Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1935 жылы ұсынылған келісім
Хоаре-Лаваль келісімі – 1935 жылғы желтоқсанда француз сыртқы істер министрі Пьер Лаваль мен британдық сыртқы істер министрі сэр Сэмюэл Хоаре арасындағы екінші итало-эфиопия соғысын аяқтау мақсатындағы бастапқыда құпия келісім. Италия тәуелсіз Абесиния (Эфиопия) мемлекетін итальян империясына қосып алуды және 1896 жылғы Адва шайқасындағы ұятты жеңілісті қайтаруды қалаған. Келісім Абесинияны бөлуді ұсынды, осылайша итальян диктаторы Бенито Муссолинидің Абесинияны итальян колониясына айналдыру мақсатына ішінара қол жеткізуге мүмкіндік беретін еді. Бұл ұсыныс Ұлыбритания мен Францияда наразылық тудырып, күшіне енген жоқ. Хоаре мен Лаваль екеуі де қызметтен алынды.
1935 proposed treaty
The Hoare–Laval Pact was an initially secret pact of December 1935 between French Foreign Minister Pierre Laval and British Foreign Secretary Sir Samuel Hoare for ending the Second Italo Ethiopian War. Italy wanted to incorporate the independent nation of Abyssinia (Ethiopia) into its Italian Empire and also avenge the 1896 Battle of Adwa, a humiliating defeat. The pact proposed to partition Abyssinia and thus partially achieve Italian dictator Benito Mussolini's goal of making Abyssinia an Italian colony. The proposal was met with outrage in Britain and France and never went into effect. Hoare and Laval were both sacked.
Өмірбаян
1935 жылы Әбіссиния дағдарысы мен Екінші итало-эфиопия соғысы басталды. Ұлыбританияда көптеген адамдар мен ресми оппозиция, сондай-ақ Доминиондар Фашистік Италияға қарсы Ұлттар Лигасының санкцияларын қолдады. Үкімет Италияға қарсы қатаң санкциялардың нацистік Германияны ұқсас әрекеттерден бас тартуға ықпал етуі мүмкін деп үміттенді және қарашадағы жалпы сайлауда Лиганы қолдайтын платформамен жеңіске жетті. 1935 жылдың 8 желтоқсанында британдық сыртқы істер министрі сэр Сэмюэл Хоар француз әріптесі Пьер Лавальмен (премьер-министр және сыртқы істер министрі болған) соғысты қалай аяқтау керектігін талқылады. 9 желтоқсанда британдық газеттер екі адамның соғысты аяқтау үшін Эфиопияның көп бөлігін Италияға беру туралы келісімге қол жеткізгенін аңғарған құпия мәліметтерді жариялады. Британдық кабинет алдын ала жоспарды бекітпеді, бірақ Хоарды жағдайынан түсіру үшін оны қолдауға шешім қабылдады.
In 1935 the Abyssinian Crisis and Second Italo Ethiopian War began. In the United Kingdom many people and the official opposition supported League of Nations sanctions against Fascist Italy, as did the Dominions. The government hoped that strong sanctions against Italy might discourage Nazi Germany from similar actions, and won the November general election with a pro League platform. On 8 December 1935, British Foreign Secretary Sir Samuel Hoare discussed with his French counterpart Pierre Laval (who was both Prime Minister and Foreign Minister) how to end the war. On 9 December British newspapers revealed leaked details of an agreement by the two men to give much of Ethiopia to Italy to end the war. The British Cabinet had not approved the preliminary plan, but decided to support it to not embarrass Hoare.
Франция
Депутаттар палатасы 27 және 28 желтоқсанда Пактты талқылаған кезде Халық фронты оны айыптады, Леон Блум Лавальға: "Сіз беруге де, сақтауға да тырыстыңыз. Сіз тортты жеп, сосын жегіңіз келді. Сөздеріңізді істеріңізбен, ал істеріңізді сөздеріңізбен жоққа шығардыңыз. Сіздер әурешілік, интрига және айлакерлік арқылы бәрін құлдыраттыңыз, үлкен моральдық мәселелердің маңыздылығына жеткілікті сезімтал болмадыңыз және баршасын өздеріңіздің қарапайым әдістеріңіздің деңгейіне төмендеттіңіздер". Ивон Дельбос: "Сіздің жоспарыңыз мерт болды және жерленді. Толық сәтсіздікке ұшырағаннан кейін сіз жеке қорытынды шығаруға тиіс едіңіз, бірақ шығармадыңыз. Осыдан екі сабақ шығады. Біріншісі, сіздер Италияны қанағаттандырмай, барлығын ренжітіп, жолдан тайып кеттіңіздер. Екіншісі - біз Женевада жиналған елдермен келісімді сақтап, Ұлттар Лигасының Келісімінің рухына оралуымыз керек". Пол Рейно Англия-Франция одағын бұзып, Гитлерге көмектескені үшін үкіметті сынады. Сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс бойынша француз үкіметі 296 дауыспен 276-ға қарсы, ал 37 радикал үкіметті қолдады.
