Кінә сезімі: психологиялық және моральдық аспектілер

Кіріспе

Когнитивтік немесе эмоционалдық тәжірибе.

Кінә – адам өзінің қағидаларын немесе жалпыға ортақ моральдық нормаларды бұзғанын, сондай-ақ осы бұзуға айтарлықтай жауапты екенін дұрыс немесе бұрыс деп сезгенде туындайтын моральдық сезім. Кінә, өкініш және ұят сезімімен тығыз байланысты. Кінә сезімі обсессивтік-компульсивтік тәртіпсіздіктің белгілерін күшейтуде маңызды рөл атқарады.

Этимология

Сөздің этимологиясы белгісіз, ал қазіргі заманғы жазуы О.Е. түрінен – gylt ("қылмыс, күнә, кінә, айыппұл, борыш") сөзінен пайда болды, ол О.Е. gieldan ("төлеу үшін, борыш") сөзінен туындаған болуы мүмкін. Бұл сөз Латын тіліндегі debitum сөзінің аудармасы ретінде Иеміздің дұғасында және Матайдан 18:27 аятында қолданылған. Сондай-ақ, gylti сөзі Матайдан 23:18 аятында debet деп аударылғандықтан, оның бастапқы мағынасы "борыш" болған деген тұжырым жасалды, бірақ мұны растайтын нақты дәлел жоқ. Оның "күнә сезімі" мағынасын алуы алғаш рет 1690 жылы бастапқы мағынасын қате пайдалану ретінде тіркелген. "Қоғамдық байланыс арқылы кінәлі" деген фраза 1941 жылы алғаш рет пайда болды. "Кінәлі" сөзі де сол сияқты О.Е. gyltig сөзінен, ал ол gylt сөзінен шыққан.

Психология

Кінә және оған байланысты себептері, пайдасы мен зияны психология мен психиатрияда кең таралған тақырыптар. Мамандық және күнделікті тілдерде кінә – адам өз істемеуі керек деп санайтын нәрсені жасағанда (немесе керісінше, жасауы керек деп санайтын нәрсені жасамағанда) туындайтын қайшылықты эмоционалдық күй. Ол «ар-ұжданмен» байланысты, оңай басылмайтын сезімді тудырады. Зигмунд Фрейд мұны эго мен суперэго арасындағы күрес нәтижесі деп түсіндірді – ата-аналық тәжірибенің нәтижесі. Фрейд ауру кезінде жазалайтын, ал жақсылықта сыйлайтын Құдай рөлін жобады. Пациенттерден кінәнің бір түрін алып тастап, ол екіншісін сипаттады. Бұл – адамның ішкі санасыз күші, ол аурудың пайда болуына себеп болады. Фрейд «сауығуға ең үлкен кедергі – санасыз кінә сезімі» деп есептеді. Оның кейінгі жақтаушысы Жак Лакан үшін кінә – символдық тәртіп арқылы қалыптылықты мойындаған мәнді субъектінің ажырамас серігі. Алис Миллер былай деп мәлімдейді: «Көптеген адамдар өмір бойы ата-аналарының үмітіне сай келмегендігі үшін қиналып жүреді. Бұл сезімді ешқандай дәлел жеңе алмайды, себебі оның бастауы өмірдің алғашқы кезеңдерінде, содан оның күшіне күш қосылады». Бұл Лес Паротттың «жалған кінә ауруы» деп атаған құбылысына байланысты болуы мүмкін. Философ Мартин Бубер Фрейдтің ішкі қайшылықтарға негізделген кінә түсінігі мен басқаларға зиян келтірген экзистенциалдық кінә арасындағы айырмашылықты атап өтті. Кінә көбінесе алаңдаушылықпен байланысты. Отто Фенихельдің сөзіне сәйкес, мания кезінде пациент кінәға «жоққа шығарудың қорғаныс механизмін» қолданады – кінәлі емес адам рөлін қайтадан ойнайды. Психологиялық зерттеулерде кінәні бағалау үшін Дифференциалдық Эмоциялар Шкаласы (Изардтың ДЭС) немесе Голландтық Кінәні өлшеу құралы сияқты сауалнамалар қолданылады.

