Кіріспе
Аңыз ағылшын кейіпкері Бевис Хэмптон (немесе Був немесе Beavis де Hanton(n)e; Англо-нормандық: Boeve de Haumtone; ) немесе сэр Бевоис – аңыз ағылшын батыры және оның атымен аталатын англо-нормандық және басқа да ортағасырлық метрикалық рыцарлық романстардың тақырыбы. Бұл ертегі ортағасырлық прозада да сақталған, румын, орыс, голланд, ирланд, валлий, көне норвег және идиш тілдеріне аударылған. Олар 10 000 мен 20 000 тармақ арасында құрайды. 1469 жылға дейін француз тілінде прозалық нұсқасы жасалған. Саганың ең көне қолжазбасы шамамен 1400 жылға дейін сақталып қалған. Бұл ертегі француздық түбірлерге негізделген, бірақ сақталған нұсқалардан сәл өзгеше. Ең көне қолжазба 14 ғасырдың басына жатады. Осы әңгіменің басылған нұсқалары Италияда көптеп кездеседі, онда Бово немесе Буово д'Антона бірнеше өлеңнің тақырыбы болды, ал ертегі Каролингтер аңыздарының итальяндық жинағы – Reali di Francia-ға енгізілді. Италиядан ол идиш тіліне аударылды, онда "Бово Бух" идиш тілінде басылған алғашқы діни емес кітап атанды. Идиш тіліндегі ең танымал және сыншылар тарапынан жоғары бағаланған рыцарлық роман. Ресейде бұл роман беспрецеденттік танымалдылыққа ие болып, орыс халық мұрасының бір бөлігіне айналды. Романның орыс тіліндегі нұсқасы 16 ғасырдың ортасында пайда болды, ол поляк немесе ескі белорус тілдерінен аударылған, ал олар өз кезегінде итальяндық романның хорват тіліндегі нұсқасынан аударылған. Нәтижесінде пайда болған повесть о Бове королевиче (Povest' o Bove koroleviche, аудармасы – «Бова ханзадасының хикаясы») орыс халық ертегілерімен біртіндеп бірігіп, басты кейіпкер орыс халық батыры (богатырь) сипаттарына ие болды. 18 ғасырдан 1918 жылға дейін Povest'-тің әртүрлі нұсқалары кеңінен таралды (әсіресе төменгі топтар арасында) лубок түрінде. Державин мен Пушкин сияқты жазушылар Бованың әдеби құндылығын жоғары бағалады. Соңғысы Povest'-тің кейбір элементтерін өзінің ертегілерінде пайдаланды және романға негізделген фантастикалық өлең жазуға тырысты. Пушкин 1799 жылы жазылған Александр Радищевтің Бова нұсқасын да мақтады.
Bevis of Hampton ( or Bueve or Beavis de Hanton(n)e; Anglo Norman: Boeve de Haumtone; ) or Sir Bevois was a legendary English hero and the subject of Anglo Norman, and other medieval metrical chivalric romances that bear his name. The tale also exists in medieval prose, with translations to Romanian, Russian, Dutch, Irish, Welsh, Old Norse and Yiddish. They consist of between 10,000 and 20,000 verses. A French prose version was made before 1469. The earliest manuscript of the saga dates to c. 1400. ), is founded based on some French origins, varying slightly from those that have been preserved. The oldest manuscript dates from the beginning of the 14th century. The printed editions of the story were most numerous in Italy, where Bovo or Buovo d'Antona was the subject of more than one poem, and the tale was interpolated in the Reali di Francia, the Italian compilation of Carolingian legend. From Italian, it passed into Yiddish, where the Bovo Bukh became the first non religious book to be printed in Yiddish. The most popular and critically honored Yiddish language chivalry romance. In Russia, the romance attained an unparalleled popularity and became a part of Russian folklore. The Russian rendition of the romance appeared in mid 16th century, translated from a Polish or Old Belarusian version, which were in turn, translated from a Croatian rendition of the Italian romance, made in Ragusa. The resulting narrative, called Повесть о Бове королевиче (Povest' o Bove koroleviche, lit. The Story of lt=Prince Bova), gradually merged with Russian folktales, and the principal character attained many features of a Russian folk hero (bogatyr). Since the 18th century until 1918, various versions of the Povest' had been widely circulated (particularly among the lower classes) as a lubok. Such writers as Derzhavin and Pushkin praised Bova's literary value. The latter used some elements of the Povest' in his fairy tales and attempted to write a fantasy poem based on the romance. Pushkin also praised a version of Bova by Alexander Radishchev, written in 1799.
Басылымдар
Евгений Кёльбинг (ред.), "Сэр Бевис Хэмптонның романтикасы", Early English Text Society, Extra Series, 46, 48, 65 (Лондон: Кеган Пол, Тренч, Трубнер, 1885–94). Рональд Б. Герцман, Грэм Диксон және Ив Солсбери (ред.), Англияның төрт романсы (Каламазуо, Мичиган: Ортағасырлық институт басылымдары, 1999). Дженифер Феллоуз (ред.), "Хэмптондық сэр Бевис", Неаполь, Biblioteca Nazionale, MS XIII. B.29 және Кембридж, Университет кітапханасы, MS Ff.2.38 қолжазбаларынан редакцияланған, Early English Text Society, Original Series, 349–50, 2 томдық (Оксфорд: Oxford University Press, 2017).