Кіріспе

Құранның 76-шы тарауы «Инсан» ("Адам") (басқаша атаулары: «Дахр», "Уақыт", «Хал-Ата», "Еске түсірмеді ме?") – Құранның 76-шы тарауы (сура), 31 аяттан тұрады.

Аян

Ислам дәстүрінің көптеген ғалымдарының пікірінше, бұл сүре – мәдиналық сүре, яғни Мұхаммед пайғамбардың пайғамбарлық кезеңінде Мәдинада түсірілген. Кейбір түсіндірушілер 24-аятты ерекше жағдай деп санап, оның Меккеде түсірілгенін айтады, ал басқалары 23–31 аяттардың Меккеде түсірілгенін көрсетеді. Тағы бір топ, азыншылық құрайтын ғалымдар, бүкіл сүренің Меккеде түсірілгенін, демек, ол мекелік сүре екенін мәлімдейді. Көптеген шиит деректері, сондай-ақ кейбір суннит деректері 5–22 аяттардың – «тақуалар» (әл-абрар) және оларға күтіліп тұрған сыйлықтар туралы айтатын аяттардың – Әли (Мұхаммедтің күйеу баласы) мен оның әйелі Фатиманың отбасының басынан өткен оқиғамен байланысты екенін көрсетеді. Осы деректерге сәйкес, отбасы берген уәдесін орындау үшін үш күн ораза ұстаған. Әр кешке, оразаларын ашуға дайындалғанда, есіктерінен тамақ сұрап келген мұқтаж адамдар кездесетін. Отбасы олардың бәріне тамақ берген. Отбасының азық-түлігі соншалықты аз болғандықтан, осы қайырымдылықтың нәтижесінде кешке жеуге тамақ қалмай, тек су ғана болды. Төртінші күні Мұхаммед отбасымен кездесіп, олардың қатты аштыққа ұшырағанын көрді. Осы оқиға бойынша, сол сәтте Жәбірейіл аяттарды жариялап, Мұхаммедті осындай отбасыға ие болғаны үшін құттықтады. Бұл оқиға бірнеше Құран тәпсірлерінде (тафсирлерде) кездеседі, оның ішінде әл-Құртубидің «Тафсирі», Шейх Табарсидің «Мажма әл-Байан» және Махмуд әл-Алусидің «Рух әл-Маани» кітаптарында айтылған.

Жазбаларды оқу

Әбу Һурайрадан жеткен хадисте Мұхаммед пайғамбар әр жұма күні таңғы намаздың (фаджр) кезінде «Аль-Инсан» және «Ас-Сәжда» (Құранның 32-тарауы) сүрелерін оқығандығы айтылады. Бұл хабар «Тафсир ибн Катирде» де келтірілген.

Аттар

Бұл тарау бірінші аятында кездесетін "Әл-Инсан" ("Адам") сөзімен аталған. Тараудың басқа да кең таралған атаулары бар: бірінші аяттың алғашқы екі сөзінен алынған "Хал Ата", "Ескермедіңіз бе?"; сондай-ақ, бірінші аятта кездесетін "Әл-Дахр", "Уақыт"; және 5-22 аяттардағы ізгілердің сипаттамасы мен оларға берілетін сыйлықтарға байланысты "Әл-Абрар", "Ихсан еткендер" (көпше түрі).