Кіріспе

Ешқайсысы жоқ. 2004 жылғы 26 желтоқсанда Үнді мұхитында жер сілкінісі мен цунами болды. Момент шамасы 9.1-9.3 баллға жететін жер сілкінісі Индонезияның Аче провинциясын қиратты, ал цунами Үнді мұхитының төңірегіндегі елдерге әсер етті. Зардап шеккен елдердің тізімі төменде әліпбилік тәртіппен келтірілген. Жер сілкінісі мен цунамиден зардап шеккен әрбір ел туралы егжей-тегжейлі ақпарат алу үшін олардың жеке мақалаларын қараңыз. Қаза тапқандар саны аз елдер, сондай-ақ шетелде болған азаматтарынан айырылған елдер туралы мәліметтер мақаланың соңында берілген.

Кейбір зардап шеккен және залал шеккен елдер

Барсаль жағалауында қайықтың құлауынан төрт жасар бала мен оның кіші інісі қаза тапты. Кенияны толқындар шалып, аз ғана зақым келтірді. Момбасаға жақын Уатамуда бір адам суға батып қайтыс болды. Үш адам қаза тапты, алтауы із-түссіз жоғалды. Викториядағы маңызды көпір қирады. Бір бала Шығыс Лондонға жақын Гонубидегі Куинера өзенінде жүзу кезінде қайтыс болды; Порт-Элизабет маңындағы Блю-Горизонт шығанағында, жер сілкінісінің эпицентрінен ең алыс жерде, ересек адам цунамиге байланысты қайтыс болды. Жалпы байқаулар: Квазулу-Натал және Шығыс Кейп аймақтарында теңіз деңгейінің қалыпты деңгейден 2-3 метрге өзгеруі тіркелді, ал жер сілкінісінің эпицентрінен 8500 км қашықтықтағы Батыс Кейптегі Струисбайға дейін 1,5 метрлік толқын байқалды. Оңтүстік Африкада порттар мен төтенше жағдайларды басқару орталықтарын ескерту үшін шаралар қабылданды, бірақ толық мәліметтер жарияланбады. Шығыс Лондон портында үлкен бетон блоктар қирады, сондай-ақ қайықтар да бекінісінен жұлынып кетті. Порт-Элизабет портындағы "Альгоа Бей" яхт-клубында қайықтар мен көліктер суға батып кетті. Африканың ең жұмысты жүк порты және Оңтүстік жарты шардағы ең ірі контейнер терминалы болып табылатын Дурбан порты, 27 желтоқсанда кіреберіс арнасындағы күшті толқындардың салдарынан біраз уақытқа жабылды. 10 адам қаза тапты, белгісіз саны жоғалып кетті. Дар-эс-Салам портында мұнай танкері уақытша құлап, мұнай құбырына зақым келтірді. Сокотра аралында бір бала қаза тауып, 40 балық аулау кемесі қирады.

Тек қана зардап шеккен елдер

Солтүстік-батыс жағалауда жер сілкінісі сезілді, кейбір жерлерде шағын су тасқыны болды. Батыс Австралия жағалауындағы теңіз Джералдтон (Перттен 425 км солтүстікке) мен Бусселтон (Перттен 230 км оңтүстікке) аралығында күшті толқындарды көтерді; бірнеше қайық тұғырларынан жұлынып кетті, ал қайықтағы әке мен ұлы теңізге ағысып кетіп, кейіннен құтқарылды. Австралияда тікелей қаза болғандар туралы хабарлама жоқ. Кокос (Килинг) аралдарына қатысты бастапқы алаңдауларға қарамастан, зардап шеккендер туралы хабар берілмеді. Рождество аралында жүзіп жүрген адамдар 150 метр теңізге сүрініп кетті, бірақ жағаға аман-есен қайтарылды. Сол күні шамамен сағат 14:00-де Перттегі Муллалоу жағажайында бір толқын қалыпты жағдайдан 5-10 метр биікке көтеріліп, бірнеше адамды қорқытып, басып кетті. Ешкім жарақат алған жоқ. Жағалаудағы төмен жатқан аймақтарда су тасқыны болды. Қаза болғандар туралы хабарлама жоқ. Биіктігі 1,6 метрден 10 метрге дейін жететін толқындар оңтүстік-шығыс жағалау аймақтарын шарлады. Мыңнан астам адам үйлерінен көшірілді. "Чамбо" дауылы жақындағандықтан жағдай одан әрі ушықты. Қаза болғандар туралы хабарлама жоқ, бірақ аралдың солтүстігіндегі бір ауыл толығымен су астында қалды. Полиция суға түсушілерге судан аулақ болу туралы ескертті, бірақ бұл күтпеген нәтиже берді, көптеген адамдар жағажайға құбылысты тамашалауға жиналды. Аралдың көп бөлігін қоршаған коралл рифтері жағалауды қорғады деген болжам бар. Толқындар жағалауға соқты, зардап шеккендер жоқ. Реюньонда 200-ден астам қайық батып кетті; порттық инфрақұрылымға келтірілген зиян 500 000 евродан асып бағаланды.

