Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Уолтонның скрипкалық концерті
Violin concerto by William Walton
Уильям Уолтонның скрипкалық концерті 1938–39 жылдары жазылған және Жаша Хайфецке арналған. Ол шығарманы тапсырыс етіп, 1939 жылдың 7 желтоқсанында Артур Родзинский жетекшілігімен Кливленд оркестрімен тұңғыш рет орындады. Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан кешіккен британдық тұңғыш орындалуы 1941 жылдың 1 қарашасында Генри Холст жеке орындаушы ретінде, ал композитор дирижерлік етіп өткізілді. Уолтон кейін концертті қайта өңдеді; қайта өңделген нұсқасы 1944 жылы тұңғыш рет таныстырылды. Бұл шығарма көп рет жазылған және композитордың ең бекінген шығармаларының бірі болып қалыптасқан.
The Violin Concerto by William Walton was written in 1938–39 and dedicated to Jascha Heifetz, who commissioned the work and performed it at its premiere on 7 December 1939 with the Cleveland Orchestra conducted by Artur Rodziński. The British premiere, delayed by the Second World War, was given on 1 November 1941, with Henry Holst as soloist and the composer conducting. Walton later reorchestrated the concerto; the revised version was premiered in 1944. The work has been frequently recorded and has established itself as one of the composer's most durable compositions.
Бастапқы және алғашқы орындалу
1936 жылы Уильям Уолтон замандас британ композиторларының қатарында танымал болды, бірақ ол жұмысты баяу атқаратын және аса өнімді емес еді. Сол жылы ол Джаша Хайфецтің немесе Джозеф Сигети мен Бенни Гудманның тапсырысын қабылдауды таңдауға мәжбүр болды, олар скрипка мен кларнетке арналған шығарма қалаған. Лондонда Хайфецпен кездескеннен кейін Уолтон концерттік тапсырысты қабылдады, бірақ ол 1938 жылдың басына дейін жұмысты бастамады. Ол серіктесі Элис Уимборнмен Равеллоға сапар шегіп, онда бірнеше ай бойы концерт үстінде жұмыс істеді. Композиция барысында оны тарантул шағып алды және ол осы оқиғаны "айтуға болады, өте ерекше және күмәнді нәрсе" деп атаған бөлімге тарантелла қосып белгіледі. 1939 жылдың ортасында ол Хайфецке Нью-Йоркке барып, скрипкашының солистік бөлімді мүмкіндігінше тиімді ету туралы ұсыныстарын енгізді. Британдық кеңес 1939 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесінде концерттің премьерасын өткізуді жоспарлаған, сонымен қатар Ральф Воан-Уильямс, Артур Блис және Арнольд Бакстың жаңа шығармаларын көрсетуді көздеген, бірақ Хайфец концерттің жоспарланған күніне басқа міндеттемелер берген болатын. Ол жұмысты Бостонда премьералауға келісті, Уолтон Бостон симфониялық оркестрін дирижерлік етті, содан кейін АҚШ-та бірнеше қойылымнан кейін Хайфец 1940 жылдың наурыз айында Лондонда британдық премьерасын өткізеді. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Хайфец пен Уолтон жоспарларынан бас тартуға мәжбүр болды. Уолтон АҚШ-қа саяхаттауға мүмкіндік таппады, ал концерттің әлемдік премьерасын 1939 жылдың 7 желтоқсанында Артур Родзинский жетекшілігімен Хайфец пен Кливленд оркестрі орындады. Сол орындаушылар 1941 жылдың ақпанында Нью-Йорктегі Карнеги залында шығарманы таныстырды. Композитор мен солист арасындағы келісім-шарт Хайфецке екі жылға концертке эксклюзивті құқық берді, бірақ ол Ұлыбританияға саяхаттауға мүмкіндік таппағандықтан, одан бас тарды, осылайша шығарманы онда орындауға рұқсат берді. 1941 жылдың қарашасында Корольдік Альберт залындағы Корольдік филармониялық қоғамның концертінде Уолтон Англияға қоныс аударған Берлин филармониясының бұрынғы концертмейстері Генри Холсттің орындауында алғашқы британдық орындауын жүргізді. Уолтон кейін оркестрлеуді қайта қарастырды, әсіресе соққы аспаптарының санын азайтты. Бұл қайта қарастырылған нұсқа алғаш рет 1944 жылдың 17 қаңтарында Вулвергемптонда Холст пен Ливерпуль филармониялық оркестрі Малкольм Сардженттің жетекшілігімен орындалды.