Guilt and its associated causes, advantages, and disadvantages are common themes in psychology and psychiatry. Both in specialized and in ordinary language, guilt is an affective state in which one experiences conflict at having done something that one believes one should not have done (or conversely, having not done something one believes one should have done). It gives rise to a feeling which does not go away easily, driven by 'conscience'. Sigmund Freud described this as the result of a struggle between the ego and the superego – parental imprinting. Freud rejected the role of God as punisher in times of illness or rewarder in time of wellness. While removing one source of guilt from patients, he described another. This was the unconscious force within the individual that contributed to illness, Freud in fact coming to consider "the obstacle of an unconscious sense of guilt as the most powerful of all obstacles to recovery." For his later explicator, Jacques Lacan, guilt was the inevitable companion of the signifying subject who acknowledged normality in the form of the Symbolic order. Alice Miller claims that "many people suffer all their lives from this oppressive feeling of guilt, the sense of not having lived up to their parents' expectations no argument can overcome these guilt feelings, for they have their beginnings in life's earliest period, and from that they derive their intensity." This may be linked to what Les Parrott has called "the disease of false guilt At the root of false guilt is the idea that what you feel must be true." The philosopher Martin Buber underlined the difference between the Freudian notion of guilt, based on internal conflicts, and existential guilt, based on actual harm done to others. Guilt is often associated with anxiety. In mania, according to Otto Fenichel, the patient succeeds in applying to guilt "the defense mechanism of denial by overcompensation re enacts being a person without guilt feelings." In psychological research, guilt can be measured by using questionnaires, such as the Differential Emotions Scale (Izard's DES), or the Dutch Guilt Measurement Instrument.

Қорғау

Психоанализ теориясына сәйкес, кінә сезімінен қорғану адамның жекелігінің басты ерекшелігіне айналуы мүмкін. Кінә сезімнен қашудың көптеген жолдары бар. Олар: репрессия, әдетте суперэго мен эго инстинкттік күйзелістерге қарсы қолданады, бірақ кейде суперэго/ар-ожданның өзіне де қолданылуы мүмкін. Егер қорғаныс күшін жойса, онда (репрессияланғанның қайта оралуымен) адам бұрынғыда оңай жасаған істері үшін жылдардан кейін кінәлі сезіне бастауы мүмкін. Проекция – тағы бір қорғаныс құралы, ол кеңінен қолданылады. Ол құрбанды кінәлау түрінде болуы мүмкін: біреудің апатқа ұшырауы немесе бақытсыздығына байланысты, құрбанға сын айтылуы мүмкін, себебі құрбан өзге адамның ашуын тартып алғаны үшін кінәлі болуы мүмкін. Басқаша айтқанда, кінә емес, айыптаушы органның өзі басқа адамдарға жүктелуі мүмкін, олардың сіздің ісіңізге өз ар-ожданыңыздан гөрі жақсырақ қарауына үміттенеді (бұл анықтамалық идеяларға жақын процесс). Кінә сезімін бөлісу арқылы, осылайша онымен жалғыз қалмау – өнер мен әзіл айтудың қозғаушы күші; сондай-ақ, кінәлі деп есептелетін адамнан кінә сезімін "қарызға алу" және осылайша өз сезіміңізді жеңілдету де мүмкін. Өзіне зиян келтіруді өзіңіздің жасаған қателіктеріңізді өтеудің орнына қолдануға болады, мысалы, өзіңізге мүмкіндіктерді пайдалануға немесе өтелмеген кінә сезімінен туындаған тиісті пайданы алуға рұқсат бермеу арқылы.

Әдептілік реакциялары

Күнәға бейімділік моральдық мінез-құлықпен сенімді түрде байланысты. Сол сияқты, кінә сезімі кейіннен ізгі амалдарға жетелеуі мүмкін. Кінә сезінген адамдар өзін шектеуге, жеке бақытқа құмарлықтан аулақ болуға және кемшілдікке ұшырамайтын болуға бейім. Кінә сезімі тудырған жағымсыз эмоцияларды жеңілдету үшін өтеу іс-әрекеттеріне түрткі болады. Адамдар өздері жаңылыстырған немесе ренжіткен адамдарға қатысты мақсатты және нақты өтеу іс-әрекеттерін жасайды.

