Кіріспе

17 ғасырдағы ағылшын желкенді кемесі +Sea Venture Sea Venture – 1609 жылы Джеймстаун колониясына үшінші жабдықтау миссиясының флотилиясының құрамына кірген ағылшын желкенді кемесі. Ол Лондон компаниясының 300 тонналық флагманы болды. Вирджинияға бағытталған саяхаты барысында Sea Venture тропикалық дауылға тап болып, сүңгіп кетті, ал экипажы мен жолаушылары адам тұрмайтын Бермуда аралдарына жетті. Sea Venture кемесінің апатқа ұшырауы Уильям Шекспирдің 1611 жылғы «Бораны» пьесасына шабыт берген деп кеңінен саналады.

Вирджиния компаниясы

Лондон компаниясының иелері 1607 жылы Вирджиниядағы Джеймстаун қонысын құрды, ал 1608 жылы көптеген өлім-жітімге қарамастан, қосымша қоныс жасайтындар мен жабдықтарды жеткізіп, ағылшын колониясының халқын 200-ге жеткізді. Бүкіл операцияның ерекшелігі – жетіспейтін ресурстар мен тәжірибе болды. Компанияның флоты Атлант мұхиты арқылы көптеген жолаушыларды тасымалдауға қолайлы емес кемелерден тұрды, ал колонияның өзі ашаршылық, аурулар және жергілікті халықтармен соғыс қаупіне тап болды. Капитан Кристофер Ньюпорттың Бірінші және Екінші жабдықтау миссияларында 1608 жылы жабдықтар жеткізілгеніне қарамастан, Джеймстаун колониясы Солтүстік Америкадағы екі бұрынғы сәтсіз ағылшын әрекеті – Роанок және Попхэм колониялары сияқты, үлкен көмек келмесе, осы тағдырға ұшырауы мүмкін еді. Дегенмен, Лондон компаниясының инвесторлары өздерінің спекулятивтік инвестицияларынан пайда табуды күтті. Екінші жабдықтау кезінде олар наразылықтарын білдіріп, Джеймстаун басшыларына жазбаша талаптар қойды. Олар колониялықтардан сапар шығындарын өтеуге жететін тауарлар, алтын кесегі, Оңтүстік теңізін тапқандықтарына кепілдік беру және жоғалған Роанок колониясының бір мүшесін жіберуді талап етті. Осы талаптарға жауап беру үшін кеңестің үшінші төрағасы кірісті. Әрқашан батыл болған капитан Джон Смит Лондон инвесторларына ой тартқызып, оларды оятарлық хабар жеткізді. Ол "Смиттің әдепсіз жауабы" деп аталған хатында былай деп жазды (бір бөлігінде): Смит хатының басында өтініш айтып: "Егер мен сізді әдепсіз жауабыммен ренжітсем, мен адамынан кешірім сұраймын". Лондондықтар Смиттің хабарын түсінгенін және қабылдағанын көрсететін нақты дәлелдер бар. Олардың үшінші жабдықтау миссиясы ең ірі және жақсы жабдықталған миссия болды. Олар тіпті жаңадан салынған, мақсаттық кеме "Sea Venture" флотының бас кемесін Кристофер Ньюпорттың ең тәжірибелі қолына тапсырды.

Құрылыс

Sea Venture, көптеген болжамдар бойынша 1603 жылы салынған және Төмен елдермен сауда жасауда қолданылған, бірақ оған қарсы келетін, тексеруге келмейтін теориялар да бар. Археологиялық дәлелдер оның жоғалу кезінде жаңадан салынған кеме болмағанын көрсетеді. Дегенмен, ол 17 ғасырдың басында қолданылған ең соңғы технологиялармен салынған. Осы себепті, оның пішіні «Мэри Роуз» сияқты кемелердің жетістіктерінен туындаған. Археологиялық қалдықтардың шектеулілігіне қарамастан, корпусының пішінін анықтауға болады, ол тұрақты корпус екенін көрсетеді (процестегі қателіктерді ескерсек те), және бұл оның дауылдан аман қалғанымен расталады (бірақ дауыл кезіндегі мәселе – кемеде пайда болған ағып жату).

