Кіріспе
Гоа музыкасы – Үндістанның батыс жағалауындағы Гоа штатының музыкасы. Гоада батыс өнер музыкасынан бастап үнді классикалық музыкасына дейін алуан түрлі музыка жанрлары қолданылады. Конкани музыкасы да осы кішкентай штат ішінде кең таралған. Португалияның бұрынғы территориясы болғандықтан, Гоада скрипка, барабан, гитара, труба және фортепиано сияқты аспаптарды пайдалану арқылы батыс музыкасы үстемдік құрады. Сонымен қатар, ол үнді музыкасы әлемінде танымал музыканттар мен әншілерді өндірді. Португалдық фадо да Гоада маңызды орынға ие. Лорна Кордейро – танымал әнші, ол "Гоаның бұлбұл" деп аталады. Ол ағылшын және конкани тілдерінде ән айтады. Оның танымал әндері: Писсо, Bebdo, Red Rose, Tuzo mog және Noxibak Rodta. Басқа да танымал музыканттар мен әншілер: Энтони Гонсалвес (скрипкашы), Антонио Фортунато де Фигейредо (дирижер және скрипкашы), Крис Перри (жиі Гоа музыкасының королі деп аталады), Хема Сардесай (эстрадалық әнші), Иан Д’Са (Гоа тегі канадалық Billy Talent тобының бұрынғы гитарисі), Ремо Фернандес (музыкант және эстрадалық әнші), Кишори Амонкар (классикалық вокалист), Динанат Мангешкар (драматург және классикалық вокалист) және Оливер Шон (әндер жазушы/әнші). Гоа үнді классикалық музыкасының көптеген орындаушыларын тәрбиеледі, мысалы, вокалист Кесарбай Керкар, Лата Мангешкар және Аша Бхосле. Гоаның жергілікті музыкалық топтары батыс музыка стильдерін қолдануымен белгілі және қоғамдық және жеке мерекелерде танымал. Гоада электронды музыканың бір түрі – транс-музыка дами бастады. Бұл стиль 50-ден астам елден адамдарды тартатын Гоада жыл сайын өткізілетін электронды музыка фестивалінде кең таралған. Алайда, Рождество мен Жаңа жыл қарсаңында туристердің көп келуіне байланысты фестивальдар тоқтатылған немесе басқа күндерге ауыстырылған.
Music of Goa refers to music from the state of Goa, on the west coast of India. A wide variety of music genres are used in Goa ranging from Western art music to Indian classical music. Konkani music is also popular across this tiny state. Being a former territory of Portugal, Goa has a dominant western musical scene with the use of instrument such as the violin, drums, guitar, trumpet and piano. It has also produced a number of prominent musicians and singers for the world of Indian music. Portuguese Fado also has significance in Goa. Lorna Cordeiro is a popular singer and is referred to as the "nightingale of Goa". She sings in both English and Konkani. Some of her popular oldies are Pisso, Bebdo, Red Rose, Tuzo mog and Noxibak Rodta. Other popular musicians and singers include Anthony Gonsalves (violinist), António Fortunato de Figueiredo (conductor and violinist), Chris Perry (often called the king of Goan music), Hema Sardesai (playback singer), Ian D'Sa, (former guitarist of Canadian band Billy Talent, of Goan descent), Remo Fernandes (musician and playback singer), Kishori Amonkar (classical vocalist), Dinanath Mangeshkar (dramatist and classical vocalist), and Oliver Sean (singer/songwriter). Goa has produced many performers of Indian classical music, such as the vocalist Kesarbai Kerkar, Lata Mangeshkar and Asha Bhosle. Goan local bands are also known for their use of western music styles and are popular at both, public and private celebrations. Goa has become home to a style of Electronic music, the Trance music. It is popular at the Electronic music festivals hosted yearly in Goa that attract people from over 50 countries. However, owing to the tourism peak around the Christmas New year period, the festivals have either been cancelled or rescheduled on other dates.
