Қағұ Тібет Буддизмінің бірінші Ғялва Кармапасы: Дүсум Кхенпаның өмірі мен қызметі

Кіріспе

Дюсум Хьенпа (1110–1193) – Карма Кэгю мектебінің басшысы, 1-ші Гьялва Кармапа. Дюсум Хьенпа есімі "үш уақытты білуші" деген мағынаны білдіреді (өткен, қазіргі және болашақ). Оған бұл есім ағартушылыққа қол жеткізгенде алған уақыттың үш түрін – соның ішінде ағартушылық сананың «уақытсыз уақытын» білуіне байланысты берілген.

Тарих

Дюсум Хьенпа Хамдағы Тешода будда дінін ұстанатын адал отбасында дүниеге келді және бала кезінде Гефель деп аталды. Ол әкесінен білім алып, кейін аймақтың басқа буддалық ұстаздарынан тәлім алды. Гефель – жас кезінен-ақ буддизмді ынтамен зерттеген және үйренген дарынды бала еді. Жиырма жасқа келгенде монахқа айналып, сутралар мен тантраларды тағы он жыл бойы терең зерттеді. Отыз жасында Гампопаның монастыры – Дахла Гампоға барып, одан нұсқау алды. Ол Кадам дәстүрінің негізгі тәжірибелерін формалды түрде оқыды, содан кейін ол жерде болған кезінде сутралардың жалпы философиясын үйренді. Гефель Хеваджра тантрасы бойынша қабылдаулар мен нұсқаулар алды және төрт жыл бойы қатаң шегініс жасап, шамата мен випасьянамен айналысты. Содан кейін ол Кагью дәстүрінің ішкі нұсқауларын толыққанды алды. Наропаның Тилопадан 12 жыл бойы алған білімін ол 9 күнде сіңіріп алды. Миларепаның «ай тәрізді» шәкірті Речунпа да оған, ең алдымен, Наропаның алты йогасын үйретті. Оның осы йогалардың бірі – тумодағы жетістіктері, әсіресе, өзінің табиғи мейірімділігінің арқасында күшейіп, тез нәтижелер берді. Ұстазының нұсқауымен ол медитация жасау үшін кетті. Гампопа қайтыс болды, ал Дюсум Хьенпа оның денесіне құрмет көрсету үшін Дахла Гампоға оралды. Ол ұстазының жарқын көрінісін көрді және соңғы нұсқауларының бірін орындау уақыты келгенін түсінді: ағартуға жететін жерге – Кампо Канграға барып, онда махамудраны тәжірибелеу керек еді. Ол Дхарманың игілігі үшін 84 жасқа дейін өмір сүретініне уәде берді. Ол елу жасында арман-йоганы тәжірибелеген кезде аянға жетті. Сол кезде дакинилер оған шаштарынан тоқылған ваджра тәжін сыйлады. Осыдан кейін оның оқыту қызметі күшті күшейді. 58 жасында Кампо-Ненангта монастырь салды. Кейіннен ол Хамдағы Чамдодағы Карма Гон монастырында маңызды орын құрды, ал 74 жасында Брахмапутра өзеніне құятын Толунг өзенінің аңғарындағы У Цангтағы Цурфху монастырында тағы бір орын ашты. Бодх-Гаядағы буддалық монастырьдың аббаты Дюсум Хьенпаға Цурфуға коньки жіберді. Шалқар символизмі он алты Кармапа туралы көптеген әңгімелерде кездеседі. Дюсум Хьенпа болашақ Кармапалар туралы болжамдар жасады. Ол өзінің болашақ өмірге келуін алдын ала айтқан алғашқы Кармапа болды және оны Тай Ситупаның алдыңғысы, өзінің басты шәкірті Дрогон Реченге тапсырды. Ол 84 жасында қайтыс болды. Оның жүрегі кремациядан кейін толыққандай күйде табылды, ал қалған сүйектерінің кейбіреулерінде Будданың өзін-өзі білдіретін белгілері болды. Оның негізгі шәкірттерінің арасында Таклунг Кагюдің негізін қалаушы Таклунг Тхангпа Таши Пал, Бутанда кең таралған Друкпа дәстүрін құрған Цангпа Гьяре және Каток монастырының негізін салған Ньингма шебері Каток Дампа Дешек болды. Кагью дәстүріндегі алдыңғы буын «Алтын Розарий» деп белгілі. Кагью дәстүрі ұстаздан шәкіртке ауызша берілген нұсқаулардың сабақтастығын баса көрсетеді. Алтын Розарийді бірінші Кармападан алған басты шәкірт – Дрогон Речен. Дюсум Хьенпаның суреттері Будданың мүсіні ішінде табылып, қазірде Виктория және Альберт мұражайында сақталуда.

