Кіріспе

Мацерата (matʃeˈraːta) – Италияның орталық бөлігіндегі қала және коммуна, Марке аймағындағы Мацерата провинциясының әкімшілік орталығы. Халық саны шамамен 41 564 адамды құрайды.

Тарих

Тарихи қала орталығы Чиенти және Потенца өзендері арасындағы төбеде орналасқан. Алғашқыда ол Рицина (Хелвия Рецина) аталған Пикен қаласынан тұрды, содан кейін, римдіктердің ықпалына өткеннен кейін Рецина және Хелвия Рецина болып өзгерді. Хелвия Рецинаны варварлар қиратқаннан кейін, тұрғындары төбелерге сиынып, бірте-бірте қаланы қайта жасай бастады, алдымен төбелердің үстінде, кейін төменге түсіп, кеңейтті. Қайта салынған қала Мацерата аталды. Ол 1138 жылдың тамызында муниципалитет (италияндық «коммуне») мәртебесін алды.

20 ғасыр

Мацерата коммунасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде еврейлер мен босқындарды ұстау лагері және әскери тұтқын лагері (PG53, Sforzacosta-да) орналасқан жер болды.

21 ғасыр

The New York Times газетінің тілшісі Джейсон Хоровицтің мәлімдемесіне сәйкес, Мацерата бастапқыда Африкадан келген мигранттарды құшақ жайып қарсы алған, ал 2013 жылы қала "интеграция бойынша жасаған еңбегі үшін ұлттық деңгейде мойынсоқтауға ие болды". Хоровиц 2018 жылға таман Мацерата тұрғындарының мигранттарға деген көзқарасының нашарлағанын айтты. 2018 жылдың ақпан айында Мацератада итальяндық Памела Мастропиетроның денесі бір чемоданның ішінде, бөлік-бөлік етіп табылды; осы оқиғаға Нигерия азаматы қатысты деп айыпталды және оның өлімге себеп болғаны күдіктелді. Бұл мигранттарға қарсы пікірлердің күшеюіне әкеп соқты, ал сол айдың соңында итальяндық, оңшыл экстремист Лука Трайни Мацератада алты қара нәсілді адамды атып, өзін итальян туына орады.

Бөлімшелер

Қала бірнеше кішкентай елді мекендерді (frazioni) және жерлерді қамтиды: Акуэсалате, Акуевиве, Ботонто Сан Джакомо, Ботонто Сант-Исидоро, Серваре, Симарелла, Цинцинелли, Консалви, Корнето, Хелвия Речина, Изола, Мадонна дель Монте, Монтанелло, Пьедирипа, Сфорзакоста, Валле, Вальлебона, Вальтея, Вилла Потенца.

Климат

Жібектей төбелі, климаты Жерорта теңізі мен континенттік есімді. Ауа райына шамамен қашықтықта жатқан Адриатика теңізі, әсіресе Апеннин тауларының әсері зор. Мацератаның биіктігі теңіз деңгейінен шамамен биік болғандықтан, қыс жаңбырлы, ал қар жиі және көп жаумайды. Балқандық және солтүстік-батыс ауа ағындары қар жаудыруы мүмкін. Көктем мен күз мезгілдері ауытқулы, сәуір айында кейде қар мен аяз болуы мүмкін. Қазан айы тым ыстық та емес, тым суық та емес. Жазы көбінесе күннөлді, кейде термометр 40 °C (104 °F) градусқа жетеді. Бұған Гарбино деп аталатын, құрлықтан соққан ыстық жел себеп. Тамыз айында кешке жазғы дауылдар жиі болады, осы кезде ауа райы өте тұрақсыз болады.