In 1936 William Walton had established a position among the leading British composers of the day, but he was a slow and far from prolific worker and in that year he felt obliged to choose between accepting a commission from Jascha Heifetz or one from Joseph Szigeti and Benny Goodman, who wanted a work for violin and clarinet. After meeting Heifetz in London, Walton accepted a commission for a concerto, but he did not begin work on the piece until early 1938, when he went with his partner, Alice Wimborne, to Ravello, where he worked on the concerto for several months. During the course of composition he was bitten by a tarantula and marked the incident by incorporating a tarantella into the work in a passage he called "quite gaga, I may say, and of doubtful propriety". In mid 1939 he visited Heifetz in New York to work on the piece together, incorporating the violinist's suggestions for making the solo part as effective as possible. The British Council hoped to present the premiere of the concerto during the 1939 New York World's Fair, along with new works by Ralph Vaughan Williams, Arthur Bliss and Arnold Bax given during the event, but Heifetz was otherwise committed on the proposed date of the concert. It was agreed that he should premiere the work in Boston, with Walton conducting the Boston Symphony Orchestra, and then, after several more performances in the US, Heifetz would give the British premiere in London in March 1940. The outbreak of the Second World War in September 1939 forced Heifetz and Walton to abandon their plans. Walton could not travel to the US, and the world premiere of the concerto was given by Heifetz and the Cleveland Orchestra conducted by Artur Rodziński on 7 December 1939. The same performers introduced the work to New York at Carnegie Hall in February 1941. The contract between composer and soloist gave Heifetz the exclusive rights to the concerto for two years, but as he could not travel to Britain he waived them to allow the work to be given there. In November 1941, at a Royal Philharmonic Society concert at the Royal Albert Hall, Walton conducted the first British performance, with the soloist Henry Holst, former leader of the Berlin Philharmonic Orchestra, who had settled in England. Walton later revised the orchestration, in particular reducing the number of percussion instruments. This revised version was first performed on 17 January 1944, in Wolverhampton, by Holst and the Liverpool Philharmonic Orchestra conducted by Malcolm Sargent.
1. Тыныштық
Уолтонның бұрынғы скрипкалық концертіндегідей, бірінші бөлім – үш бөлімнің ең баяуы. Ол көбінесе лирикалық сипатта және нақты B минорында жазылған. Бөлім қатаң сонаталық формада емес, бірақ одан едәуір шешіліп кетпейді, ал екінші тақырып – скрипкалар мен ағаш үрмелі аспаптарға арналған тыныш әрі ағынмен өтетін мелодия. "Sognando" – арманды түрде деп белгіленген басты тақырып, жазылған каденцияға дейін және екінші тақырыптың қысқа қайталануымен бастапқы мелодияның қорытынды қайталануына дейін әртүрлі көңіл-күйлерде (аналитик Кристофер Палмер оларды "көптеген тұлғалық өзгерістер" деп атайды) дамытылады.
As in Walton's earlier Viola Concerto, the first movement is the slowest of the three. It is predominantly lyrical and in an unambiguous B minor. The movement is not in strict sonata form but does not depart markedly from it, and the second subject is a quiet and flowing melody for strings and woodwind. The opening theme, marked "sognando" – dreamily – is developed in a variety of moods (the analyst Christopher Palmer calls them "an extraordinary number of personality changes") before a written cadenza, and a concluding recapitulation of the opening melody, with brief reappearances of the secondary theme.
2. Неаполитандыққа арналған каприцизді тез
Екінші бөлім – концерттің шечерцосы мен триосы. Бірінші бөлімнен айырмашылығы, оның тональностьі бастапқыда анық емес және жылдам өтетін бөлімдерде түсініксіз болып қалады. Бастапқы престо солисттен ең жоғары шеберлікті талап етеді – Палмер гармоникаларға, одан кейін жылдам темпте пиццикатоға тоқталады (бір тактта екі уақыт). Шкерцо қайта оралады, ал виолончельдер канзонеттаның басындағы горн тақырыбын қайталағаннан кейін, бөлім тыныш аяқталады. Оның бірінші тақырыбы төменгі скрипкалармен орындалады, содан кейін бас-фаготтар мен кларнеттерге қосылып, марш сияқты дыбысталады, оған солист те қосылады.
The second movement is the concerto's scherzo and trio. Unlike the first movement, its key is not clear from the outset, and remains ambiguous in the fast moving sections. The opening presto requires extreme virtuosity from the soloist – Palmer points to harmonics followed by pizzicati in a fast moving two in a bar). The scherzo returns, and after the cellos repeat the horn theme from the start of the canzonetta the movement ends quietly. The first is played by the lower strings, joined by the bassoons and clarinets in a march like theme, in which the soloist joins.