Адельдің жеке психологиясындағы өзімшілдік кешені – кемсіну сезімімен күресу үшін пайда болатын қорғаныс механизмі. Мақтаншылдық, үстемдік таныту сипаттайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Альфред Адлер ұсынған психологиялық қорғаныс механизмі.
Psychological defense mechanism articulated by Alfred Adler
Жоғарылық кешен – адамның кемсіну сезімімен күресуге көмектесу үшін уақыт өте келе дамитын қорғаныс механизмі. Бұл терминді Альфред Адлер (1870–1937) 1900 жылдардың басында жеке психология мектебінің аясында енгізді. Жоғарылық кешені бар адамдар көбінесе бас көтеруші, мақтаншы, және басқаларға деген құрметсіздік танытады. Олар басқалармен үстемдікпен, жоғарыдан қарап, тіпті агрессивті түрде қарым-қатынас жасайды. Күнделікті қолданыста бұл термин көбінесе өзіне деген артық сенімді білдіру үшін қолданылады.
A superiority complex is a defense mechanism that develops over time to help a person cope with feelings of inferiority. The term was coined by Alfred Adler (1870–1937) in the early 1900s, as part of his school of individual psychology. Individuals with a superiority complex typically come across as supercilious, haughty, and disdainful toward others. They may treat others in an imperious, overbearing, and even aggressive manner. In everyday usage, the term is often used to refer to an overly high opinion of oneself.
Альфред Адлер
Альфред Адлер ең алғаш рет үстемдік кешені терминін қолданды. Ол үстемдік кешенінің негізінен төмендік сезімдерін жеңу қажеттілігінен туындайтынын айтты: төмендік кешені. Адлер өзінің еңбектерінде төмендік және үстемдік кешендерінің себеп пен салдар ретінде байланысын көрсетеді. Оның осы тақырыпқа қатысты жазған еңбектерінің ішінде «Адам табиғатын түсіну» (1927) және «Үстемдік және әлеуметтік қызығушылық: Кейінгі жазбалар жинағы» бар. Бұл жинақ Адлердің жазған жиырма бір мақаласын қамтиды және 1964 жылы оның қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Адлер үстемдік кешенінен бастау алатын жетістікке ұмтылыстың қалыпты жағдайын ажыратты, соңғысы төмендік сезімін жоюға жасалған әрекеттер. Адлер үшін мұндай ұмтылыстардың реактивті екендігі анық болды. DSM IV бойынша, бұл қате пікірге негіделген аурудың екінші себебі – аса күшті эмоционалдық күй болуы мүмкін. Ада Кан үстемдік және төмендік кешендерінің бір адамда қатар кездесе алмайтынын дәлелдеді, себебі үстемдік кешеніне ұшыраған адам өзін басқалардан жоғары санайды. Оның пікірінше, төмендік кешені басқаларға өзінің үстемдігін көрсетуге бағытталған әрекеттермен көрінеді, мысалы, қымбат заттарға ие болу немесе сыртқы келбетке, әдемілікке әуес болу арқылы өзінің кемшіліктерін жасыру. Ал үстемдік кешенімен күресіп жүргендер имиджге немесе әдемілікке аса мән бермейді, себебі оларда туа біткен үстемдік сезімі бар, сондықтан олар өздерінің басқалардан жоғары екенін дәлелдеуге тырыспайды. Вера Хуоренс үстемдік кешеніне ұшыраған адамдардың өздерін жоғары бағалайтынын айтады. Төмендік кешеніне ұшыраған адамдар өздерін мүмкіндігінше жақсы көрсетуге тырысса, ал үстемдік кешеніне ұшыраған адамдар тіпті өздерін жақсы көрсетуге немесе өзгелерге үстемдігін көрсетуге ұмтылмауы мүмкін. Олар өзінің білімді және басқалардан жақсы екенін сезінеді, бірақ басқалар олай ойласа да, ойламаса да, оларға ол мәнсіз. Бұл танымдық бұрмалаушылықтың, яғни иллюзорлық үстемдікке ұқсас. Пикассоның бұрынғы серігі Фернанде Оливье оны үстемдік кешеніне ұшыраған деп сипаттады: «Ол өзін жоғары сезінген нәрселер ғана оған әсер ете алатынын айтты». Бетховеннің ақсүйектілікке тартуы үстемдік кешенінің нәтижесі еді, бірақ оның керемет музыкалық жетістіктерін осы кешеннің күшімен байланыстыруға болады. Эрнст Блох жас музыканттың мақтанға толы сөздері туралы былай деді: «Оған Бетховен болуына осы өзіне сенушілік қажет еді».
Alfred Adler was the first to use the term superiority complex. He claimed that a superiority complex essentially came from the need to overcome underlying feelings of inferiority: an inferiority complex. Throughout his works Adler intertwines the occurrence of an inferiority complex and a superiority complex as cause and effect. Among his writings touching on the topic were Understanding Human Nature (1927), and Superiority and Social Interest: A Collection of Later Writings, a collection of twenty one papers written by Adler and published posthumously in 1964. Adler distinguished a normal striving to achieve from superiority complexes, the latter being attempts in order to overcompensate a feeling of inferiority. revealed for Adler the reactive nature of such strivings. The DSM IV states that a second cause to this delusional disorder could stem from an exaggerated emotional state. Ada Kahn has argued that the superiority and inferiority complexes cannot both be found in the same individual, since an individual with a superiority complex truly believes that they are superior to others. She claimed that whereas an inferiority complex may manifest with the behaviors that are intended to show others that one is superior, such as expensive material possessions, or an obsession with vanity and appearances to conceal feelings of inadequacy superiority complex sufferers do not always care about image or vanity, since they have innate feelings of superiority, and thus do not usually concern themselves with proving their superiority to others. Vera Hoorens say that those exhibiting the superiority complex have a self image of supremacy. Whereas individuals with an inferiority complex tend to present themselves in the best light possible, those with a superiority complex may not even attempt to make themselves look good, or to express their superiority to others. They may speak as if they are all knowing and better than others, but ultimately do not care if others think so or not, much like with the cognitive bias known as illusory superiority. Picasso was described by his former partner, Fernande Olivier, as possessing a superiority complex: "He said he could only be touched by things to which he felt superior". Beethoven's nobility pretence was the result of a superiority complex; but it was the same complex that fuelled his extraordinary musical achievements. As Ernst Bloch said of the young musician's boastful claims, "This piece of presumption was needed to enable him to become Beethoven".