Саяхат, дауыл және Бермудадағы жоғалту

1609 жылдың 12 маусымында [O. S. 2 маусым 1609] Sea Venture Англияның Плимут қаласынан жеті кемеден тұратын флотилияның флагманы ретінде (қосымша екі пинас буксирленіп) Вирджинияның Джеймстаун қаласына үшінші жабдықтаудың бөлігі ретінде 500-600 адамды алып жүрді (экипаж бен қоныс аударушылардың саны кіретіні белгісіз). Әдетте, Еуропадан Солтүстік Америкаға баруға ниеттенген кемелер Канар аралдарына дейін оңтүстікке қарай жүзеді, себебі сол ендікте желдің бағыты батысқа қарай болып, Атлант мұхиты арқылы итеріп жібереді (Еуропаға қайтатын кемелер Каролина жағалауында шығысқа бұрылып, сол ендікте желдің бағыты шығысқа қарай болатын), содан кейін Батыс Үнді аралдары арқылы Флоридаға, одан кейін континенттің Атлант жағалауымен жүзеді. Бірақ Батыс Үнді аралдары Испания империясының билігінде болғандықтан, ағылшын флотилиясы испандық қауіптен қашып өту үшін ашық Атлант мұхитында солтүстікке бұрылып, тікелей Вирджинияға баруды жоспарлады. Джеймстаунға бірнеше күн қалғанда, 24 шілдеде флотилия қатты тропикалық дауылға тап болды, бұл дауыл болуы мүмкін, кемелер шашырап кетті. "Catch" атты пинас кемесіндегілердің барлығы мерт болды. Sea Venture болса үш күн бойы дауылмен күресті. Жаңбыр мен желдің арасында жолаушылар мачталардың үстінде Сент-Эльмо оттарын көрді. Ұқсас өлшемдегі кемелер мұндай ауа райынан аман қалған, бірақ Sea Venture-дің жаңа кеме екендігінен туындаған бір маңызды кемшілігі болды: оның ағаштары толық бекімеген. Кемеде судың ағып кетуіне себеп болған қақпақтар арасынан шығарылды, кеме тез суға тола бастады. Барлық адамдар суды шығаруға кірісті, бірақ су деңгейі көтерілуін тоқтатпады. Кеменің оң жағындағы зеңбіректер кемеге су кірмеуі үшін тасталды, бірақ бұл тек қана уақытты соқтырды. Компанияның адмиралы сэр Джордж Сомерс дауыл кезінде рульде болды. 1609 жылдың 25 шілдесінде таңертең ол жағаны көрген кезде кемедегі су 3 метрге жетіп, экипаж бен жолаушылар шаршап қалған еді. Дауылдың күшімен әлі де итеріліп бара жатқанда, жағалаудағы рифтер арқылы өтуге тырысудан басқа амал қалмады. Жағалаудан шамамен бір шақырымдай жерде кеме Бермуданың шығысындағы рифтердегі V пішіндес саңылауға тығылып қалды (кейін Гейтс шығанағының жағажайының жанындағы Sea Venture Flats деп аталды). Ауа райының ең қиын кезеңі өтті. Бұл 150 адамды (олардың көпшілігі жүзе алмады) және бір итті кеме қайықтарында жағаға шығаруға мүмкіндік берді. Тірі қалғандардың арасында бірнеше компанияның лауазымды тұлғалары (генерал-лейтенант сэр Томас Гейтс, кеме капитаны Кристофер Ньюпорт, Сэмюэл Джордан, Сильвестр Джордан, Стивен Хопкинс, кейіннен Мейфлауер кемесімен саяхаттаған, және хатшы Уильям Стречи), Поухатан елшісі Намонтак және оның серігі Мачампс шамамен тоғыз айға Бермудада қамалып қалды.

