Көпмақсатты советтік бипланы

Кіріспе

Барлық ауа-райы жағдайларында қолданылатын, көп мақсатты советтік бипланы.

{|Infobox ұшақ түрі
|түрі = Көмекші биплан
|өндіруші = Поликарпов
|конструкторы =
|алғашқы ұшуы = 24 маусым 1927
|қолданысқа енгізілгені = 1929
|қызметтен шығарылғаны =
|өндірілгені = 1928–1959 жылдары (НАТО коды "Mule"). Po-2 ұшағының сенімді және қарапайым конструкциясы оны оқу-жаттығу ұшағы ретінде пайдалануға өте қолайлы етті. Сонымен қатар, соғыс кезінде төмен құндылықтағы шабуыл, әуе барлауы, психологиялық соғыс және байланыс ұшағы ретінде де қолданылды, бұл оның Совет Одағында жасалған ең әмбебап жеңіл әскери ұшақ екенін дәлелдеді. 1978 жылға дейін ол кез келген басқа советтік ұшақтан ұзақ өндірісте болды, бірақ өндірісі 1952 жылы тоқтатылды.

Жобалау және әзірлеу

Ұшақ Николай Поликарповпен U-1 оқу ұшағының (британдық Avro 504-тің көшірмесі) орнына жасалған, совет әскерлері арасында ол "Аврошка" деп танымал болған. 74 кВт (99 а.к.) қуаты бар, ауамен салқындатылатын бес цилиндрлі Швецов М11 радиалды қозғалтқышымен жабдықталған U-2 прототипі 1928 жылдың 7 қаңтарында М.М. Громов басқаруымен алғашқы ұшуын жасады. 1942 жылдан бастап ол жеңіл түнгі шабуыл ұшағы ретінде қайта жабдықталды. Николай Поликарпов жобаны қолдады, оның жетекшілігімен U 2VS (воинская серия – әскери серия) құрылды. Бұл төменгі қанатының астына бомба тасымалдағыштары орнатылған, 50 немесе 100 кг (110 немесе 220 фунт) салмақтағы бомбаларды тасымалдай алатын, жалпы салмағы 350 кг (771 фунт) дейін жететін жеңіл түнгі бомбалаушы ұшақ болды және бақылаушының кабинасында ШКАС немесе ДА пулеметтерімен қаруланған. "Кукурузник" ұшағын Луфтваффе истребительдеріне түсіру өте қиын болды, себебі екі маңызды фактор болды: ұшқыштар ағаштардың басына жақын ұшып, оларды анықтау немесе шабуылдау қиын болды, ал Мессершмитт Bf 109 және Фокке-Вульф Fw 190 истребительдерінің тоқтау жылдамдығы U-2 ұшағының максималды жылдамдығына шамалас болды, бұл истребительдерге По-2 ұшағын қарудың тиімді қашықтығында ұзақ уақыт ұстауды қиындатты. Совет түнгі шабуыл жасақтарының табысы Луфтваффеге Шығыс майданында ұқсас "Störkampfstaffel" (шабуыл жасақтарын) құруға түрткі болды, олар 1930 жылдарғы ескірген, ашық кабиналы бипландарды (көбінесе Gotha Go 145 және Arado Ar 66 бипландары) және парасол тәрізді монопландарды пайдаланды, соңында әрқайсысы бірнеше эскадрильядан тұратын үлкен "Nachtschlachtgruppe" (түнгі шабуыл тобы) құралымдарына дейін жетті. U-2 ұшағының бес цилиндрлі қозғалтқышында ерекше түтін шығару жүйесі болды, ол қозғалтқышқа ерекше сыңғырлау немесе жарылу дыбысын берді, бұл ұшақты тіпті түнде де оңай анықтауға мүмкіндік берді. Неміс сарбазы Клаус Нойбер өзінің соғыс күнделігінде ұшаққа қатысты алты түрлі неміс лақап атын тіркеген, олардың ең көп таралғандары – Nähmaschine (тігін машинасы) және Kaffeemühle (кофе диірмені), екеуі де ерекше қозғалтқыш дыбысына байланысты болды. Ұшақтың мата мен ағаштан жасалған конструкциясы оны трассерлік оқтарға түскен кезде өртке оңай қабылданушы етті, нәтижесінде орыстар оны "Керосинка" (керосин шамшамы) деп атады. Фин әскерлері оны Hermosaha (нервтерді қинайтын) деп атады.

