Кіріспе

Құранның 92-тарауы, 1992 жылғы сириялық фильм. "Сурат әл-Лейл" (الليل, "Түн") – Құранның жиырма бір аяттан тұратын 92-ші сүресі. Бұл сүре Меккеде алғашқы он сүренің ішінде түсірілген. Ол екі түрлі адамды – садақа беретін және қисық адамды қарама-қарсы қойып, олардың әрқайсысының сипаттамаларын көрсетеді.

Аянның күні

Әл-Лайл сүресі – Меккелік сүре. Меккелік сүрәлер – 622 жылы Мединеге көшпес бұрын Мұхаммедке Меккеде уахиландырылған, хронологиялық тұрғыдан ертерек сүрәлер. Олар әдетте қысқа болады, аяттары салыстырмалы түрде қысқа және көбінесе Құранның 114 сүресінің соңына жақын орналасады. Мұқатааттарды қамтитын сүрәлердің көпшілігі Меккелік болып табылады. Юсуф Алидің пікірінше, Әл-Лайл сүресі Әл-Фаджр және Әд-Дхуха (93) сүрәлеріне жақын кезеңде дамиды. Оның мазмұны алдыңғы сүре, Аш-Шамс (91) сүресінің тақырыбына ұқсас.

Асбаб әл-Нұзұл

Асбаб әл-нузұл (немесе аян жағдайлары) – Құранның белгілі бір аяттары түскен жағдайды анықтауға бағытталған Құран тафсирының екінші деңгейлі жанры. Құранның тарихилығын қайта құруға белгілі бір көмегі болғанымен, асбаб өзінің мәнісінде тарихи емес, экзегетикалық жанр болып табылады. Сондықтан ол түсіндіретін аяттарды нақты оқиғалар емес, жалпы жағдайлармен байланыстырады. Көптеген мүфассирлер 17-ден 21-ге дейінгі аяттар Әбу Бәкір Сиддіқ (р. 632-34) туралы екенін айтады. Кейбіреулер бұл пікірдің жалпыға тарағанын мәлімдейді, бірақ бұл тұжырымдар жалпы сипатта. Ибн Катир Әбу Бәкірдің сахабалардың арасында ерекше мәртебеге ие болғанын айтады. Ол көмек сұрағандардың барлығына көмектесіп, осы қасиетімен танымал болды. Хұдайбия шартының алдында (628 ж.), Әбу Бәкір ашуланып, Тақиф тайпасының басшысы Урва бин Масудты сөккен кезде, Урва оған: "Егер сен маған қарызың болмаса, мен де саған патшадай жауап берер едім" деді.

Әл-Лейл сүресінің ерекшеліктері

Әл-Лайл сүресінің рухани пайдасы туралы көптеген хадистер жеткізілген. Мұхаммед пайғамбардың айтуынша, осы сүрені оқудың сауабы соншалық, оны оқыған адам өзінің амал кітабында оны көргенде қуанышқа бөленеді. Жақсы амалдарға шабыстануы (тауфиқ) да артады. Егер ұйықтамас бұрын 15 рет оқылса, адам ең қанағаттандыратын нәрсені түсінеді. Іша намазында оқылса, онда Құранның төрттен бірін оқудың сауабы бар және дұғаның қабыл болатынына кепілдік беріледі. Алтыншы шиит имамы Жағфар әс-Садық (748 жылы қайтыс болған) былай деген: «Әш-Шамс, Әл-Лайл, Әд-Дхуха және Әл-Иншира сүрелерін оқыған адам Қиямет күні жер бетіндегі барлық жаратылыстардың өзі үшін куәлік ететінін көреді, ал Алла олардың куәлігін қабылдап, оған Жұмақта орын береді». Осы сүрені оқу арқасында ризық, батылдық және халық арасындағы бедел де артады.

Әл-Ләйл сүресі мен имамат

Мұжтаба Мусави Ларидің "Имамат және көшбасшылық" атты кітабында Шииттердің "Сура әл-Лайл" кітабындағы белгілі бір аяттарға қатысты пікірлері келтірілген. Шиит мұсылмандарының сенуінше, имамның міндеті – адамдарды дұрыс жолға бағыттап, оларды бақытқа жеткізетін жолды көрсету. Осыған байланысты, имамды таңдаудың жалғыз дұрыс жолы – Құранда пайғамбарларға көрсетілгендей: "Адамзатты тура жолға салу бізге міндет, себебі осы дүние мен ақыреттің билігі біздікі". (92:11-12) Осылайша, Мұхаммед Алладан тағайындалғандай, Құран аяттары имамның да Алладан тағайындалатынын көрсетеді, себебі имамның тағайындалуы Алланың өсиетімен және адамдарды дұрыс жолға бағыттау функциясымен тікелей байланысты. Осы тұста Әбу Әли әл-Хұсайн ибн Абд Алла ибн Сина (1037 ж. қайтыс болған) былай дейді: Имам қатесіз және жоғары моральдық қасиеттерге ие болуы керек. Қарапайым адамның мұндай рухани және интеллектуалдық сипат-ерекшеліктерді білуі мүмкін емес, ал білсе де, ол толық емес немесе белгілер арқылы біледі. Сондықтан, имамның тағайындалуы Алладан болуы тиіс, өйткені тек Ол ғана адамдардың барлық құпияларын, көрінбейтін нәрселерді және бізге пайдалы нәрселерді біледі. | Әбу Әли Сина.