Психопаттарда кінәсіздік

Психопатияға бейім адамдарда өзгелерге келтірген зиян үшін шынайы өкініш немесе кінә сезімі болмайды. Олар өз әрекеттерін ақтауға тырысып, кінәні басқа біреуге тағайындайды немесе тіпті оның болмағанын айтады. Психопатиямен ауыратын адамдар өздеріне де, басқаларға да зиян келтіруге бейім. Олардың болашақты жоспарлау қабілеті шектеулі. Психопатиялық есімдер өздерін ешқашан кінәлі деп таба алмайды, себебі олар өздеріне пайда келтіру үшін кез келген нәрсені жасауға дайын. Өкініш немесе кінә сезімі жоқ адам, екінші бір адамды ренжіту ниетімен жасаған ісі үшін өзін кінәлі деп санауға себеп таппайды. Психопатияға бейім адам үшін оның барлық іс-әрекетін басқа біреудің кінәсі деп түсіндіру оңай. Психологтар мұны моральдық ойлаудың жетіспеушілігі (көптеген адамдармен салыстырғанда), жағдайды моральдық тұрғыдан бағалай алмау және басқа адамдармен эмоционалды байланыс орната алмаумен байланыстырады, себебі оларда эмпатияның жетіспеушілігі бар. Психопаттармен жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, олар белгілі бір жағдайларда өз еріктерімен басқаларға эмпатия таныта алады. Олардың эмпатиялық реакциясы бақылау тобындағы адамдармен ұқсас. Психопатиялық қылмыскерлердің миы, бір адамның екіншісіне зиян келтіретін видеоларын қарағанда зерттелді. Психопаттардың эмпатиялық реакциясы, оларға зардап шеккен адамға эмпатия танытуды тапсырған кезде, бақылау тобындағы адамдардағыдай болды. Психопаттардан зардап шеккен адамның сезімін елестетуді сұрағанда, мидың ауырсыну сезіміне жауап беретін бөлігі белсендірілді. Зерттеу нәтижелері психопаттардың эмпатияны қалауынша қоса алатынын көрсетті, бұл оларды қатал да, тартымды да етуге мүмкіндік береді. Зерттеуді жүргізген команда бұл қасақана эмпатияны көптеген адамдардағы спонтанды эмпатияға қалай айналдыруға болатынын білмейді, бірақ психопаттарды олардың "эмпатиялық қосқышын" қосуға көмектесу арқылы жаңартуға болатынын ұсынады. Басқалар психопаттардың эмпатиялық тәжірибесі бақылау тобындағы адамдармен бірдей екендігін анықтау қиын екенін және эмпатиялық реакцияларды автоматтандыруға бағытталған терапиялық шараларды жасау мүмкін емесін айтты. Нейробиолог Антонио Р. Дамасио және оның әріптестері, вентромедиалдық префронталдық қабықшасына зақым келген пациенттерде моральдық жауаптарға эмпатиялық жолмен жете алмағанын көрсетті. Моральдық дилеммаларға тап болған кезде, миы зақымдалған пациенттер "мақсат құралды ақталады" деген суыққан жауаптарды берді. Дамасионың пікірінше, бұл олардың моральдық емес шешімдерге келгендігін емес, қиын мәселеге тап болғанда – мысалы, террористер ұрлаған жолаушылар ұшағын ірі қалаға соқтырғанға дейін түсіру керек пе – олардың миы қалыпты жұмыс істейтін адамдарды мазалайтын күйзеліссіз шешім қабылдағанын көрсетеді. Оңтүстік Калифорния университетінің клиникалық нейробиологы Адриан Рейннің айтуынша, осы зерттеудің салдарының бірі – қоғамның моральдық тұрғыдан жағымсыз адамдарды бағалау тәсілін қайта қарауы қажет болуы мүмкін: "Психопаттар көбінесе эмпатия немесе өкініш сезімін сезінбейді. Осындай түсініксіздік болғанда, тек ақылға сүйенетін адамдарға моральдық мәселелерді шешу қиынға соғады. Бұл олардың жауапкершілікке тартылу стандарты әртүрлі болуы керек дегенді білдіре ме?"

