Кіріспе

Құранның 25-ші тарауы – Әл-Фурқан (اَلْفُرْقَانْ, ; «Айыра білуші») – Құранның 25-ші тарауы (сүре), 77 аяттан тұрады. «Әл-Фурқан» немесе «Айыра білуші» деген атау, жақсылық пен жамандықтың арасын ажыратушы шешуші фактор ретінде Құранның өзіне сілтеме жасайды. Бұл сүре бірінші аяттың төртінші сөзімен аталған. Бұл тарауда (25:68–70) шын ниетпен тәубе етіп, иман келтірген және ізгі амалдар жасаған адамның қандай да бір күнәсінің кешірілмейтіні баса айтылады. «Әл-Фурқан» сүресінің мазмұнында Тауратқа сілтеме жасалып, «Біз Мұсаға Кітап жібердік және оның бауыры Харунға оның көмекшісі ретінде тағайындадық» (25-сүре, 35-аят) делінеді, бірақ бұл Тауратты «Әл-Фурқан» ретінде қарастырмайды.

Талдау

Бұл сүре Меккелік күпірлердің Құранға, Мұхаммед пайғамбарлығына және оның үйретулеріне қатысты көтерген сұрақтары мен күмәндерін жауаптап, шешеді. Сүреде әрбір қарсылыққа лайықты жауаптар берілген және адамдар ақиқатты теріске шығарудың салдарынан ескертілген. Сүредегі маңызды мәселелер мен Алланың заңдары келесі ретпен тізілген: Құран – ереже, дұрыс пен бұрысты ажырататын өлшем, яғни әл-Фурқан. Шындықты жоққа шығарып, Пайғамбарға күмәнданып, Қиямет күні мен ахиретті мойындамайтындар – залымдар. Қиямет күні келгенде, мүшриктердің қасиетсіз санаған құдайлары өздерінің құдай емес екенін жариялап, мүшриктердің ширкі үшін жауапты екенін мойындайды. Күпірлер Қиямет күні тура жолды таңдамағанына өкінеді. Құранның кезең-кезеңімен, біртіндеп ашылуы – даналықтың інжуі. Алланың пәрмені бойынша, Құранда күпірлікке қарсы жиһад жасауға бұйырылған. Шынайы имандылардың қасиеттері суреттеледі. Сүренің соңында, "әл-Муминун" сүресінің басында берілгендей, нағыз мүміннің мінез-құлқы сипатталған. Әбу әл-А'ла Маудуди айтқандай, бұл – шынайы мен жалғанды ажыратудың өлшемі. Бұл – Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) үйретулеріне сеніп, соларға ерген адамдардың асыл мінез-құлқы. Осы мінез-құлықты, әлі де хабарды қабылдамаған, "надандыққа" ұстанып, шындықты жеңуге тырысатын арабтармен салыстырып қараңыз. Енді қайсысын таңдауға дайын екендеріңізді өзіңіз шешіңіз!" Бұл сұрақ тікелей айтылмаса да, Арабиядағы әркімнің алдына нақты түрде қойылды. Келесі жылдары, халықтың көп бөлігі (азаз топты қоспағанда) осы сұраққа исламды таңдау арқылы жауап берді.

Аян уақыты

Оның стилі мен тақырыбынан көрініп тұрғандай, бұл "Әл-Муминун" сүресі сияқты, Меккедегі пайғамбарлықтың үшінші кезеңінде қосымша ашылған. Q25:14-27 аяттарының бөліктері Ṣan‘ā’1 төменгі мәтінінде сақталған.