Кіріспе
Бенгал шығанағындағы жергілікті аралдық байланыс жоқ тайпа – Сентинелилер, сондай-ақ Сентинели және Солтүстік Сентинель аралдарының тұрғындары деп те аталады. Олар Үнді мұхитының солтүстік-шығысындағы Бенгал шығанағындағы Солтүстік Сентинель аралында тұратын жергілікті халық. Бұл тайпа ерекше осал тайпалар тобы ретінде және жоспарланған тайпа ретінде тіркелген, және олар Андаман халықтарының кең тобына жатады. Сентинелилер – Үлкен Андамандықтар, Жаровалар, Онгелер, Шомпендер және Никобарлықтармен бірге Андаман және Никобар аралдарының алты туа біткен және көбінесе усақталған халықтарының бірі. Басқаларынан айырмашылығы, Сентинелилер сыртқы әлеммен кез келген қарым-қатынас жасаудан үнемі бас тартқандай көрінеді. Олар сырттан келгендерге жаулы және аралға жақындаған немесе қонған адамдарды өлтірген. 1956 жылы Үндістан үкіметі Солтүстік Сентинель аралын тайпалық қорық деп жариялап, оған саяхаттауға тыйым салды. Бұдан әрі, сырттан келгендердің енуіне жол бермеу үшін айналасындағы суларда қарулы патрульдік күзет жүргізіліп тұрады. Фотосуретке түсіруге тыйым салынған. Тайпаның саны туралы нақты мәлімет жоқ, бағалаулар 35-тен 500-ға дейін, бірақ көбінесе 50-ден 200-ға дейін ауыспайды.
The Sentinelese, also known as the Sentineli and the North Sentinel Islanders, are an indigenous people who inhabit North Sentinel Island in the Bay of Bengal in the northeastern Indian Ocean. Designated a particularly vulnerable tribal group and a Scheduled Tribe, they belong to the broader class of Andamanese peoples. Along with the Great Andamanese, the Jarawas, the Onge, the Shompen, and the Nicobarese, the Sentinelese are one of the six native and often reclusive peoples of the Andaman and Nicobar Islands. Unlike the others, the Sentinelese appear to have consistently refused any interaction with the outside world. They are hostile to outsiders and have killed people who approached or landed on the island. In 1956, the Government of India declared North Sentinel Island a tribal reserve and prohibited travel within of it. It further maintains a constant armed patrol in the surrounding waters to prevent intrusions by outsiders. Photography is prohibited. There is significant uncertainty as to the group's size, with estimates ranging between 35 and 500 individuals, but mostly between 50 and 200.
География
Сентинельдер Солтүстік Сентинель аралында, Андаман аралдарында, Бенгал шығанағындағы Үнді архипелагында тұрады. Арал Андаманның астанасы Порт-Блэрден шамамен батысқа қарай орналасқан. 2014 жылы аралды айналып өтіп зерттегендер олардың бойын аралығында деп анықтады және терісінің түсін "қарқара, жылтыраған қара" деп сипаттады, тістері де жақсы болған. Оларда семіздік белгілері байқалмады, бұлшық еттері өте дамыған.
Тіл
Олардың толық оқшаулануына байланысты сентинел тілі туралы дерлік ештеңе белгілі емес, сондықтан ол жіктемеден тыс. Жарауа тілі мен сентинел тілінің бір-бірін түсінбеушілігі туралы мәліметтер бар. Фотосуретке түсіруге тыйым салынған. Сырттан келгендердің басып кіруін қарулы патрульдер үнемі болдырмайды. Сентинельдер – өз еркімен оқшауланған жергілікті халықтар қауымы. Олар ерекше осал тайпалар тобы ретінде және тізімдегі тайпа ретінде белгіленді, олар кең ауқымды андамандықтар тобына жатады. Үлкен андамандықтар, жаравалар, оңгелер, шомпендер және никобарлықтармен бірге сентинельдер Андаман және Никобар аралдарындағы алты туа біткен және көбінесе усақталған халықтың бірі болып табылады.