Құтқарылу мен шыдамдылық

Қоныс аударушылар енді теңізшілерден Джеймстаунның нақты жағдайларын естігендіктен, қозғалуға құштарлық танытпады және Бермудада қалу үшін бірнеше рет бүлік көтерді. Олар, кейін "Мейфлауэр" жолаушылары сияқты, дауыл мен кеме апаттарынан кейін келісімшарттан босатылғанын және енді өз үкіметін таңдай алатынын мәлімдеді. Губернатор Гейтс қашу әрекеттерін тоқтатты, ал жаңа қоныс еркіне қарсы кемелер жасауға мәжбүр етілген тұтқындар лагеріне айналды. Бермудада болған уақытта аман қалғандар жергілікті Бермуда кедрінен екі жаңа кеме – "Deliverance" (Босану) және "Patience" (Сabr) салды. Бұл ағаш кескеннен кейін дереу жұмыс істеуге қолайлы және шіру мен ағаш құрттарына төзімді еді. Сонымен қатар, жағаға отырған кемелердің құтылып қалған бөліктері, әсіресе, оның тұтқалары қолданылды. Олар 1609 жылдың күзінің соңы мен 1610 жылдың көктемінің басында адмирал Сомерс пен "God's Gift" (Құдайдың сыйы) кемесінің капитаны Джеймс Дэвис басшылығымен салынды, ол кеме жасау саласында мол білімге ие болған. Бұл кемелер Америкадағы ағылшын колонияларында салынған екінші және үшінші пинас еді, алғашқысы 1607-08 жылдары Жаңа Англиядағы Попхэм колониясында салынған Вирджиния болды. Бастапқы жоспар бойынша тек "Deliverance" кемесін салу көзделген, бірақ ол қоныс аударушыларды және аралдарда жиналған барлық азық-түлікті тасымалдауға жеткіліксіз екені тез анықталды. "Deliverance" кемесі ағашшы Ричард Фробишердің басшылығымен Гейтс шығанағынан алыс емес Сент-Джордж аралында, қазіргі уақытта "Building Bay" (Құрылыс шығанағы) деп аталатын жерде салынды. "Patience" кемесі, әдетте, Касл-Харбордың батыс жағалауында, "Walsingham Bay" аралында, "Walsingham" деп аталатын аймақта (дегенге қарай, "Sea Venture" кемесінің борттық офицері Роберт Уолсингхемнің құрметіне аталған) салынды, бұл бүгінде Гамильтон округінің бір бөлігі. Бермудалық мұғалім және Корольдік теңіз резервінің (Теңіз кадеттері корпусының) лейтенант-командирі доктор Дерек Тулли құрылыс алаңы ретінде Сент-Дэвид аралын ұсынды. Страчи есебінде: оның болмағанда сэр Джордж Саммерс аралдардың жағалауын аралап, олардың бұрынғы картасын жасады, сондай-ақ барлық компаниямыз үшін күнделікті балық аулады және аң аулады, 27 қарашаға дейін, онда біз Вирджиниядан естімейтінімізді жақсы түсіндік және Ричард Фробишер салған пинас барлық адамдарымызды сол жерден Вирджинияға тасымалдауға жеткіліксіз болатынын түсіндік (әсіресе жыл мезгіліне қарай, біз кейінге шегінуіміз мүмкін болғандықтан), ол біздің губернаторымызбен кеңесті, егер ол екі ағашшыны (бізде төрт болды, олар қандай болса да) және жиырма адамды басқа аралға алып кетсе, ол біздің халқымыздың жақсырақ отыруы және тасымалдануы үшін біздікке қосымша шағын кеме жасауға асығады. Жаңа кемелер салынып жатқанда "Sea Venture" кемесінің қайығына мач орнатылып, Генри Рейвенстің басшылығымен Вирджинияны табуға жіберілді, бірақ қайық пен оның экипажы ешқашан қайтадан көрінбеді. Ақырында, Ньюпорттың басшылығымен, екі кемеде 142 аман қалған адам болды (Страчи кеме апатынан аман қалған 153 теңізші мен жолаушы – Гейтс, Сомерс, Ньюпорт және тағы 150 адам. Бермудада қайтыс болғандар: Джон Рольфтің әйелі миссис Рольф; Уотерс өлтірген теңізші Эдвард Самуэлл; Ричард Льюис; Уильям Хитчман; Джеффри Бриарс; және