Düsum Khyenpa was born to a devout family of Buddhist practitioners in Teshö in Kham and was called Gephel as a child. He first studied with his father and then continued training with other Buddhist teachers in the region. Gephel was a gifted child who studied and practiced Buddhism intently from an early age. Already quite learned by the age of twenty, he became a monk and studied the sutras and tantras intensively for another ten years. At thirty, he went to Daklha Gampo, the monastery of Gampopa, to receive teachings from him. He trained formally in the foundation practices of the Kadam tradition and, following that, in the general philosophy of the sutras during his time there. Gephel received empowerments and instruction in the Hevajra tantra and spent four years in strict retreat, training in śamatha and vipaśyanā. He then received the full transmission of the inner instructions of the Kagyu tradition. In nine days he absorbed what Naropa had received over 12 years from Tilopa. Rechungpa, the "moon like" disciple of Milarepa, also instructed him, principally in the Six Yogas of Naropa. His attainment in one of these tummo —was particularly boosted by his own natural compassion and produced rapid results. Following his teacher's instruction he then went away to meditate. Gampopa eventually died and Dusum Khyenpa returned to Daklha Gampo to honor his remains. He had a powerful vision of his teacher and knew that it was time to implement one of his final instructions: to go to the place where he would achieve enlightenment—Kampo Kangra—and there to practice mahamudra. He promised that he would live until the age of 84, in order to benefit the Dharma. He achieved enlightenment at the age of fifty, while practicing dream yoga. He had a vision at that time of the dakinis offering him a vajra crown woven from their hair. From then onwards his teaching activity was intense. At the age of 58 he founded a monastery at Kampo Nenang. He later established an important seat at Karma Gon Monastery in Chamdo in Kham and, at the age of 74, another seat at Tsurphu Monastery in Ü Tsang in the valley of the Tolung River, which feeds into the Brahmaputra River. The abbot of the Buddhist monastery at Bodh Gaya sent a conch to Düsum Khyenpa at Tsurphu. Conch symbolism is found in many stories of the sixteen Karmapas. Düsum Khyenpa made predictions about future Karmapas. In particular, he was the first Karmapa to present a prediction letter detailing his future incarnation. He gave it to his main disciple, Drogon Rechen, predecessor of the Tai Situpa line. He died at the age of 84. His heart was found intact in the funeral pyre and some of his remaining bones bore self manifesting symbols of Buddhas. Among his main disciples were Taklung Thangpa Tashi Pal, founder of the Taklung Kagyu; Tsangpa Gyare, founder of the Drukpa Lineage now widespread in Bhutan; and the Nyingma master Katok Dampa Deshek, founder of Katok Monastery. The forefathers in the Kagyu lineage are known as the "Golden Rosary." The lineage of the Kagyu emphasizes the continuity of oral instructions passed on from master to student. The principal student who held the lineage of the Golden Rosary from the First Karmapa was Drogon Rechen. An ink and gouache drawing of Düsum Khyenpa was found in a statue of the Buddha and is in the Victoria and Albert Museum.