Кіріспе

Мерсерсбург теологиясы – 19 ғасырдың ортасында пайда болған неміс-американдық теологиялық бағыт. Ол өзінің атын Мерсерсбург, Пенсильвания қаласынан алған, ол 1836 жылдан бастап 1853 жылы Франклин колледжімен (Ланкастер, Пенсильвания) біріккенге дейін Маршалл колледжінің орны болды, сондай-ақ 1837 жылдан 1871 жылы Ланкастерге көшірілгенге дейін Америка Құрама Штаттарындағы Реформацияланған шіркеудің семинариясына (RCUS) да мекен болды.

Тарих

Семинария 1844 жылға дейін болғанмен, Мерсерсбург теологиясы сол жылы Филип Шаффты Джон Уильямсон Невинмен бірге семинария қызметкерлеріне қабылдаумен шын мәнінде басталды. Шафф өзінің кейін "Протестантизм қағидалары" деп жарияланған тұңғыш лекциясымен пікір қақтығысын тудырды. Бұл профессор Шаффтың көзқарасына қарсы RCUS пасторы Джозеф Бергтің бірқатар мақалаларына әкеп соқты. Бірнеше журналдар Шафф пен Невиннің реформаторлық шіркеулердің Рим-католик шіркеуіне қатысты даулы ұстанымына шабуыл жасады. RCUS бұл мәселеде екіге бөлінді, Филадельфия Классисі Шаффтың теологиясын айыптаса, ал Шығыс Пенсильвания Классисі оны қорғады. Синод 1845 жылы мәселені қарап, 37-3 дауыспен Шаффты және "Протестантизм қағидалары" еңбегін тазалады. Бұл Шаффтың ерестік айыбымен Синод алдына келтірілген жалғыз жағдай болды; Синод алдағы шағымдарды Мерсерсбург семинариясының кеңесшілер кеңесіне (сенімділерге) тіркеу керектігін шешті, ол ешқандай шағымды сотқа беруге жол бермеді. Алайда, профессор Шаффты ақтағаннан кейін даулар тоқтаған жоқ. Профессор Невин 1846 жылы "Сырлы қатысу" атты кітабын жариялады, ол Иеміздің соңғы кешкі асы туралы еңбек болатын. Невин діни тағамның объективті тиімділігін және құтқарушылық Мәсіхтің ісі емес, оның тұлғасы арқылы жүзеге асырылатынын дәлелдеді. Бұл шіркеу ішінде де, сыртында да көптеген пікірлерге орын берді, ең танымал сынды Джозеф Берг және кейіннен Принстон семинариясының профессоры Чарльз Ходж жасады, соңғысы – конфессиялық пресвитериан. Талқылауға қатысқан екі тараптың өкілдері де реформаторлық дәстүрге адалдығын және оны жалғастыруын мәлімдеді. Невин мен Шафф 1849 жылы "Мерсерсбург шолуы" журналын шығару арқылы қозғалысты одан әрі дамытты. Бұл басылым 1851 жылы Джозеф Бергтің, сондай-ақ 1853 жылы Германтаун реформаторлық шіркеуінің және оның пасторы Яков Хельфенштейннің, сонымен қатар Солтүстік Каролина Классисінің толық құрамының RCUS-тан кетуіне себеп болды. 1850 жылдары RCUS литургияны қолдану мәселесі бойынша да күресті. Жалпы, Мерсерсбургтіктер литургияны жақсы көріп, оны Невинмен бірге комитетте жазуға көмектесті, ал "Ескі реформаторлық партия" (оппозициядағылар) оны жаңашылдық деп санап, реформаторлық ілімге қайшы деп есептеді. Бұл даулар, екі тараптың арасында жарылысқа ұласу қаупі бар, 1878 жылға дейін жалғасты, ол кезде Бас Синод бейбітшілік комиссиясын құрды. 1884 жылғы Бас Синод қажетті сандағы Классистер (бірінші деңгейдегі сот органдары, пресвитерияларға тең) бекіткен литургияны мақұлдады. Екі тарап арасындағы дау-дамай компромистік литургиямен аяқталды, сонымен қатар әр тараптың өз білім беру мекемелері болды: Мерсерсбург қозғалысы үшін Мерсерсбург семинариясы және Франклин және Маршалл колледжі, ал Ескі реформаторлық партия үшін Урсинус колледжі. 1866 жылы Сэмюэл Миллер Мерсерсбург теологиясын қорғап, модернистік теологияға қарсы жазды, оны ол қауіпті деп санады. Ол Мерсерсбург теологиясы барлық уақытта, барлық жерде барлық адамдарға қатысты белгілі бір туа біткен шындықтарды қабылдайды деп мәлімдеді, ал Модернистік теология рационалистік болды және өзінің негізгі сенімдерін негіздеу үшін эмпирикалық және рационалистік дәлелдерге сүйенді, бұл сөзсіз адалдыққа әкеледі. Алайда, ХХ ғасырдың басында бұл даудың көп бөлігі үш фактордың арқасында мәнсіз болып қалды. Біріншіден, ғалымдар мен кейбір RCUS дінбасылары арасындағы күшті протестанттық неоортодоксалдық қозғалыстың өрлеуі Мерсерсбургтің негізінен негізделген романтизмі мен метафизикасынан басым болды. Екіншіден, кейбір Ескі реформаторлық қауымдардың литургиялық жаңалықтарға қарсылығы экуменикалық литургиялық қозғалыстың ықпалымен біртіндеп жоғалып кетті. Ақырында, RCUS 1934 жылы Солтүстік Американың Евангелистік Синодымен бірікті, бұл жаңа деноминацияға елеулі пиетистік сайлаушылар тобын әкелді, сонымен қатар ілімге көбірек араласатын тәсіл, осылайша өткен ұрпақтардың айтыс стилін азайтты. Семинария осы күнге дейін жалғасуда (Ланкастер теологиялық семинариясы деген атпен), оның теологиясы мен ықпалы әлі де сезіледі, бірақ партияның платформасын жүзеге асырған реформаторлық қауымдардан шыққан Біріккен шіркеудің қауымдарында, бірақ шамамен.