Individuals high in psychopathy lack any true sense of guilt or remorse for harm they may have caused others. Instead, they rationalize their behavior, blame someone else, or deny it outright. People with psychopathy have a tendency to be harmful to themselves and to others. They have little ability to plan ahead for the future. An individual with psychopathy will never find themselves at fault because they will do whatever it takes to benefit themselves without reservation. A person that does not feel guilt or remorse would have no reason to find themselves at fault for something that they did with the intention of hurting another person. To a person high in psychopathy, their actions can always be rationalized to be the fault of another person. This is seen by psychologists as part of a lack of moral reasoning (in comparison with the majority of humans), an inability to evaluate situations in a moral framework, and an inability to develop emotional bonds with other people due to a lack of empathy. One study on psychopaths found that, under certain circumstances, they could willfully empathize with others, and that their empathic reaction initiated the same way it does for controls. Psychopathic criminals were brain scanned while watching videos of a person harming another individual. The psychopaths' empathic reaction initiated the same way it did for controls when they were instructed to empathize with the harmed individual, and the area of the brain relating to pain was activated when the psychopaths were asked to imagine how the harmed individual felt. The research suggests psychopaths can switch empathy on at will, which would enable them to be both callous and charming. The team who conducted the study say they do not know how to transform this willful empathy into the spontaneous empathy most people have, though they propose it might be possible to rehabilitate psychopaths by helping them to activate their "empathy switch". Others suggested that it remains unclear whether psychopaths' experience of empathy was the same as that of controls, and also questioned the possibility of devising therapeutic interventions that would make the empathic reactions more automatic. Neuroscientist Antonio R. Damasio and his colleagues showed that subjects with damage to the ventromedial prefrontal cortex lack the ability to empathically feel their way to moral answers, and that when confronted with moral dilemmas, these brain damaged patients coldly came up with "end justifies the means" answers, leading Damasio to conclude that the point was not that they reached immoral conclusions, but that when they were confronted by a difficult issue – in this case as whether to shoot down a passenger plane hijacked by terrorists before it hits a major city – these patients appear to reach decisions without the anguish that afflicts those with normally functioning brains. According to Adrian Raine, a clinical neuroscientist also at the University of Southern California, one of this study's implications is that society may have to rethink how it judges immoral people: "Psychopaths often feel no empathy or remorse. Without that awareness, people relying exclusively on reasoning seem to find it harder to sort their way through moral thickets. Does that mean they should be held to different standards of accountability?"

Эволюциялық теориялар

Эволюциялық психологтардың кейбіреулері кінә мен ұят сезімдерінің өзара көмекке негіделген қарым-қатынастар сияқты пайдалы байланыстарды сақтауға көмектескенін айтады. Егер адам басқа біреуге зиян келтіргенде немесе жасалған жақсылыққа жауап қайырмағанда кінә сезінсе, ол басқаларға зиян келтірмеуі немесе тым өзімшіл болмауы мүмкін. Осылайша ол өзінің тайпаластарының кек алу ықтималдығын азайтады, соның арқасында өзінің және тайпаның немесе топтың тірі қалу мүмкіндігін арттырады. Кез келген сезім сияқты, кінә сезімін де басқаларды бақылауға немесе оларға әсер етуге пайдалануға болады. Ірі, салыстырмалы түрде тұрақты топтарда өмір сүретін, жоғары деңгейде әлеуметтенген жануарлар ретінде адамдар басқаларға бейсалы немесе қасақана зиян келтіретін жанжалдар мен оқиғаларды шешудің жолдарын қажет етеді. Егер біреу басқа біреуге зиян келтіріп, содан кейін кінә сезініп, өкініш пен қайғы білдірсе, зиян шеккен адам оны кешіруі мүмкін. Осылайша, кінә сезімі кешіруге мүмкіндік береді және әлеуметтік топты біріктіруге көмектеседі.

Ұжымдық кінә

Ұжымдық кінә (немесе топтық кінә) – басқа топтың мүшелеріне заңсыздықпен зиян келтіргені сезілген кезде, адамдар тобының арасында туындайтын жағымсыз және көбінесе эмоционалдық реакция. Бұл көбінесе "өз тобымен ортақ әлеуметтік үзеділікті бөлісудің нәтижесінде, сол топтың мүшелерінің әрекеттері оның өзіндік беделіне қауіп келтіреді" дегеннен туындайды. Адам ұжымдық кінә сезінуі үшін, ол өзін сол топтың бір бөлігі деп санауы керек. "Бұл адамның өзін 'мен' және 'маған' деп есептеуден 'біз' немесе 'біздер' деп есептеуге көшуіне алып келеді."

