Кіріспе

J. R. R. Tolkien поэмасы, ерлікке толы саяхат іздестіруі
"Errantry" – J. R. R. Tolkien-нің үш беттік поэмасы, алғаш рет 1933 жылы The Oxford Magazine журналында жарияланды. 1962 жылы Толкиннің "Том Бомбадилдің оқиғалары" атты қысқа өлеңдер жинағына өңделген және кеңейтілген күйде енгізілді. Дональд Сванн 1967 жылы "Жол мәңгі жалғасады" атты ән циклында бұл өлеңді музыкаға қосты. Поэманың Толкин өзі ойлап тапқан күрделі өлшемі бар. Ол Гилберт пен Салливанның "Мен – заманауи генерал-майордың нағыз үлгісімін" әнінің әуеніне ұқсас. Өлшем және ұйқас үлгілерін "Ээрендилдің әнімен" бөліседі, бірақ бұл өлеңнің мазмұны мүлдем бөлек. Ғалым Пол Х. Кохер осы екеуін "көзді ашарлықтай қарама-қарсылық үшін жасалған" дейді. Өлеңде Дамблдор және Хаммерхорн деп аталатын жандар туралы айтылады. "Дамблдор" – ағылшын тіліндегі шмель деген сөз, ал Толкин зерттеушілері Кристина Скалл мен Уэйн Г. Хаммондтың сөзіне сүйенсек, "Хаммерхорн" – Толкиннің өзі тапқан, ірі шермең немесе ара деген ат.

Метр

Толкин метрді ойлап тапты, ол үш буынды ассонанстардан тұрады, әр төрт жолдың үшеуінен. Әр төртжырлы строфадағы екінші және төртінші жолдар ұйқасады, сондай-ақ әр жұптың бірінші жолының соңы мен екінші жолының басы да ұйқасады. Ол бұл стильді өте қиын деп тапты, сондықтан осы үлгіде басқа өлең жазбады, бірақ кейіннен осы стильден басқа бір үлгіні дамытты, нәтижесінде ұзақ эволюциядан кейін Эрантриден Эарендил Теңізші пайда болды, ол "Сақиналар бірлестігінде" жарияланды. Джо Р. Кристофер "J. R. R. Толкин энциклопедиясында" бұл өлеңді дәстүрлі түрде ABCB ұйқасы бар иамбтық тетраметрлерден тұратын төртжырлы строфалар ретінде қарастыруға болатынын жазады, бірақ Толкиннің өлеңді оқыған жазбасы метрдің оның өзінің ойлап тапқандығын көрсетеді. Кристофердің талдауында әр жол "екінші сыныпты екі паоннан" тұрады, олардың әрқайсысы иамб пен пиррдан құралады: ˘ − ˘ ˘. А немесе С жолдарының соңында В жолдарының бірінші паэонымен қосымша ұйқас немесе жартылай ұйқас бар. Толкиннің туындыларын көрсететін көрменің директоры Кэтрин Макилвайн бұл өлеңді "жаңа метрикалық тәжірибе" деп атады, Толкин оны Оксфордтағы К. С. Льюис әдеби тобы The Inklings-ке оқығанын айтады.

Орта жердің құрылымы

Том Бомбадильдің оқиғалары үшін Толкинге өлеңді "Сақиналар иесінің" құрылымына енгізудің жолын табу қажет болды. Ғалым Том Шиппи оған "үлкен шеберлікпен" қол жеткізгенін айтады, оның түсіндіруінше, "Errantry" – хоббит Билбо Бэггинстің ерте туындысы, ол "Хоббит" кітабында баяндалған саяхатынан оралғаннан кейін жазылған, сондықтан ол Эльфтер туралы біраз білген, бірақ Ривенделге көшіп, эльф тілдерін толыққанды зерттей бастағанға дейін жазылған. Сондықтан бұл туынды кейде хоббит өлеңі ретінде қарастырылады.

Орнату

[[Файл:Мажгенерал сызба.jpg|thumb|upright|Бұл өлең Гилберт пен Салливанның "Генерал-майор әнінен" шабыттандырылған. Дж. Р. Р. Толкин энциклопедиясында өлеңнің Гилберт пен Салливанның "Мен – заманауи генерал-майордың нағыз үлгісімін" әнінен "көзді ашарлықтай" шабыттанғаны, оның әуеніне сай келетіні және Сванның музыкалық қоюы Салливан стилінің айқын пародиясын құрайтыны жазылған.]

Талдау

Ағылшын тілінің ғалымы Рендел Хелмс "Errantry" шығармасын "таңғаларлық шеберлікпен жазылған, тегіс әрі әдемі үнмен келген өлең" деп сипаттады. Шотланд ақыны Алан Болд, Мелани Роулз атап өткендей, Толкиннің өлеңдерінің көбісін ұнатпаған, Хелмнің мақтауын жоққа шығарды, өлеңнің "ерте Толкиннің сезімталдыққа бой алдырған ақымақтығын, мұқият ойластырылған ішкі ұйқастар арқылы көрсетеді" деп жазды. Шиппидің сөзінше, кішкентай феялар тақырыбы – Толкиннің кейінгі өмірінде жек көретін нәрсе еді, ол оның орнына Эльфтер мен Ерлердің күші мен қуатына баса назар аударды. Ол Толкин өлеңнің күрделі ырғағымен ерекше мақтан тұтқан және осы себепті 1962 жылғы кітапқа қосу үшін оны қайта өңдеп, кеңейткен болуы мүмкін дейді. Толкин оны 1952 жылы баспагер Рэйнер Унвинге жазған хатында өлеңдерінің "ең тартымдысы" деп атады. Пауль Х. Кохер "Errantry" және "Song of Eärendil" өлеңдерінің "қарама-қайшылықты көрсету үшін жасалған" екенін жазады, Толкин өзіне бір тақырыпты – шексіз саяхатты, бір ырғақты форманы және бір ұйқас схемасын пайдалануға міндеттеме бергендей. Осылайша, трагедия мен "жеңіл әзілді" жасауға болатынын айтады: "Екі батырдың қару-жарағын бейнелейтін жолдарды қарастырсақ, құрылымдық ұқсастық пен мазмұндағы айырмашылықты көруге болады". + Кохердің "Ээрендил" мен "Errantry" салыстырмасы "Ээрендил" – трагедия, "Errantry" – "жеңіл әзіл". Ежелгі патшалардың қару-жарағында, ол оны тізбектелген сақиналармен қаптады; Оның жарқыраған қалқанында жараларды және зиянды күштерді тойтару үшін рундар ойылған; Оның садағы айдаһардың мүйізінен жасалған, Оның жебелері эбен ағашынан кесілген, Оның сауыты күмістен, Оның қалпағы халцедоннан; Оның болаттан жасалған қылышы батыр, Оның қаруы адаманттан, Оның кеудесінде бүркіттің қауырсыны, Оның кеудесінде зөбәржат. Ол маржан мен пил сүйегінен қалқан мен басқарушы қалқан жасады, зөбәржаттан қылыш соқты. Оның сауыты кристалдан, Оның қалпағы халцедоннан, ай толу кезінде күміспен қапталған найзасы қара еменнен ойылған. Оның сүңгілері малахиттен және сталактиттен жасалған – ол оларды мақтанышпен ұстады.