Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дмитрий Дмитриевич Максутов (23 сәуір 1896 [ескі стиль бойынша 11 сәуір 1896] – 12 тамыз 1964) – советтік оптикалық инженер және әуесқой астроном. Ол ең белгілісі Максутов телескопын ойлап тапқандығымен танымал.
Dmitry Dmitrievich Maksutov (Дми́трий Дми́триевич Максу́тов; 23 April 1896 [O. S. 11 April 1896] – 12 August 1964) was a Soviet optical engineer and amateur astronomer. He is best known as the inventor of the Maksutov telescope.
Өмірбаян
Дмитрий Дмитриевич Максутов 1896 жылы Николаев қаласында дүниеге келді. Оның әкесі – Қара теңіз флотында қызмет еткен әскери теңізші, ол ұзақ тарихы мен беделі бар теңізшілер отбасынан шыққан. Оның ұлы атасы Петр Иванович Максутовқа князь (князь) атағы берілді, осылайша отбасы ерлігі үшін марапат ретінде мұрагерлік дворяндыққа көтерілді. Оның атасы, Дмитрий Петрович Максутов, 1867 жылы АҚШ-қа сатылғанға дейін Ресей Аляскасының соңғы орыс губернаторы болды. Дмитрий бала кезінен астрономияға қызығушылық танытты және он екі жасында өзінің алғашқы телескопын (7,2 дюймдік / 180 мм рефлектор) жасады. Кейіннен ол орыс оптикасы Александр Андреевич Чикиннің (1865–1924) жарияланымдарын оқыды, ол оның ұстазы болды. Ол 10 дюймдік (210 мм) жақсырақ рефлектор жасап, тұрақты астрономиялық бақылаулар жүргізе бастады. Ол 15 жасында Ресей астрономиялық қоғамының мүшесі болып қабылданды. Үш жылдан кейін ол сол кездегі Петроградтағы (қазіргі Санкт-Петербург, Ресей) Әскери Николаев инженерлік институтын, қазіргі Санкт-Петербург әскери инженерлік техникалық университетін бітірді. 1921–1930 жылдары ол Одесса университетінің физика институтында астрономиялық оптика саласында жұмыс істеді. 1930 жылы Максутов Ленинградтың мемлекеттік оптикалық институтында Астрономиялық оптика зертханасын құрып, 1952 жылға дейін басқарды. Бұл зертхана КСРО-дағы жетекші астрономиялық зерттеу орталықтарының бірі болды. Ол сол жерде «Анаберрационные отражающие поверхности и системы и новые способы их испытания» (1932) еңбегін жариялады, онда апланаттық екі айналы жүйелерді талдап, 1924 жылы ұсынған компенсациялық әдісті енгізді. Бұл әдіс көлеңкелік әдіспен бірге айналарды зерттеудің негізгі бақылау тәсіліне айналды. 1944 жылы ол ғылыми еңбегінің нәтижесінде профессор атанды, ал 1946 жылдан бастап КСРО Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі болды. 1952 жылдан Пулково обсерваториясында жұмыс істеді. Максутов 1964 жылы Ленинградта (қазіргі Санкт-Петербург) қайтыс болды. Бұл әдіс оның зертханасы ғана емес, Кеңес Одағындағы көптеген маңызды обсерваториялар мен халықаралық деңгейде де қабылданып, қолданылды. Celestron, Meade және Questar сияқты бірнеше телескоп өндіруші компаниялар Максутов телескоптарын шығарады. Ол түрлі өлшемдегі және мақсаттағы көптеген объективті линзалар, айналар мен призмаларды жасады. Сонымен қатар, асқазанды суретке түсіруге арналған фотогастрограф, инелі микроскоп, аэродинамикалық түтіктерге арналған көлеңкелік құралдар, телескоптық көзілдіріктер және басқа да құралдар жасады.
Dmitry Dmitriyevich Maksutov was born in 1896 in either Nikolayev His father, was a naval officer serving with the Black Sea Fleet, who came from a family with a long and distinguished naval tradition. His great grandfather, Peter Ivanovich Maksutov, was given the title of prince, thereby raising the family to hereditary nobility as a reward for bravery in combat. His grandfather, Dmitri Petrovich Maksutov, was the last Russian governor of Russian Alaska, before it was purchased by the United States in 1867. Dmitri became interested in astronomy in early childhood, and constructed his first telescope (a 7.2 inch / 180 mm reflector) when he was twelve years old. Later he read publications by the Russian optician Alexander Andreevich Chikin (1865–1924), who became his teacher. He constructed a much better 10 inch (210 mm) reflector and began serious astronomical observation. At 15 years of age he had already been accepted as a member of the Russian Astronomical Society. Three years later he graduated from the Military Nikolayev Engineering Institute in what was then Petrograd (a. k. a. Saint Petersburg, Russia), now the Saint Petersburg Military Engineering Technical University. Between 1921 and 1930 he worked at the Physics Institute of the University of Odessa in the field of astronomical optics. In 1930 Maksutov established the Laboratory of Astronomical Optics at the State Optical Institute of Leningrad and led it until 1952. This laboratory was one of the leading astronomical research groups in the USSR. While there he published Анаберрационные отражающие поверхности и системы и новые способы их испытания [Aberration free reflective surfaces and systems and new methods of testing them] (1932), in which he analyzed aplanatic double mirror systems and introduced the compensating method, which he proposed as early as 1924. This became the main control method of mirror study along with the shadow method. In 1944 he became a professor as a result of his paper, and from 1946 a Corresponding Member of the USSR Academy of Sciences. From 1952 he worked in Pulkovo Observatory. Maksutov died in what was then Leningrad (a. k. a. Saint Petersburg) in 1964. This method was adopted not only by his own laboratory for many of the most important observatories in the Soviet Union, but also internationally. Several commercial telescope making companies produce Maksutovs, including Celestron, Meade, and Questar. He created many objective lenses, mirrors, and prisms of various sizes and purposes. He also created a photo gastrograph (used for photographing the stomach), a needle microscope, shadow instruments for aerodynamic tubes, telescopic spectacles, and other instruments.