Ұятпен салыстыру

Күнә мен ұят – бір-бірімен тығыз байланысты екі ұғым, бірақ олардың ескеруге лайық маңызды айырмашылықтары бар. Мәдениеттанушы Рут Бенедикт ұятты мәдени немесе әлеуметтік құндылықтарды бұзудың салдары деп сипаттайды, ал кінә жеке адамның моральдық принциптері бұзылғанда іштен туындайды. Тұрақтырақ айтқанда, ұят пен кінәнің арасындағы басты айырмашылық – осы сезімді тудыратын бастау. Ұят басқалардан келетін нақты немесе көзге елестеген жағымсыз пікірден пайда болады, ал кінә – өзінің ойлары мен іс-әрекеттеріне қатысты жағымсыз бағалаудан туындайды. Психоаналитик Хелен Блок Льюис: «Ұят сезімі тікелей жеке тұлғаға қатысты, ол бағалаудың негізгі нысаны болып табылады. Ал кінәде өзіңді бағалау емес, жасаған ісің басты назарда болады». Адам өзін жақсы көріп, сонымен бірге жасаған әрекеттері немесе ойлары үшін кінә сезінуі мүмкін. Кінәдан айырмашылығы, ұят адамның өзіне-өзіне баға беруіне күштірек әсер етеді. Фоссум мен Мейсон осы ойды «Ұятқа қарсы тұру» атты кітабында нақты көрсетеді. Олар: «Кінә – өкініш пен жасаған ісің үшін жауапкершілік сезіну, ал ұят – өзіңді адам ретінде сезінудегі азап» дейді. Ұятты басқалардың көзімен өзіңді жағымсыз бағалағандай сезінуге болады. Психиатр Джудит Льюис Герман бұл ойды былай түсіндіреді: «Ұят – өзіңді «екіге бөліп», өзіңді басқаның көзімен көретін, өзін-өзі біртұтас сезінбейтін күй. Ал кінәде өзің біртұтас болады». Ұят пен кінә екеуі де өзіңді қабылдаумен байланысты, бірақ ұят ғана адамды басқалардың мәдени және әлеуметтік сенімдерін ескеруге мәжбүрлейді. Пол Гилберт «Эволюция, әлеуметтік рөлдер және ұят пен кінә арасындағы айырмашылықтар» атты мақаласында ұяттың адамға қаншалықты күшті әсер ететіні туралы айтады. Ол: «Адамдар ұяттан және қорқыныштан қатты қиналып, тіпті өлімге дейін бара жазады. Мұның себебі – ұят әлеуметтік қабылдаудың зардап шегуіне және түрлі әлеуметтік қарым-қатынастардың бұзылуына әкелуі мүмкін. Ұяттың эволюциялық тамыры – бәсекелестік мінез-құлыққа байланысты өзін-өзі қорғау жүйесі және өзін басқаларға ұнамды, қажетті деп дәлелдеу қажеттілігі». Ал кінә, керісінше, басқаларға қамқорлық жасау және оларға зиян келтіретін әрекеттерден аулақ болудан пайда болған.

Guilt and shame are two closely related concepts, but they have key differences that should not be overlooked. Cultural Anthropologist Ruth Benedict describes shame as the result of a violation of cultural or social values, while guilt is conjured up internally when one's personal morals are violated. To put it more simply, the primary difference between shame and guilt is the source that creates the emotion. Shame arises from a real or imagined negative perception coming from others and guilt arises from a negative perception of one's own thoughts or actions. Psychoanalyst Helen Block Lewis stated that, "The experience of shame is directly about the self, which is the focus of evaluation. In guilt, the self is not the central object of negative evaluation, but rather the thing done is the focus." An individual can still possess a positive perception of themselves while also feeling guilt for certain actions or thoughts they took part in. Contrary to guilt, Shame has a more inclusive focus on the individual as a whole. Fossum and Mason's ideas clearly outline this idea in their book Facing Shame. They state that "While guilt is a painful feeling of regret and responsibility for one's actions, shame is a painful feeling about oneself as a person". Shame can almost be described as looking at yourself unfavorably through the eyes of others. Psychiatrist Judith Lewis Herman portrays this idea by stating that "Shame is an acutely self conscious state in which the self is 'split,' imagining the self in the eyes of the other; by contrast, in guilt the self is unified". Both shame and guilt are directly related to self perception, only shame causes the individual to account for the cultural and social beliefs of others. Paul Gilbert talks about the powerful hold that shame can take over someone in his article Evolution, Social Roles, and the Differences in Shame and Guilt. He says that "The fear of shame and ridicule can be so strong that people will risk serious physical injury or even death to avoid it. One of the reasons for this is because shame can indicate serious damage to social acceptance and a breakdown in a variety of social relationships. The evolutionary root of shame is in a self focused, social threat system related to competitive behavior and the need to prove oneself acceptable/desirable to others" Guilt on the other hand evolved from a place of Care Giving and avoidance of any act that harms others.