The aircraft was designed by Nikolai Polikarpov to replace the U 1 trainer (a copy of the British Avro 504), which was known as Avrushka to the Soviets. The prototype of the U 2, powered by a 74 kW (99 hp) Shvetsov M 11 air cooled five cylinder radial engine, first flew on 7 January 1928 piloted by M. M. Gromov. From 1942 it was adapted as a light night ground attack aircraft. Nikolay Polikarpov supported the project, and under his leadership, the U 2VS (voyskovaya seriya Military series) was created. This was a light night bomber, fitted with bomb carriers beneath the lower wing, to carry 50 or 100 kg (110 or 220 lbs) bombs up to a total weight of 350 kg (771 lb) and armed with ShKAS or DA machine guns in the observer's cockpit. Luftwaffe fighters found it extremely hard to shoot down the Kukuruznik because of two main factors: the pilots flew at treetop level where they were hard to see or engage and the stall speed of both the Messerschmitt Bf 109 and the Focke Wulf Fw 190 was similar to the U 2s maximum speed, making it difficult for the fighters to keep a Po 2 in weapons range for an adequate period of time. The success of the Soviet night harassment units inspired the Luftwaffe to set up similar Störkampfstaffel "harassment combat squadrons" on the Eastern Front using their own obsolete 1930s era, open cockpit biplanes (most often the Gotha Go 145 and Arado Ar 66 biplanes) and parasol monoplane aircraft, eventually building up to larger Nachtschlachtgruppe (night attack group) units of a few squadrons each. The U 2's 5 cylinder engine had an unusual exhaust manifold arrangement that gave the engine a peculiar rattling or popping sound which made the airplane easily identifiable even at night. German soldier Claus Neuber listed in his war diary six different German nicknames for the plane, the most common of which were Nähmaschine (sewing machine) or Kaffeemühle, (coffee mill), both due to the distinctive engine sound. The fabric and wood construction of the airplane made it extremely vulnerable to catching fire when hit by tracer rounds, resulting in a Russian nickname of Kerosinka, or kerosene lantern. Finnish troops called it Hermosaha (Nerve saw).

Корей соғысы

Солтүстік Корея әскерлері Корея соғысы кезінде По-2 ұшағын ұқсас рөлде қолданды. Корея Халықтық Әуе күштерінің көптеген Po-2 ұшақтары Біріккен Ұлттар Ұйымының базаларына түнгі шабуылдар жасап, елеулі зиян келтірді. Мұндай шабуылдардың бірінде жалғыз По-2 Пхеньян әуе базасына шабуыл жасады. БҰҰ күштері По-2 ұшағының түнгі пайда болуын "Bedcheck Charlie" деп атады және оны түсіруде үлкен қиындықтарға тап болды – тіпті 1950 жылдары түнгі күрес ұшақтары стандартты жабдық ретінде радармен жабдықталған болатын. По-2 ағаш және матадан жасалғандықтан, оның радарлық көрінісі өте шағын болды, бұл қарсылас ұшқыштарға нысананы анықтауды қиындатты. Корея соғысының қатысушысы Лео Фурнье өзінің естеліктерінде "Bedcheck Charlie" туралы былай деп жазды: "Оған ешкім жете алмады. Ол тым төмен және тым баяу ұшып кетті". 1953 жылдың 16 маусымында майор Джордж Х. Линнемайер және CWO Вернон С. Крамер басқарған VMC 1 эскадрильясының USMC AD 4 ұшағы По-2 ұшағын атып түсірді, бұл соғыстағы жалғыз Skyraider әуе жеңісі болды. Po-2 – реактивті ұшақты түсірген жалғыз екі қанатты ұшақ, өйткені бір Lockheed F 94 Starfire ұшағы По-2 ұшағын ұстап алу үшін – өте төмен жылдамдыққа, тіпті қисайған жылдамдыққа дейін – баяулаған кезде жоғалды.