Байланыстар тарихы
Сентинельдермен алғашқы бейбіт байланыс 1991 жылғы 4 қаңтарда Үндістанның антропологиялық зерттеулер басқармасының директоры Трилокнат Пандит және оның әріптестері жасады. 1997 жылдан бастап үнділіктердің аралға сапарлары тоқтатылды. 2018 жылы американдық Джон Аллен Чау христиан миссионері ретінде аралға заңсыз барып қаза тапты.
Колониялық кезең
1771 жылы Ост-Инд компаниясының "Дилигент" атты гидрографиялық зерттеу кемесі Солтүстік Сентинель аралының жағалауында "көптеген жарықтарды" байқады, бұл арал туралы алғашқы жазба болып табылады. Кеме экипажы зерттеу жүргізбеді. Ерлі-зайыптылар Порт-Блэрге келгеннен кейін көп ұзамай аурудан қайтыс болды, ал балалар да ауыра бастады. Портман достық қарым-қатынас орнату мақсатында балаларды үлкен мөлшерде сыйлықтармен бірге Солтүстік Сентинель аралына қайтарды. 1896 жылы Ұлы Андаман аралындағы жазалау орындасынан бір сотқыл уақытша салмен Солтүстік Сентинель жағалауына қарай қашып кетті. Оның денесі бірнеше күннен кейін іздеу тобы тарапынан табылды, ол бірнеше жебемен жараланған және мойны кесілген еді. Іздеу тобы арал тұрғындарын көрмегендерін хабарлады. Темпл сондай-ақ, бір Сентинель тұрғыны екі жыл бойы Оңге тайпасымен араласып, олармен дос болған жағдайды жазды. Темпл мен Портман оны тайпаға алып барғанда және достық байланыс орнатуға тырысқанда, олар оны танымады және жебелер атып, агрессивті түрде қарсылық көрсетті. Бұл адам аралда қалудан бас тартты. Қызықтысы, Сентинель халқы 1911 жылғы халық санағында алғаш рет жеке топ ретінде тіркелді. 1954 жылы итальяндық саяхатшы Лидио Чиприани аралға сапар жасады, бірақ ешбір адамға кездеспеді.
Т. Н. Пандит (1967-1991)
1967 жылы Үндістанның антропологиялық зерттеулер ұйымында жұмыс істейтін үнді антропологы Т. Н. Пандит бастаған 20 адамнан тұратын топ – губернатор, қарулы күштер мен теңізшілер – Солтүстік Сентинель аралына оны зерттеу және сентинельдермен достық қарым-қатынас орнату мақсатымен барды. Бұл аралға кәсіби антропологтың алғашқы сапары еді.
1981 жылы "МВ Примроуз" апаты
1981 жылғы 2 тамызда Бангладештен Австралияға тауық жемі тасымалдайтын MV Primrose кемесі Солтүстік Сентинель аралының жанындағы жағдайы нашар теңізде келіп тоқтады, нәтижесінде шағын экипаж қиын жағдайда қалды. Бірнеше күннен кейін капитан қару-жарақ тастау туралы сұраумен апаттық сигнал жіберді және кемеге шабуыл жасау ниетімен 50-ден астам қарулы арал тұрғындары қайық дайындап жатқанын хабарлады. Күшті толқындар Сентинельдіктердің каноэларының кемеге жетіп алуына кедергі келтіріп, олардың жебелерін қайтарды. 31 адамнан тұратын экипаж балталар, құбырлар және сигналдық шараптармен тәулік бойы күзетте болды. Шамамен бір аптадан кейін экипаж Мұнай және табиғи газ корпорациясымен (ONGC) шартты азаматтық тікұшақпен, Үндістан теңіз күштерінің қолдауымен эвакуацияланды. Сентинельдіктер тастап кетілген кемелердің қираған жерлерін қарап, қару-жарақтары үшін темір жинады. Олардың арасында антрополог Мадумала Чаттопадхьяй да болды. Бұл Сентинельдіктермен байланыс экспедициясына әйелдің алғаш рет қатысуы болды. 