Шетелде жүрген кезінде азаматтарынан айырылған елдер/аумақтар

Ел / аумақ Өлім саны миллион тұрғынға шаққанда 2 0,05 26 1,17 86 10,30 11 1,02 2 0,01 15 0,59 2 0,12 3 0,01 1 0,02 1 0,23 8 0,76 45 8,32 3 2,24 179 33,40 95 1,45 1 0,22 539 6,75 38 5,69 4 0,89 6 0,93 54 0,66 37 0,35 2 4,00 9 0,96 1 2,38 2 0,03 36 2,22 7 1,61 84 17,30 8 0,09 1 0,34 5 0,38 9 0,31 9 1,80 17 0,41 17 0,40 2 0,04 543 58,10 113 14,40 2 0,09 1 0,01 143 2,40 38 0,15 33 0,17 1 0,01 2,233 Жалпы

А J

Аргентина Сыртқы істер министрлігінің хабарлауынша, Таиландтың Краби қаласында екі аргентиналық адам қаза тапты. Австралия 26 австралиялықтың (23-і Таиландта және 3-і Шри-Ланкада) қаза тапқаны расталды. Бұрынғы бірнеше жүз австралиялық қаза тапқан болуы мүмкін деген қорқыныш қайта қарастырылды: Австралия Федералды полиция комиссары Мик Киелти өлім саны 30-дан 100-ге дейін болуы мүмкін деп санайды, ал басқа көздер соңғы саны 50-ге жуық болады деп мәлімдеді. AFL ойыншысы Трой Бродбридж, ол әйелімен бірге бал айларында болған, өлгендердің бірі екені расталды. Австралиялықтардан сағат 11:59-да бір минут үнсіздік сақтауы сұралды. Австрия 86 австриялықтың қаза тапқаны расталды. 85-і Таиландта, ал біреуі Шри-Ланкада қайтыс болды. Бельгия Таиландта 11 бельгиялық туристің қаза тапқаны расталды. Бразилия Бразилиялық дипломат Лайс Амайо де Бенедек Д'Авола және оның 10 жасар ұлы Таиландтың Фи-Фи аралдарында қайтыс болды. Алдымен хабар-ошарсыз кеткен 300-ге жуық адамның тізімі жасалды. Алайда, бірінен соң бірі барлық адамдар ауруханаларда, үйде немесе басқа елдерде табылды. Канада 15 канадалықтың қаза тапқаны және тағы 6 адамның із-түзсіз жоғалғаны расталды. Жоғалғандардың бесеуі қайтыс болған деп есептеледі. Чилиде екі адам қаза тапты. Қытайда 3 адам қаза тауып, 13-і жарақат алды. Колумбияда 18 айлық сәби қайтыс болды. Хорватияда 3 жасар хорватиялық қыз Таиландта қайтыс болды. Чехияда жеті адам қаза тапты (алтысы Таиландта, біреуі Шри-Ланкада); Таиландта бес адам жарақат алды. Данияда 45 адам қаза тауып, 1 адам із-түссіз жоғалған (2005 жылдың 18 шілдесіндегі мәлімет бойынша). Қайтыс болғандардың 43-і Таиландта қайтыс болды. Шри-Ланкада жас әйел турист және Дания тұрғыны қайтыс болды. Эстонияда үш адам қаза тапты. Финляндияда 179 адам қайтыс болды, олардың ішінде музыкант Аки Сиркесало да бар. Таиландта ауыр жарақат алғаннан кейін Таиландта 177, Шри-Ланкада 1 және Финляндияда 1 адам қайтыс болды. Францияда 95 адам қаза тауып, 189-ы жарақат алды. Германия 539 адамның қазасы расталды. Грекия Сыртқы істер министрлігінің хабарлауынша, Пхукетте бір адам жеңіл жарақат алды. Гонконг (ҚХР) 38 тұрғынының қаза тапқаны расталды, Таиландта тағы 2 адам із-түзсіз жоғалып кетті. Венгрияда сегіз адам жарақат алды. Ирландияда төрт адамның қазасы расталды. Израильде алты израильдік қаза тауып, біреуі Таиландтың Пхукет курортынан жоғалып кетті және қайтыс болған деп есептеледі. Италияда апатта 54 италиялық, көбінесе Таиландта қаза тапты. Италия Сыртқы істер министрлігінің мәліметінше, аймақта шамамен 10 000 - 12 000 итальяндық азамат болды. Жапонияда 37 адам қаза тапты.