Мацерата опера фестивалі

Шілде және тамыз айларында 2500 орындық "Арена Сферистерио" театрында "Сферистерио" опера фестивалі өтеді. Бұл 1820 жылдары архитектор Иренео Алеандри қолғап ойынына арналған стадион ретінде салған үлкен неоклассикалық арена. Оркестрдің шұңқыры соншалықты кең, екі жақтағы музыканттар бір-бірін ести алмайды. Бұл жерде алғаш рет 1921 жылы Джузеппе Вердидің "Аида" операсы қойылды. Оны граф Пьеральберто Конти басқарған "Сочиэта Читтадина" қоғамы ұсынды. Арена үлкен параболалық сахнасы бар ашық ауадағы театрға айналды. Оркестр оның артына орналастырылды, ал орындықтар оның айналасында жайғастырылды. Алдыңғы қабырғасының ортасына Мысыр басқыншылары кіретін үлкен есік салынды. Плакаттарды Веронаның "Аида" операсының ресми қызметкері Плино Кодогнато және суретші Эмилио Лазари жасады. Опера мен оның Жеңіс маршына көптеген адамдар жұмылдырылды (мыңға жуық реквизиттерден және жылқылар мен түйелер сияқты түрлі жануарлардан басқа). Франсиска Солари Аида рөлін, ал Алессандро Долчи Радаместің киімдеріндегі тенор рөлін орындады. Мацератаның қонақжайлылығы тез өсіп, адамдарды қалада ұзақ уақыт қалдыру үшін жаңа әдістер әзірленді, сондықтан опера жетпіс мыңнан астам көрерменмен 17 рет қайталанды. Келесі жылы "La Gioconda" операсы қойылды. 1927 жылға дейін басқа да қойылымдар болған жоқ, сол кезде әйгілі тенор Бениамино Джигли Бірінші дүниежүзілік соғыстың мүгедектері үшін бірегей концерт берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан бастап 1960 жылға дейін жергілікті "Бел Кантода" опералар сирек қойылды. 1967 жылы Сан-Бенедетто-дель-Тронтоның (Марке) тумасы Карло Перуччи "Circuito lirico delle Marche" әнімен алғашқы тұрақты жергілікті топты құрды, сондықтан ол Мацератада болғанда қалалық әкімдікке жаңа қойылымдар ұсынуды сұрады. Жергілікті әкімшілер оған жаңа ерекше келісімшарттар ұсынуға рұқсат берді: Джузеппе Вердидің "Отелло" операсы (Дел Монако мен Проттидің қатысуымен), Джакомо Пуччинидің "Мадам Баттерфляй" операсы (Антониетта Стелла мен Никола Руггеридің қатысуымен). Соңында, 3 тамызда музыкалық маусым басталды және бүгінге дейін жалғасуда. Жалпы алғанда, "Сферистерио" өте маңызды, кейде оны Италияның әйгілі "Арена ди Верона" және "Каракалла" операларымен салыстырады. Осы кезеңде, шамамен 28 жыл, Карло Перуччи көркемдік директор болған кезде, "Сферистерио" аренасы өзінің тамаша акустикасының арқасында белкантоның ең маңызды халықаралық дауыстарын қабылдады. Фрачи мен Нуреевпен балеттер қойылды. Кен Расселдің 1984 жылғы "Богема" және Энрико Джобтың "Дон Джованни" қойылымдары ерекше есте қалды. Басқа да көрнекті қойылымдар: Ла Травиата және Люция ди Ламмермур, чех сценографы Йозеф Свободаның сахналық дизайнымен, Хьюго Де Ананың "Турандот" және Де Флоның "Фауст" және "Тоска" опералары. Тоқсанның соңғы жылдары Орацидің жетекшілігімен әлемнің ең маңызды әншілері Мацерата операсында өнер көрсетті, олар "Сферистерио" және "Лauro Росси" театрларында өнер көрсетті: Лучано Паваротти, Пласидо Доминго, Монсеррат Кабалье, Мэрилин Хорн, Фиоренца Коссото, Руджеро Раймонди, Мариелла Девия, Хосе Каррерас, Катия Ричиарелли, Ренато Брусон және Райна Кабаиванска. 1990 жылдан бастап, 1989 жылы аяқталған кең ауқымды жөндеуден кейін, 550 орындық "Театро Лауро Россиде" кейбір опералар қойылды. Алғашында "Театро деи Кондомини" деп аталған, ол 1767 жылы Антонио Бибиенаның жобасы бойынша Козимо Морелли салған, ал 1774 жылы Паскуале Анфоссидің "Олимпиада" операсымен ашылды. 1872 жылы қалада туған музыкант Лауро Россинің есімімен аталып кетті. Осы оң жағдай "Сферистерио Операсын" табысты етті. 1992 жылы ұйым үш рет "Италиялық музыкалық сыншылардың Франко Аббиати сыйлығын" жеңіп алды. Италияның басқа да беделді лирикалық шаралары "Сферистерио" оқиғаларын қайталайды: "Opera di Roma", "Teatro Comunale di Bologna" және "La Scala di Milano". 2006 жыл жаңа көркемдік жетекші Пьер Луиджи Пиззи бастаған трансформация жылы болды. Жазғы шара "Фестиваль" болып өзгерді. Ол өзінің 50 жылдық тәжірибесімен бөлісті. Пицци операның режиссері, суретшісі және костюмшісі ретінде көптеген марапаттарға ие болды. Маусымның басты тақырыбы барлық қойылымдар мен олардың декорацияларын сипаттайды. Параболалық сахна қалпына келтіріліп, қолғап ойыны стадионының ескі атмосферасы қайта жаңғырды. Сол жылы Моцарттың 250 жылдығына орай "әу бастамашылық сапар" тақырыбы австриялық музыканттың "Сүкірлі флейта" операсымен ашылды. Сол кезден бастап әр маусымда операларды таңдау филь-руж тақырыбымен белгіленді, бұл операның үлкен интеллектуалды өміршеңдігін көрсетті: 2007 жылы "Macbeth", "Мария Стуарда", "Норма" және Роберто Болле мен Алессандра Ферридің қатысуымен гала-биі "Gioco dei Potenti"; 2008 жылы "La seduzione", сол жылы Мацератаның екі мәрте "Оскар" жүлдесін алған азаматы Данте Ферретти режиссер ретінде шақырылды; 2009 жылы "L'inganno", "Дон Джованни" және "Мадам Баттерфляй" операларымен.