Теология

Джон Невин Мерсерсбург теологиясын немесе қозғалысын былай деп түйіндеді: "Оның ең басты қағидасы – Инкарнация фактісі". Ол бұл тұжырымын былай түсіндірді: "Мәсіх әлемді соңында Оның үйретуімен немесе істерімен емес, Оның тұлғасының құрамындағы мәнімен құтқарады". Невиннің ең танымал еңбегі – "Мистикалық қатысу", Иеміздің кешкі асы доктринасын зерттейтін еңбек. Мерсерсбург теологиясының тағы бір маңызды жағы – Филип Шаффтың "Протестантизм принципі" еңбегіндегі тарих және теологияға қатысты көзқарас. Бұл еңбегінде Шафф тарихтың гегельдік моделін алып, оны теология тарихына қолданады. Шаффтың айтуынша, "Реформация әлі де толыққан жоқ, оны толықтыру үшін бөлініп кеткен нәрселерді біріктіріп, субъективті мен объективті арасында татулық орнату қажет", демек теология бір соңғы синтезге жетуі керек. Осы арқылы ол протестантизмнің субъективті ілімдерін Рим-католик шіркеуінің объективті сипатымен қайта біріктіруді ұсынады. Осы сенімнің бір көрінісі – барлық адамдарға, әсіресе католиктерге жол ашатын кеңпейілді экуменизм. Мерсерсбург теологиясының гегельдік тәсіліне үлес қоскан тағы бір тұлға – Фридрих Август Раух, әсіресе оның "Психология" еңбегі арқылы. Мерсерсбург теологиясының осы екі негізгі принципі объективті литургияны жақтады, ал қозғалыстың барлық басқа да жақтастары уағызға басымдық берілген ғибадатқа қарағанда алтарга негізделген литургияны ұнатты. Бұл ресми дұғаларды, Иеміздің кешкі асы үшін үстелдің орнына алтарьды және діни сезімталдықты қамтыды. Бұл өзгерістер лютерандық бағытқа қарай бет бұруды білдіреді. Мерсерсбург қоғамы 1983 жылы теологияның сакраменталды және шіркеулік тәсілін сақтау мақсатымен құрылды. Ол "The New Mercersburg Review" журналын шығарады және жыл сайын жазғы жиын өткізеді. 2012 жылы Wipf and Stock компаниясы Шафф, Невин және олардың серіктестерінің маңызды еңбектерінің сындық, түсіндірмелі басылымдарын "The Mercersburg Theology Study Series" сериясы бойынша жариялай бастады. 2017 жылға дейін жеті том жарық көрді.

Қасиетті

Ең ерекшесі – Ходж бен кейінгі американдық реформаланған теологияның қарапайым реализміне қарама-қарсы тұрған (және қазір де тұратын) идеалистік герменевтика. Яғни, Невин бөлшектерден бұрын тұтасты қарастырады, ал тұтас шын мәнінде бөлшектердің жиынтығынан артық. Осы герменевтикалық контексте Мерсерсбург теологиялық көзқарас ретінде Инкарнацияға басымдық береді, бұл, болжауға болатындай, зор теологиялық салдарға алып келеді. Соның нәтижесінде, көптеген теологиялық дуализмдерге және заңға негізделген құтқару іліміне қарсы тұратын толыққанды экклезиология мен сакраменталогия қалыптасты.