атылған Генри Пэйн. Поухатан елшісі Намонтак Мачампспен бірге аң аулау сапарында жоғалып кетті және оның тағдыры ешқашан анықталмады. Генри Рейвенс теңізге саяхатқа дайындалған "Sea Venture" кемесінің қайығының командасы ретінде Джеймстаунға жіберілді, сонымен қатар мыс саудагері Томас Уитингхэм және 6 белгісіз теңізші; олар бірнеше күннен кейін Бермуданың риф желісі арқылы ашық Атлантикаға өту жолын таба алмады, содан кейін тағы бір әрекет жасады және олар туралы ешқашан естілген жоқ. Бермудада екі бала дүниеге келді: Рольфтардың қызы, Бермуда Рольф, ол Бермудада қайтыс болды және жерленді; және Бермудас Эйсон, Эдвард Эйсон мен оның әйелі. Картер мен Уотерссіз, бұл 137 жолаушы мен экипаждың санын береді, олар "Sea Venture" кемесі апатынан кейін Бермудада туған бір баламен бірге "Deliverance" және "Patience" кемелерінде Джеймстаунға дейін жалғасты. 1610 жылдың 10 мамырында Вирджинияға жол тартып, 23-інде Джеймстаун қонысына жетті, бұл екі аптадан аз уақытқа созылатын сапар. Кристофер Картер мен Эдвард Уотерс (кейбір деректерде Роберт Уотерс деп аталады) екі теңізші қалды; Уотерс басқа теңізшіні өлтіргені үшін сотқа тартылуы мүмкін еді және орманға қашқан. Картер, көптеген қоныс аударушылар мен экипаж сияқты, Бермудадан кеткісі келмеді және орманға Уотерспен қосылып, кетіп бара жатқанда мәжбүрлеуден жалтарды. Джеймстаунға жеткенде, олардан бұрын келген 500-дей адамның 60-қа жуығы ғана тірі қалды. Олардың көптегені де өліп бара жатқан еді, ал Джеймстаун тез арада өмірге жарамсыз деп танылды. Барлығы "Virginia", "Deliverance" және "Patience" кемелеріне мінді және Англияға қайтып кетті. Губернатор барон Де Ла Уаррдің басқаруымен келген тағы бір көмек флотының уақтылы келгені Джеймстаунға тыныс алдырды. Барлық қоныс аударушылар колонияға қайтадан қондырылды, бірақ тамақ жетіспеушілігі әлі де күшті болды. 1610 жылдың күзінде адмирал Сомерс Бермудаға "Patience" кемесімен қанақөздер мен сақталған тамақ алу үшін оралды. Өкінішке орай, Сомерс Бермудада "шошқаның көп жеуінен" қайтыс болды, ал кеме, оның жүйесі Мэтью Сомерс басқаруымен, Дорсеттегі Лайм Регисіне тікелей қайтып келді, оның мұрасын алу үшін. Күдіксіз, бұрынғы қашқандары үшін кешірілген Кристофер Картер мен Эдвард Уотерс Бермудада қалды, сонымен қатар Эдвард Чард, Бермуданың тұңғыш тұрақты тұрғындары (Кристофер Картер мен Эдвард Уотерс 1612 жылы Бермуданың алғашқы лейтенант-губернаторы Ричард Мурға кеңес беруге тағайындалған алты кеңесшінің қатарында болды, және Мур кеткеннен кейін 1616 жылға дейін лейтенант-губернаторлық олардың арасында ауысып отырды). Жалпы, Үшінші Жүктің әкелген тағамдары мен жабдықтары жеткіліксіз болды. 1610 жылғы "Аштық кезінде" колонистердің 80% -і қайтыс болды. Кейін Джеймстаундағы аман қалғандар "Deliverance" және "Patience" кемелеріне мініп, теңізге қарай өзенмен төмен қарай жүзіп бара жатқанда тағы бір көмек флотымен кездесті. Лорд Делавер осы экспедицияның жетекшісі болды және қайғылы жағдайдағы қоныс аударушыларды кері қайтарды. Ол дәрігер әкелді, бірақ тамақ жабдықталуы жеткіліксіз болды. 1960 жылдары "Deliverance" кемесінің көшірмесі (құрғақ докта) Орднанс аралында қойылды. Он жылдық дауылдардан кейін жөндеуге келмейтіндей және қауіпті деп танылғаннан кейін, ол 2022 жылы (50 жылдан кейін) бұзылды.