К Р

Люксембургте әйел мен оның қызының қазасы расталды. Үкімет мәліметінше, зардап шеккен аймақта шамамен 400 адам болды. Малайзия Малайзия аумағындағы қаза болғандардан басқа, тағы 6 малайзиялық туристің қазасы расталды және 5-еуі Таиландтың Пхукет қаласында жоғалып кетті, 1-і Шри-Ланкада қаза болды, 2 малайзиялық студент Индонезияның Банда Аче қаласында қаза тапты және 10 малайзиялық Үндістанның Ченнаи қаласында жоғалып кетті. Маврикийде демалыс жасап жүрген 3 малайзиялық, бастапқыда жоғалып кеткені хабарланған, аман-есен табылды. Мальтада бір әйел қаза болды. Мексикада 2 адам қаза тауып, 1 адам із-түссіз жоғалып кетті. Нидерландыда 36 адамның қазасы расталды. Соңғы ресми құрбан 2005 жылдың 3 тамызында анықталды. Шамамен 5 адамның хабарсыз болу себебі, олардың цунами кезінде апат аймағында болған-болмағаны белгісіз. Бұл адамдар цунамиге дейін Нидерландыдағы туыстарымен немесе достарымен біраз уақыт байланыста болмаған және "қалыпты жоғалғандар" тізіміне енгізілген. Жаңа Зеландия Сыртқы істер министрлігі 6 жаңазеландиялықтың қазасын растады, оның ішінде Канада азаматтығын алған, Жаңа Зеландияда туған қарт әйел де бар. Норвегияда 84 адам қаза тапты, олардың арасында джаз музыканты Сигурд Кёхн болды. Филиппин Таиландтың Пхукет қаласында сегіз адам қаза тауып, бірнеше адам жарақат алды. Польша Сыртқы істер министрлігінің мәліметінше, бір поляк турисі қаза тауып, 12 адам жоғалып кетті. Үш адам Пхукет және Крабиде ауруханаға жатқызылды. Зардап шеккен аймақтардағы поляк туристерінің саны шамамен 2000 адам деп есептелді. Португалия Сыртқы істер министрлігінің мәліметінше, сол кезде аймақта болған деп саналатын 230 португалдың ішінде бес адам қаза тауып, төрт адам әлі де із-түссіз жоғалып кеткен. Румыния Таиландтың Пхукет қаласында екі румын турисінің қазасы туралы хабарланған еді, бірақ олар кейіннен аман-есен табылды. Апат болған аймақта 20-дан астам румын турисі болған деп есептеледі, бірақ Сыртқы істер министрлігінің өкілі Гагинщи Кристианның айтуынша, румын азаматының жер сілкінісінен зардап шеккенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Ресей Ресей елшілігінің хабарлауынша, Таиландтың Пхукет қаласында кем дегенде 2 адам қаза тауып, 7 адам жоғалып кетті. Тек Пхукетте ғана 800-ге жуық ресейлік турист болды. Шри-Ланкада 250-ге жуық ресейлік турист болды, олардың барлығы аман-есен.