When the Chamber of Deputies debated the Pact on 27 and 28 December, the Popular Front condemned it, with Léon Blum telling Laval: "You have tried to give and to keep. You wanted to have your cake and eat it. You cancelled your words by your deeds and your deeds by your words. You have debased everything by fixing, intrigue and slickness Not sensitive enough to the importance of great moral issues, you have reduced everything to the level of your petty methods". Yvon Delbos declared: "Your plan is dead and buried. From its failure, which is as total as possible, you could have – but you have not – drawn a personal conclusion. Two lessons emerge. The first is that you were in a dead end because you upset everyone without satisfying Italy. The second is that we must return to the spirit of the Covenant [of the League of Nations] by preserving agreement with the nations gathered at Geneva". Paul Reynaud attacked the government for aiding Hitler by ruining the Anglo French alliance. On the motion of censure, the French government had a majority of 296 votes to 276, with 37 Radicals voting for the government.
Нәтиже
Британ үкіметі жоспарды қайтарып алды, ал Хоар отставкаға кетті. 1936 жылдың басында Италия улы газдарды қолдана отырып, жаңа, ірі шабуылды бастады және 1936 жылдың 5 мамырында Аддис-Абеба қаласына кірді.
The British government withdrew the plan, and Hoare resigned. In early 1936 Italy began a new, larger advance using poison gas, and entered Addis Ababa on 5 May 1936.
Тарихнама
А. Ж. П. Тейлор бұл оқиға "Ұлттар Лигасын құлатты" деп санайды және келісім "Лиганың Корфудан Маньчжурияға дейінгі бұрынғы татуластыру әрекеттерімен үйлесетін, толыққанды ақылға қонымды жоспар болды", ол "соғысты тоқтатып, Италияны қанағаттандырып, Абиссинияны тиімді ұлттық аумақпен қалдырар еді", бірақ "жоспардың ақылға қонымдылығы сол кездегі жағдайларда оның басты кемшілігіне айналды". Әскери тарихшы Коррелли Барнетттың пікірінше, егер Ұлыбритания Италияны жаулап алса, Италия "Англияның империялық байланыс жолының басты бағытындағы потенциалды жауға айналар еді, өйткені ол екі потенциалды жаудың – Германия мен Жапонияның – қатеріне тап болған". Егер Италия Германиямен немесе Жапониямен, немесе екеуімен де одақтасып соғысқа қатысса, британдықтар 1798 жылдан бері алғаш рет Жерорта теңізін тастап кетуге мәжбүр болар еді. Сондықтан Барнетттың ойынша, Ұлыбританияның әскери және теңіз күшінің әлсіздігіне байланысты Италияны ашу "өте қауіпті қателік" болды, демек келісім ақылға қонымды шешім болды.
A. J. P. Taylor argued that it was the event that "killed the League [of Nations]" and that the pact "was a perfectly sensible plan, in line with the League's previous acts of conciliation from Corfu to Manchuria" which would have "ended the war; satisfied Italy; and left Abyssinia with a more workable, national territory" but that the "common sense of the plan was, in the circumstances of the time, its vital defect". The military historian Correlli Barnett has argued that if Britain alienated Italy, Italy "would be a potential enemy astride England's main line of imperial communication at a time when she was already under threat from two existing potential enemies at opposite ends of the line [Germany and Japan]. If – worse – Italy were to fight in a future war as an ally of Germany or Japan, or both, the British would be forced to abandon the Mediterranean for the first time since 1798". Therefore, in Barnett's view, it was "highly dangerous nonsense to provoke Italy" due to Britain's military and naval weakness and that therefore the pact was a sensible option.