1991 жылғы 4 қаңтардағы сапар кезінде Сентинельдіктер алғаш рет қарусыз экспедицияға жақындады. Олар ұсынылған кокостарды алды, бірақ команда жақындауға ым жасағанда жағаға шегінді. Команда негізгі кемеге, MV Tarmugli-ге оралды. Ол түстен кейін аралға оралғанда жағалауда кем дегенде екі ондаған Сентинельдіктерді тапты, олардың бірі экспедицияға садақ пен жебе бағыттады. Әйел жебені төмен түсіргенде, ер адам қаруын құмға көміп, Сентинельдіктер алғаш рет қайықтарға жақын келді. Тайпалық әлеуметтік қорғау басқармасының директоры бес қап кокосты қолдан-қолға таратып берді. Бір мәліметке сәйкес, кейін мәйіттер теңізге қарап тік тұрған бамбук бағаналарына орнатылды, олар қорқыту үшін қойылғандай болды. Үш күннен кейін осы мақсатта жіберілген Үндістанның жағалау күзетінің тікұшағы көмілген денелерді тапты. Тікұшақ оларды алып кетуге тырысқанда, Сентинельдіктер жебелермен, ал кейбір деректерге сәйкес, найзалармен шабуыл жасады, және миссия тоқтатылды. Жергілікті қоғамдастықта Сентинельдіктерді кісі өлтіру үшін қудалауға бола ма деген пікірлер қарама-қайшы болды. Пандия бұл агрессивті жауаптың себебі Сентинельдіктердің әрекеттеріне байланысты болмаған немесе хабарланбаған сыйлықтарды әкелген экспедициялардың кенеттен тоқтатылуы болуы мүмкін деп болжайды. Ол сондай-ақ, тікұшақпен ұшып келген Сентинельдіктердің жауырық бейнелері бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен таралғанымен, олардың өлгендерді жерлеуі туралы бейнелер жарияланбағанын атап өтті. Бұл таңдамалы көрсету 1991 жылғы байланыстан кейін таралған, бұрын жарияланбаған достық бейнелерді жоққа шығарды және 1975 жылғы National Geographic баяндамасын қалпына келтірді.
2018 жылы миссионердің өлтірілуі
2018 жылдың қараша айында АҚШ-та орналасқан All Nations христиандық миссионерлік ұйымынан оқытылып, жіберілген 26 жасар америкалық Джон Аллен Чау Сентинель аралдарымен байланысу және олардың арасында өмір сүру мақсатымен Солтүстік Сентинель аралына сапар шекті. Ол аралға бару үшін қажетті рұқсаттарды алмады. 15 қарашада Чау жергілікті балықшыларға оны аралдың жағалауына жақын жерге жеткізуін өтінді, содан кейін каноэмен аралға қарай өтті. Жақындағанда, ол арал тұрғындарымен байланысуға тырысты. Ақырында, Чаудың соңғы хатына сәйкес, ол балық пен сыйлықтарды ұсынуға тырысқанда, бір ұл металл ұшы бар жебені атып, оның көкірегінің алдында ұстап тұрған Киелі кітапты тесіп өтті, содан кейін ол қайта шегінді. 17 қарашадағы соңғы сапарында Чау балықшыларға өзісіз кетуге бұйырды. АҚШ үкіметі үнді үкіметінен тайпаға қарсы қудалау шараларын қолдануды сұрамағанын растады. Үндістандық шенеуніктер Чаудың денесін алуға бірнеше рет әрекеттенді, бірақ ақырында бұл әрекеттерден бас тартты. Бұл іске қатысқан антрополог The Guardian газетіне тергеушілер мен арал тұрғындары арасындағы қауіпті қақтығысқа түсу қаупі одан әрі әрекеттерді орынды етуге тым жоғары екенін мәлімдеді.