Мәдениет көзқарасы

Дәстүрлі жапон қоғамы, корей қоғамы және қытай мәдениеті кейде "ұятқа негізделген" емес, "құлап қалудың" әлеуметтік салдары, іс-әрекет жасаған адамның жеке сезімдері мен тәжірибесінен маңыздырақ деп есептеледі (Рут Бенедикттің еңбектерін қараңыз). Бруно Снеллдің сөздерімен айтқанда, ежелгі грек қоғамы туралы да осылай айтылған, онда "абырой жойылса, жеңілген адамның рухани өмірі құлайды". Бұл, батыс өркениетіндегідей этикаға қарағанда, әдеп-салтқа көбірек назар аударуға алып келуі мүмкін, соның салдарынан батыс өркениетіндегі кейбір адамдар этнос сөзінің ежелгі грек тілінен қалай бейімделгеніне, мәдени нормалардағы осындай зор айырмашылықтарға байланысты сұрақ қояды. Христиандық және ислам діндері кінә туралы түсініктерді яһуди, парсы және римдік идеялардан мұра еткен, көбінесе Платонның идеяларын христиандыққа бейімдеген Августин арқылы түсіндірілген. Латын тілінде кінә сөзі – culpa, ол заң әдебиетінде кейде қолданылады, мысалы, "mea culpa" – "менің кінәм" деген мағынаны білдіреді.

Әдебиетте

Кінә – Джон Стейнбектің «Едемнің шығысы», Федор Достоевскийдің «Қылмыс және жаза», Теннесси Уильямстың «Желаниемен аталған трамвай» пьесасы, Уильям Шекспирдің «Макбет» пьесасы, Эдгар Аллан Поның «Жүректің айқайы» және «Қара мысық» әңгімелері, сондай-ақ көптеген басқа да әдеби шығармалардағы маңызды тақырып. Сартрдың «Шыбыздар» пьесасында фюриялар (шыбыздар түрінде) невротикалық кінәнің аурулы, тұншықтыратын күштерін бейнелейді, олар бізді авторитарлық және тоталитарлық билікке байлайды. Кінә – Натаниел Хоторнның көптеген туындыларындағы басты тақырып, және ішкі әлем мен құпияларды зерттейтін романдағы жазушылардың дерлік барлығына ортақ алаңдаушылық.

Эпикурей философиясында

Эпикур өзінің "Кирьий Доксай" (Негізгі Ілімдер) 17 және 35-ші тұжырымдарында, кінәлілікті оның белгілері мен алағайын арқылы анықтап, диагноз қоюға болатынын айтады. Оның ләззат пен азапка негізделген этикалық жүйесінде кінәлілік, "бір-біріне зиян тигізбеу немесе зиян тигізбеу туралы келісімге қайшы келетін нәрсені жасырын істеуден" туындайтын, ұсталмаудан үнемі қорқу ретінде көрінеді. Эпикур құдайға қатысты түсініктерді қабылдамайтындықтан, осы алағайыннан құтылудың ең оңай жолы – атараксияны (алағайынсыздық күйін) сақтау үшін қоғамға зиян келтіретін мінез-құлықтан аулақ болу болып табылады. Дегенмен, кінәлі болудан қашу мүмкін болмаған жағдайда, Эпикурейлік кеңесшілер адамның жасаған қатесін мойындауды, жаман әдеттерден тазаруға және мінезін жақсартуға көмектесетін амал ретінде ұсынды. "Санкт Пауль және Эпикур" кітабының авторы Норман ДеУитт айтқандай, мойындау – ерте христиан қауымдары кейіннен қабылдаған эпикурейлік амалдардың бірі болды.

