peace negotiations on February 10, Dowbor Muśnicki joined the German offensive against the Bolsheviks on February 18 and took Minsk. After the signing of the Brest Litovsk Peace Treaty, which gave all of Poland and Belarus to Germany, Dowbor Muśnicki's corps remained in Belarus for 3 months, regrouping and performing police duties under German occupation authorities. In May 1918, Dowbor Muśnicki was forced to sign an agreement with Germany that led to the disarmament and effective dissolution of the Corps by July 1918, at which point he moved to Poland. The agreement was criticized by some pro independence Polish politicians, but it preserved the core of the Polish military, which proved decisive later that year.
Немістерге қарсы
1918 жылы қарашада Бірінші дүниежүзілік соғысты аяқтаған қарулы келісімнен кейін Доубор Мусницкий таратылған 1-ші корпус пен оның офицерлерінің айналасында жаңа поляк армиясын ұйымдастыруға көмектесті. 1919 жылы 6 қаңтарда оны Ұлы Польша провинциясының уақытша басқарушы органы – Жоғарғы Халық Кеңесі, аймақтағы барлық поляк күштерінің жаңа қолбасшысы ретінде тағайындады. Екі күннен кейін ол Познань қаласына келді және 16 қаңтарда лауазымына ресми түрде кірісті, Германиямен болған даулы аймақтағы Ұлы Польша көтерілісі кезінде майор Станислав Тачакты алмастырды. Көтерілістің бас қолбасшысы болған кезінде Доубор Мусницкий бастапқыда параәскери партизандық күш ретінде құрылған күштерді толыққанды қайта ұйымдастыруға жауапты болды. Ол әскери міндеттілік енгізіп, он бір топ жарақат алушыларды жұмылдырды және партизандарды дивизияларға айналдырды. Оның басшылығымен Ұлы Польша армиясы 20 000-нан 100 000-нан астам әскерге дейін өсті, олар жақсы қаруланған және жабдықталған болатын. Лавиц шайқасында поляктар әуежайды басып алғаннан кейін, Ұлы Польша армиясы әлемдегі әуе күштерінің саны бойынша төртінші орынға ие болды. Доубор Мусницкий саяси мәселелерге де назар аударды және өзінің бағынышты күштерінің саяси бейтараптығын сақтауға тырысты, осының нәтижесінде кейбір солшыл және оңшыл офицерлер демобилизацияланды. Сондай-ақ, солшыл әскери кеңестер таратылды. Бір жағынан, Доубор Мусницкийдің поляк Бас штабымен келіспеушіліктері болды. Париж бейбіт келісімдерінің бастапқы кезеңдерінде Польшаның дипломатиялық жағдайының қиындығына байланысты, Ұлы Польша көтерілісінің күштері Польша армиясынан бөлініп, дербес күш ретінде қарастырылды. Осы себепті, ол Ұлы Польшадан поляктарды Польша армиясына шақыруға және оларды Польша-Украина соғысы мен Польша-Большевик соғысы майдандарына жіберуге қарсы болды. Оның орнына, ол көтерілісті Померания жерлеріне таратуға бағытталған солтүстікке шабуыл жасауды жоспарлады. Алайда, аймақ Польшаға бейбіт түрде өткеннен кейін оның жоспарлары күшін жойды. Соған қарамастан, 1919 жылдың 19 наурызында ол сол кездегі поляк күштерінің ең жоғары шені болған генерал-полковник шеніне көтерілді. Соңында, жауынгерлік әрекеттер аяқталғаннан кейін, 1919 жылдың 19 қазанында Доубор Мусницкийдің күштері Жозеф Галлердің Көк армиясымен және Польша армиясымен біріктірілді, сонымен бірге Ұлы Польша жерлері ресми түрде Польша құрамына енді.