С З

Сингапурда 17 адам қаза тауып, 2-еуі із-түссіз жоғалып кетті. Оңтүстік Африка Оңтүстік-Шығыс Азиядағы құрбандар: 14 оңтүстік африкалық азаматтың қазасы расталды. Бұл 14 адамның барлығы Таиландтағы Пхукет немесе Фи-Фи аралдарында қайтыс болды. 2005 жылдың 26 қаңтарына дейін Оңтүстік Африканың Халықаралық қатынастар және ынтымақтастық министрлігі апат кезінде Оңтүстік-Шығыс Азияда болған 2896 оңтүстік африкалық азаматтың қайда екенін анықтады. Бұл тізімге қаза тапқандар да кірді. Оңтүстік Корея Сыртқы істер министрлігі 17 адамның қаза тапқанын және 3-еуінің із-түссіз жоғалып кеткенін хабарлады. Испания Сыртқы істер министрлігінің мәліметінше, 2 адам қаза тапты, екеуі де Таиландтың Пхукет қаласындағы Хао Лак жағажайында болған. Швеция Швеция апат аймағынан тыс жерлердегі ең көп зардап шеккен ел болды. Швеция билігінің мәліметінше, сол кезде цунамиден зардап шеккен аймақтарда, әсіресе Тайланд курорттарында шамамен 20 000–30 000 азамат болған. 543 адамның қаза болғаны, ал 1500-нен астамы шұғыл медициналық көмекке және/немесе үйлеріне қайтаруға мұқтаж болды. 2006 жылдың 16 мамырына дейін 528 дене табылды. Швеция үкіметі, әсіресе сыртқы істер министрі Лейла Фрейвальдс, жауап етудің баяу болғаны үшін сынға ілікті. Швейцария Апат кезінде 2200-ден астам швейцариялық азаматтың зардап шеккен аймақта болғаны болжануда. Сыртқы істер департаменті 106 адамның қаза тапқанын растады, көптеген адамдар жарақат алды; 6 адам әлі де із-түссіз жоғалып кетті (2005 жылдың 20 қарашасы). Тайваньда 3 адам қаза тауып, көптеген адамдар жарақат алды. Тайландтың Пхукет қаласындағы 35 тайвандық балық аулау қайығы жағаға шығып, зақымдалды; теңізшілер жеңіл жарақат алды. Түркияның Сыртқы істер министрлігінің хабарлауынша, Таиландтың Пхукет қаласында 1 түрік азаматы қаза тапты. Түркия үкіметі Мальдив аралдарына аймақтағы барлық түріктерді жинау үшін жіберген ұшақ 13 аман қалған адаммен және сол жерге әкелінген түрік іздеу-құтқару ұйымы AKUT-пен оралды. Түркияның ұялы байланыс операторы Turkcell аймақтағы 2500 абоненттен сигналдар алынғанын хабарлады, яғни апат кезінде кемінде 2500 түрік болған. Украинаның үкіметі 38 азаматының, соның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымының өкілінің қаза тапқанын мәлімдеді. 26 желтоқсанда аймақта 10 000-нан астам британдық туристер болған деп есептелді. 149 британдық азаматтың қазасы расталды, тағы 1-еуі із-түссіз жоғалып кетті. АҚШ Мемлекеттік департаменті 18 адамның қаза тапқанын және 15-інің жоғалып кеткенін хабарлады. Шри-Ланкада 9, ал Таиландта 24 адам қаза тапты. Мемлекеттік департамент 8 ақпанда хабар-ошарсыз кеткен 18 адамның тізімін қарастырып жатыр. АҚШ пен Ұлыбританияның Үнді мұхитындағы Диего Гарсия аралындағы әскери базасы апаттан зардап көрмеді. Вьетнамда 1 вьетнамдық азаматтың қаза тапқаны және 3-еуінің жарақат алғаны расталды. Бұл аймақтағы ондаған вьетнамдық дүкен иелеріне әсер етті.