Христиандық Киелі кітапта

Христиандық Киелі кітапта кінәлі болу – тек эмоциялық жағдай ғана емес, сонымен қатар жазаға лайықты құқықтық жағдай. Ескі өсиетте кінәні білдіретін жеке сөз жоқ, бірақ бір ғана сөз қолданылады: «күнә, оның кінәсі, оған тиіс жаза және оның құрбандығы». Жаңа өсиеттегі грек тілінде кінә сөзі «күнә үшін сотталуға ұшырау» деген мағынаны білдіреді (мысалы, Римдіктерге 3:19). Христиандар «Ескі өсиет» деп атаған кітапта, құрбандық арқылы адамның күнәлары кешіріледі деп Киелі кітап үйретеді деп санайды (иудаизм бұл идеяны толығымен қабылдамайды, күнә кешіру тек тәубе ету арқылы ғана мүмкін деп санайды, ал құрбандықтардың мақсаты – жасырын немесе білмей жасалған күнәлерді өтеу болып табылады). Жаңа өсиетте 1 Коринфтіктерге 15:3–4 тарауларында кешірімнің берілгені айтылған: «3 Мен сіздерге ең бастысын тапсырдым, өзім алған нәрсені: Мәсіх кітапқа сәйкес, біздің күнәларымыз үшін өлді, жерленді, кітапқа сәйкес үшінші күні қайта тірілді». Ескі және Жаңа өсиеттерде де құтқарылу Құдайдың инаяттылығы мен кешіріміне негізделген (Текжаралыс 6:8; 19:19; Шығу 33:12–17; 34:6–7). Жаңа өсиетте айтылғандай, Иса Мәсіх арқылы Құдай әлемнің күнәларын Өзіне алды және адамзаттың қарызын төлеу үшін айқышқа шегеленіп өлді (Римдіктерге 6:23). Күнәларына өкініп, Мәсіхтің құрбандығын қабылдағандар Құдайдың алдында кінәлі емес болады. Олар Мәсіхтің қайта оралуынан кейін күшіне енетин мәңгілік өмірге ие болады (1 Тессалоникалықтарға 4:13–18). Киелі кітап, пұтқа табынушылық мәдениеттері сияқты, кінәнің төленуі керек екенін мойындайды (Еврейлерге 9:22). (Бұл тұжырым алдыңғы бөлімде «Қорғаныс» тақырыбында айтылған: «Кінәлі адамдар, кінәні тудырған құқық бұзушылықты өтеу мүмкіндігі болмаған жағдайда, өздерін жазалайды. Адамдар құқық бұзушылықтың құрбанына өтемақы төлеуге мүмкіндік алғанда, өз-өздерін жазалаудың пайда болмайтыны анықталды»). Киелі кітапқа сәйкес, Құдай күнәнің қарызын төлеуді талап ететін пұтқа табынушылық құдайларынан өзгеше, адамзатты осылайша сүйеді (Матфей 5:45).

Guilt in the Christian Bible is not merely an emotional state; it is also a legal state of deserving punishment. The Hebrew Bible does not have a unique word for guilt, but uses a single word to signify: "sin, the guilt of it, the punishment due unto it, and a sacrifice for it." The Greek New Testament uses a word for guilt that means "standing exposed to judgment for sin" (e. g., Romans 3:19). In what Christians call the "Old Testament", Christians believe the Bible teaches that, through sacrifice, one's sins can be forgiven (Judaism categorically rejects this idea, holding that forgiveness of sin is exclusively through repentance, and the role of sacrifices was for atonement of sins committed by accident or ignorance ). The New Testament says that forgiveness is given as written in 1 Corinthians 15:3–4: "3 For what I received I passed on to you as of first importance: that Christ died for our sins according to the Scriptures, for that he was buried, that he was raised on the third day according to the Scriptures." In both the Old Testament and the New Testament, salvation is granted based on God's grace and forgiveness (Gen 6:8; 19:19; Exo 33:12–17; 34:6–7). The New Testament says that, in Jesus Christ, God took upon Himself the sins of the world and died on the cross to pay mankind's debt (Rom 6:23). Those who repent and accept Christ's sacrifice for their sins, will be redeemed by God and thus not guilty before Him. They will be granted eternal life which will take effect after the Second Coming of Christ (1 Thess 4:13–18). The Bible agrees with pagan cultures that guilt creates a cost that someone must pay (Heb 9:22). (This assumption was expressed in the previous section, "Defences": "Guilty people punish themselves if they have no opportunity to compensate the transgression that caused them to feel guilty. It was found that self punishment did not occur if people had an opportunity to compensate the victim of their transgression.") Unlike pagan deities who demanded that debts for sin be paid by humans, God, according to the Bible, loved humanity enough to pay it Himself (Mat 5:45).