Тарьеи Весас: Норвегиялық жазушының өмірі мен шығармалары
Tarjei Vesaas
Таргей Весас (1897-1970) – норвежский писатель, поэт. Один из величайших авторов Норвегии XX века, исследующий темы вины и семьи в своих произведениях.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық жазушы (1897–1970)
Norwegian writer (1897–1970)
Таржеи Весаас (20 тамыз 1897 – 15 наурыз 1970) – норвегиялық ақын және романист. Весаас Норвегияның XX ғасырындағы ең ұлы жазушыларының бірі және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ең маңызды жазушысы саналады.
Tarjei Vesaas (20 August 1897 – 15 March 1970) was a Norwegian poet and novelist. Vesaas is widely considered to be one of Norway's greatest writers of the twentieth century and perhaps its most important since World War II.
Өмірбаян
Весаас Норвегияның Вине қаласында Олав Весаас (1870–1951) шаруасының және Сигне Ойгарден (1870–1953) мұғалімінің отбасында дүниеге келді. Ол үш ұлының үлкені еді. Отбасылық шаруашылықты жалғастырудан бас тартқаны үшін өзін кінәлі санады, және осы кінә оның көптеген шығармаларына сіңген. Ол жастық шағының көп бөлігін жалғыздықпен, табиғатта тыныс іздеп өткізді. Жазушы Халдис Морен Весаасқа (Свен Мореннің қызы және Зигмунд Мореннің қарындасы) үйленді және 1934 жылы туған ауданы Виньедегі Мидтбёге көшіп келді. Олардың екі баласы болды: Олав Весаас және Гури Весаас. Оның шығармашылық жолы 1923 жылдан 1970 жылға дейін, шамамен 50 жылға созылды. Нынорск тілінде жазылған оның шығармалары қарапайым, лаконикалық және символдық прозамен ерекшеленеді. Оның әңгімелері көбінесе ауыр психологиялық драманы бастан өткерген қарапайым ауыл тұрғындары туралы, ал сыншылар пікірінше, олар терең психологиялық түсінікпен суреттеледі. Өлім, кінә, үрей және басқа да терең және шешілмейтін адамдық сезімдерді қамтитын оның туындыларында Норвегияның табиғи ландшафты үлкен орын алады. Оның тұңғыш туындысы 1923 жылы «Адам балалары» (Menneskebonn) деген атпен жарық көрді, бірақ 1934 жылы «Ұлы ойын» (Det store spelet) шығармасымен танымал болды. Нынорск тіліндегі (landsmål) шеберлігі оның әлемдік деңгейдегі әдебиет құралы ретінде қабылдануына үлкен үлес қосты. Ол көптеген сыйлықтарға ие болды, соның ішінде 1943 жылы Gyldendal's Endowment сыйлығы және 1957 жылы Dobloug Prize сыйлығы. 1963 жылы «Мұз сарайы» романы үшін Солтүстік кеңесінің әдебиет сыйлығын, ал 1953 жылы «Желдер» романы үшін Венеция сыйлығын алды. Ол әдебиет бойынша Нобель сыйлығына 57 рет ұсынылды (1946 жылы бір рет, ал 1950 мен 1970 жылдар аралығында жиі бірнеше рет). Оның ең танымал шығармалары – «Мұз сарайы» (Is slottet), екі қыздың тым берік қарым-қатынас орнату туралы әңгімесі және «Құстар» (Fuglane), қарапайым балалық санасы бар ересек адамның тарихы, оның мейірімділігі мен қиялы арқылы болашақты көре алу қабілетін танытады. Оның романдары 28 тілге аударылған. Оның бірнеше кітабы ағылшын тіліне аударылды, олардың көпшілігі Питер Оуэн баспасында жарық көрді, соның ішінде «Жазғы түні», «Құстар», «Жылаңаш бұтақтар арқылы» және «Мұз сарайы».
Vesaas was born in Vinje, Telemark, Norway to Olav Vesaas (1870–1951), a farmer and Signe Øygarden (1870–1953), a teacher. He was the oldest of three sons. He was guilt ridden by his refusal to take over the family farm, and this guilt permeates much of his authorship. He spent much of his youth in solitude, seeking comfort and solace in nature. He married the writer Halldis Moren Vesaas (the daughter of Sven Moren and the sister of Sigmund Moren) and moved to Midtbø in his home district of Vinje in 1934. They had two children: a son, Olav Vesaas and a daughter, Guri Vesaas. His authorship covers almost 50 years, from 1923 to 1970. Written in Nynorsk, his work is characterized by simple, terse, and symbolic prose. His stories are often about simple rural people that undergo a severe psychological drama and who according to critics are described with immense psychological insight. Commonly dealing with themes such as death, guilt, angst, and other deep and intractable human emotions, the Norwegian natural landscape is a prevalent feature in his works. His debut was in 1923 with Children of Humans (Menneskebonn), but he had his breakthrough in 1934 with The Great Cycle (Det store spelet). His mastery of the nynorsk language, landsmål (see Norwegian language), has contributed to its acceptance as a medium of world class literature. A prolific author, he won a number of awards, including the Gyldendal's Endowment in 1943 and Dobloug Prize in 1957. He was awarded the Nordic Council's Literature Prize in 1963 for his novel The Ice Palace and the Venice Prize in 1953 for The Winds. He was nominated for the Nobel Prize in Literature on 57 occasions (once in 1946, and often multiple times every year between 1950 and 1970). The most famous of his works are The Ice Palace (Is slottet), a story of two girls who build a profoundly strong relationship, and The Birds (Fuglane), a story of an adult of a simple childish mind, which through his tenderhearted empathy and imagination bears the role of a seer or writer. His novels have been translated into 28 languages. Several of his books have been translated into English – many of them published by Peter Owen Publishers– among them Spring Night, The Birds, Through Naked Branches, and The Ice Palace.
Қатысты оқу
"ХХ ғасырдағы әлемдік әдебиет энциклопедиясы", 4-томдық, ред. С. Р. Серафин, 1999; "Еуропалық әдебиеттің қазіргі заманғы сөздігі", ред. Жан Альберт Беде және Уильям Б. Эджертон, 1980.
Encyclopedia of World Literature in the 20th Century, vol. 4, ed. S. R. Serafin, 1999;
Columbia Dictionary of Modern European Literature, ed. Jean Albert Bédé & William B. Edgerton, 1980;