Кіріспе

Құранның 94-ші тарауы – Аль Инширах (الانشراح, "Жейілу" немесе "Кеңдік"), немесе аш-Шарх (Арабша: الشرح, "Көкіректің ашылуы") – Құранның тоқсан төртінші тарауы (сүресі), сегіз аяттан тұрады. Мазмұны, ұзындығы, стилі және Құрандағы орны бойынша бұл сүре көбінесе әд-Духа сүресімен (93-сүре) біріктіріледі. Олар, әдетте, шамамен бір уақытта түскен деп саналады. Аль Инширахтың мазмұны алдыңғы тараудағы сендіру мен жігерлендірудің жалғасы сияқты көрінеді және оған өте ұқсас, сондықтан бұл екі сүре де шамамен бір кезеңде, ұқсас жағдайларда түскен болуы мүмкін. Түсу уақыты мен мән жағынан (асбаб әл-нузул) қарағанда, бұл ертеректегі "Мекке сүресі", яғни ол Мединада емес, Мекеде түскен деп есептеледі. Бұл сүре Мұхаммед пайғамбардың (ﷺ) пайғамбарлықтың басындағы күндерін көрсетеді деп болжанады, сол кезде ол халықтарының оны қалай қабылдайтынына көзі жетпеген.

Тақырыбы мен тақырыбы

Бұл сүре де Мұхаммедті (с.ғ.с.) жұбатуға және жігерлендіруге арналған. Ол кісіге бұрын, шақырудан бұрын, адамдарды Исламға шақыру ісіне кіріскенде кенеттен кездескен жағдайлар ешқайсысы да болған емес. Бұл оның өмірінде, пайғамбарлыққа дейінгі өмірінде білмейтін үлкен өзгеріс болды. Ол Ислам дінін уағыздап жүрген кезде, оны ерекше құрметпен бағалаған қоғам оған қарсы шықты. Бұрын оны құрметтеп, сыйлаған туыстары, достары, тайпаластары мен көршілері оны мазақтап, жамандады. Меккеде ешкім оны тыңдауға дайын болмады, оны көшеде және жолда мазақтап, келекеледі, әр қадамымен жаңа қиындықтарға тап болды. Тіпті, қатты қиындықтарға да біртіндеп үйреніп, алғашқы кезеңінде қатты күйзелді. Сол себепті, ең алдымен «Ад-Дүха» сүресі, содан кейін осы сүре оған көңіл айту және жігерлендіру үшін түсірілді. Бұл сүренің басында Алла Тағала былай дейді: «Біз саған, Пайғамбар, үш ұлы нығметпен нығмет еттік, сондықтан сен қайғырма. Біріншісі – Шарх Садр (кеуденің кеңеюі), екіншісі – сенің алдыңнан ауыр жүкті алып тастауы, үшіншісі – сенің даңқыңды осыған дейін ешбір адамға берілмегендей көтеруі». Бұл нығметтердің әрқайсысы нені білдіретіні және олардың қаншалықты ұлы және ерекше екені туралы төмендегі түсіндірмелерде айтылған. Содан кейін Алла Мұхаммедке (с.ғ.с.) оның басынан өткізіп жатқан қиындықтар кезеңі ұзақ емес екенін, бірақ оның артынан жеңілдік кезеңі келе жатқанын жеткізді. Бұл туралы «Ад-Дүха» сүресінде де айтылған: «Кейінгісі бұрынғысынан жақсы, және жақын арада Раббың сенің қанағаттанатындай жағдайға жеткізеді». Сондай-ақ, сүреде «Шын мәнінде, қиындықпен бірге жеңілдік келеді» деген сөз тіркесі қайталанады, бұл Құранның бойымен жүретін, Мұхаммедке (с.ғ.с.) немесе оның ізбасарларына кез келген қиындыққа тап болғанда екі есе (немесе одан да көп) сыйақы берілетінін көрсетеді. Соңында, Мұхаммедке (с.ғ.с.) былай деуге бұйырылды: «Бастапқы кезеңдегі қиындықтарға төзуге және оларға қарсы тұруға тек бір ғана жолмен күш-қуат аласың, ол – бос уақытыңда құлшылыққа беріліп, бар назарыңды тек Раббыңа бұру». Бұл нұсқау «Аль-Муззаммиль» сүресінің 19-аятында одан да толыққанды түсіндірілген.