Ауа райының қалдықтары

Sea Venture кемесі Gate's Bay шығанағындағы рифтердегі уақыттың жеткілікті мөлшерін өткізіп, экипажы мен жолаушылары ғана емес, сондай-ақ кейінгі қоныс аударушылар тарапынан да барлық пайдалы бөлшектері мен материалдарынан айырылды; оның қалған бөлігі ақырында толқындардың астында жоғалып кетті. Оның екі зеңбірегі 1612 жылы құтқарылып, Бермуданың алғашқы нығайтылуында қолданылды (біреуі Губернатор аралына, Пэджет бекінісіне қарсы, екіншісі Касл аралына орналастырылды). Кеме суға батқаннан кейін, оның нақты орны 1958 жылғы қазан айында спорттық суға түсушілер Даунинг пен Хирд оны қайта тапқанға дейін белгісіз болды, ол әлі де маржан рифіне кіріп тұрды. Кеме мен оның жүгінен аз ғана нәрсе қалды. Археологиялық заттардың табылмауына қарамастан, кеме апатының 350 жылдығына орай 1959 жылы оның анық екені белгілі болды. Келесі зерттеулер бір зеңбірек пен ядроны, сондай-ақ ұсақ қаруларға арналған оқ-дәрілерді ашты. Испан құмыралары, Германиядан әкелінген тас ыдыстар, керамика және Джеймстаунды қазғанда табылғандарға ұқсас ас пісіруге арналған ыдыстар да болды.

Жазбаша түрде

Апаттың Уильям Шекспирдің "Дауыл" пьесасына шабыттандырғаны саналады. Бұл дәстүр Сильвестр Жордан сияқты апаттан аман қалғандардың баяндамаларымен, сондай-ақ тарихшы және жазушы Уильям Стречидің "Сэр Томас Гейтс рыцарының апат туралы шын баяндамасы және құтқарылуы" атты еңбегімен мұқият салыстыру арқылы расталды, осы еңбек Шекспир үшін негізгі дереккөз болды. Вашингтон Ирвинг, "Бермуданың үш патшасы және олардың амбергрис қазынасы", 1840 жыл. Бермуда тұрғыны және романист Ф. Ван Уайк Мейсон апат туралы фантастикалық әңгіме, "The Sea 'Venture" жазды, алғаш рет 1961 жылы жарияланды. 20 ғасырдың американдық жазушысы Скотт О'Делл "Sea Venture" кемесінің апаты туралы фантастикалық әңгіме, "Жылан ешқашан ұйықтамайды" деп аталатын туындысын жазып, жариялады. Балалар жазушысы Клайд Роберт Булла "Sea Venture" сапары туралы фантастикалық әңгіме, "Бізді қорғайтын арыстан" атты кітап жазды. Онда үш баланың әкесін табу үшін Джеймстаунға сапар шегуі баяндалады. "Sea Venture" 1970 жылдары Flagship Cruises компаниясы үшін АҚШ пен Бермуда арасында жүрген круиз лайнерінің де аты болды, кейін ол Princess Cruises компаниясының меншігіне өтті, оны "Pacific Princess" деп атады, ол кейін "The Love Boat" телешоуында пайдаланылды.