Мацерата Лорет парызын орындау

1978 жылдан бері жыл сайын маусымның бірінші сенбісінде мектеп бітірген соң Мацератадан Лоретоға 27 шақырымдық қажылық жасалып келеді. Оған әлемнің түкпір-түкпірінен келіп құлшылық ететіндер бар, бірақ көршілес қалалар мен аймақтардан келгендердің саны ерекше көп. Оның басты мақсаты – оқушылардың оқу жылы аяқталғанда Мәриямға алғыс айтудың ежелгі дәстүрін қайта жаңғырту. Әр жыл сайын қажылыққа қатысушылардың саны артып, бастапқыда үш жүз адамнан алпыс мыңға жетті. Түнде қатысушылар төбелермен Мариан жолы деп есептелетін дәстүрлі жолмен жүріп өтеді. 1993 жылы қажылыққа қатысып, миссаға төрағалық еткен Иоанн Павел II папаның сыйлаған тағаны шерудің алдында келеді. Түнгі шеруге мұқият басшылық етіліп, Розарий оқу, әндер, куәліктер, Құдай сөзі мен Папаның үйретулері туралы ойлармен сүйемелденеді.

Ас мәзірі

Мацератада көптеген мейрамханалар, тракториялар мен пиццериялар кездеседі. Жергілікті ерекшеліктердің қатарында – vincisgrassi alla maceratese, бұл лазаньяның аймақтық түрі, ол дәстүрлі лазаньядан рагуында шошқа, сиыр және қозы етінің қоспасы болғандықтан ерекшеленеді.