After the armistice that ended World War I in November 1918, Dowbor Muśnicki helped organize a new Polish army around the disbanded 1st Corps and its officers. On 6 January 1919 he was nominated by the Supreme People's Council, the temporary ruling body of the province of Greater Poland, as the new commanding officer of all the Polish forces in the area. Two days later he arrived to Poznań and on January 16 he officially assumed his post, replacing Major Stanisław Taczak during the Greater Poland Uprising against Germany in the disputed region. During his service as the commander in chief of the Uprising, Dowbor Muśnicki was responsible for almost complete reorganization of what was started as a para military partisan force. He introduced conscription and mobilized eleven classes of recruits and reformed the partisans into divisions. During his command, the Greater Polish Army grew from merely 20,000 to over 100,000 soldiers, well armed and well equipped. After the Battle of Ławica in which the Poles managed to capture the airfield, the Greater Polish Army was the fourth force in the world in number of aeroplanes available. Dowbor Muśnicki focused also on political matters and strived for political neutrality of the forces under his command, which made him demobilize some of the leftist and rightist officers. He also disbanded the leftist soldiers' councils. To some extent Dowbor Muśnicki was conflicted with the Polish General Staff. Due to difficult diplomatic situation of Poland during the early stages of the Paris Peace Conference, the forces of the Greater Poland Uprising were separated from the Polish Army and were thought of as a separate entity. Because of that, he opposed drafting Poles from Greater Poland into the Polish Army and sending them to the fronts of the Polish Ukrainian War and the Polish Bolshevik War. Instead, he envisioned an offensive towards north which would spread the Uprising to the lands of Pomerania. However, after the area was peacefully transferred to Poland, his plans were made obsolete. Despite the conflict, on 19 March 1919 he was promoted to the rank of Generał broni, the highest rank of the Polish forces at that time. Finally, after the end of hostilities, on 19 October 1919 the Dowbor Muśnicki's forces were merged with Józef Haller's Blue Army and the Polish Army while at the same time the lands of Greater Poland were officially incorporated into Poland.
Зейнеткерлік
Жозеф Доубор Мусницкий Польша-большевик соғысы басталғанға дейін, т.б. Ұлы Польша майданының қолбасшысы болды, содан кейін ол лауазымынан кетіп, Жозеф Пилсудскийге жаңа міндет беруді сұрады. Генерал Станислав Сзептицкий генерал Вацлав Иваскьевичтен Украина майданының бас қолбасшысы лауазымын қабылдаудан бас тартқаннан кейін, бұл лауазым Доубор Мусницкийге ұсынылды, бірақ ол бас тартты. Басқа міндеттер болмағандықтан, 1920 жылдың наурыз айында ол әскердегі барлық лауазымдарынан кетіп, Лусовода, содан кейін Познань қаласына жақын Баторовода қоныстанды. 1926 жылғы Пилсудскийдің төңкерісіне қарсы болғандықтан, ол ішкі күрес кезінде әскерге қайта оралмады. Оның орнына, ол "Мое wspomnienia" ("Менің естеліктерім") атты мемуарларын жазуға ден қойды. 1937 жылдың 26 қазанында жүрек талмасынан қайтыс болды және жергілікті зираттағы отбасылық мазарға жерленді.
Józef Dowbor Muśnicki remained the commander of the so called Greater Poland Front until the outbreak of the Polish Bolshevik War, after which he resigned his post and applied to Józef Piłsudski for a new assignment. After General Stanisław Szeptycki declined to take the post of the commanding officer of the Ukrainian Front from General Wacław Iwaszkiewicz, the post was offered to Dowbor Muśnicki, who refused. Having no further assignments, in March 1920 he resigned all his posts in the army and settled in Lusowo and then in Batorowo near Poznań. Opposing Piłsudski's Coup d'État of 1926, he did not rejoin the army during the internal struggle. Instead, he focused on writing his memoirs, Moje wspomnienia (My Memoirs). He suffered a heart attack on 26 October 1937 and was buried at the family tomb at the local cemetery.
Отбасы
Довбор Мусницкийдің екі ұлы – Гиедимин мен Ольгиерд, және екі қызы – Янина мен Агнешка болды. Ольгиерд Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын өз-өзіне қол жұмсады, Гиедимин 1930-шы жылдары Францияға эмиграциялады, ал екі қызы да Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тамыр-танысынан айырылды. Польша қарсылық қозғалысының белсенді мүшесі болған Агнешка неміс басқыншыларымен тұтқындалды, Варшавадағы Павиак түрмесінде азапталды, содан кейін Пальмиридегі жаппай қырғын орнында өлімге жеткізілді, ал Янина Левандовская Катынь трагедиясында Кеңес NKVD-сы өлтірген жалғыз әйел болды.
Dowbor Muśnicki had two sons, Giedymin and Olgierd, and two daughters, Janina and Agnieszka. Olgierd committed suicide before World War II, Giedymin emigrated to France in the 1930s, while both daughters were executed during World War II. Agnieszka, who was an active member of the Polish resistance, was arrested by the German occupiers, tortured in the Pawiak prison in Warsaw and then executed in the Palmiry mass murder site, while Janina Lewandowska was the only woman murdered by the Soviet NKVD during the Katyn massacre.