Жергілікті дәстүрлі музыка
Гоаның дәстүрлі музыка аспаптарына доль, мриданга, табла, гумат, долак, кансаллем, мхадалем, шехнай, сурт, тассо, нагадо, човгудо және тамбура жатады. Гхумат – Гоа құмырашыларының екі қарама-қарсы жағынан үлкен және кіші диаметрлі, ортаңғы бөлігі сыртқа қарай көп шығып тұрған сауыттардан жасалған қыш құмыра. Үлкен тесіктегі шеттері ыңғайлы етіп қалыпталған, конкани тілінде сап немесе гар деп аталатын кекіректің (lacerta ocelata) ылғал терісі тесіктің бүкіл бетін жауып тұрады. Гхумат индустар мейрамдары, кейбір ғибадатханалық салт-дәстүрлер, мысалы Сувари вадан, бивари және мандо қойылымдары үшін өте маңызды. Мхадалем – екі ұшынан да кеудемен қапталған цилиндр тәрізді қыш ыдыс. Көбінесе бұл ойынды құнбилер ойнайды. Човгудо екі ‘дхобе’ және ‘зил’ арқылы екі қолмен ұсталған таяқтармен ойналады. Сурпаво мен конпаво – Гоаның денгар қауымының флейталары. Сурпаво – бамбуқтан жасалған ұзын саз. Құрал таяқ тәрізді, ұзындығы 60–70 см. Оның дыбысы "мұздай жұмсақ" деп сипатталады. Конпавоның ұзындығы 20–30 см. Оның дыбысы "жарық және биік" деп сипатталады. Сурт (конкань: सूर्त) – үш тесігі бар, түтік пішінді қоңыраумен бекітілген ұзын ағаш түтік. Шың – қатты, сыңғыр, күркіреген дыбыспен ауыр, бұрылысты қола керней. Корно (конкань: कोरनो) – құлақ тәрізді қоңыраулы ағаштан жасалған түзу керней. Банко – төрт түтік бір-біріне қосылған иілген мыс түтікшелі аспап. Португалияның құрамында 450 жылдан астам уақыт болғандықтан, Гоаға фортепиано, мандолина және скрипка әкелінді. Барабан, гитара, керней сияқты басқа да аспаптар кеңінен қолданылған. Бұл кезеңде мектептер оқушыларға кем дегенде бір осындай аспапты үйретті. Гоа халқының қанында музыка бар екені айтылады, бұл пікірді Гоа мәдениетінде музыка мен бидің рөлі күшейтеді. Португалиядағы Corridinho сияқты танымал халық билері әлі күнге дейін католиктік үйлену тойындарында қолданылады. Конкани әнін төрт топқа бөлуге болады: бірі – фудди немесе дало сияқты музыка мен өлеңдегі таза форманы пайдаланады; екіншісі – батыс және жергілікті музыканы біріктіреді, бірақ конкани әнін декнис сияқты сақтайды; үшіншісі – туған және батыс музыкасын, сондай-ақ тілді де дульпод сияқты; төртіншісі – батыс музыкасының және әнінің (конкани тілінде) португал тілінен алынған сөздерімен (мандода) айқын әсері бар. Конкани әнінің 35 түрі анықталды. Бұларға банварх, декнни, дало, дулпод, дувало, фелл ән, фугри, кунби ән, лаунимм, мандо, ови, палннам, талғари, тиатр ән, загор ән және зоти жатады. Христиандық әндер мен индуистік діни әндер де қазіргі батыс стильдеріне байланысты жеке сипатталады. Банварх – мұң ән, оны индустар әдетте кремация күні айтады. Декнни – Бардес, Ильхас және Салцетте пайда болған ән. Дало – үйлену тойындағы ән. Дулпод – жылдам ырғақты, Гоаның күнделікті өмірінен алынған би ән. Дувалло – жүктілік ән. Фелл – үнді эпостары мен үнді тарихындағы тақырыптарға арналған халықтық драма. Оны, әдетте, маусым айында басталып, тамыз немесе қыркүйекте аяқталатын жаңбырдан кейін, көшпелі суретшілер орындайды. Фелл әні – билік түрінде орындалады. Фугри – діни жағдайда, әсіресе Ганеша құдайды құрметтеу үшін орындалатын би ән. Гуаның ең көне тұрғындары болған Кунбилер, мүмкін, Гауделермен бірге шаруалар қатарына жатады. Кунби ән – фугари стиліне тән би әндері, олар өз өмірлерін суреттейді, сонымен қатар қанаушылық пен әлеуметтік кемсітушілікке қарсы нәзік түрде наразылық білдіреді. Лауним – діни және аңыз тақырыптарға арналған ән. Мандо – сүйіспеншілік тақырыбындағы би ән, ал кішігірім тақырыптар – тарихи оқиғалар, қанаушылық пен әлеуметтік әділетсіздікке қарсы наразылық және Гоада португалдықтардың болуы кезінде саяси қарсылық. Ovi португалдар "версо" деп атаған ән – неке тақырыбына арналған ән. Санскрит тілінен аударғанда "вири" "сайлау, таңдау" дегенді білдіреді. Овида үш өлеңді және бір өлеңсіз жолдар бар. Біріншісі әрқайсысында үш немесе төрт сөз, ал төртінші жол бір, екі, ерекше жағдайда үш сөзден тұрады. Рифмаланған жолдар үшін иілім саны тоғыз, ал соңғы жол үшін төрт немесе бес. Алғашқы португалдық христиан миссионерлері литургиялық және құлшылық әнұрандар үшін ovi түрін қабылдады. Палнам – балалық ән, ұйықтап жатқан ән. Талғар – Гауде әндері. Театр әні сахналық қойылым кезінде, негізінен құрғақ мезгілде көшпелі әртістер орындайды. Олар күнделікті өмірге қатысты тақырыптарды айтып, халықты қызықтырады, сонымен қатар жергілікті саясат пен гоалықтардың кемшіліктері туралы әзіл-аңыздарды айтады. Загор – "күзету" дегенді білдіреді. Загор әні кунби халық пьесаларында олардың өмірлерін бейнелейді. Олар әдетте түнгі уақытта қойылады. Зоти – үйлену тойында орындалады. Христиандық әндер мен индуистік діни әндер литургия мен халықтық құлшылықтың маңызды бөлігі болып табылады. Кешкі сағаттарда адамдар үйлерінде аспаптар ойнап жатқанын естуі жиі кездеседі.
Батыс дәстүрлі музыкасы
1961 жылдан бері Үндістанның бір бөлігі болған Гоа 450 жылдан астам уақыт Португалияның құрамында болғандықтан, Батыс классикалық және эстрадалық музыкасымен тығыз байланыста. Португал музыкасы және басқа батыс музыкасы әсіресе католиктердің тойларында және мерекелерінде жиі қолданылады. Мұндай тойларда әдетте тікелей музыка ойнайтын топтар өнер көрсетеді, кейде олардың орнына диджей шақырылады. Ғасырлар бойы Гоаның жергілікті музыкасы еуропалық музыкамен, әсіресе Португалия музыкасымен бірігіп кетті. Сондықтан Гоа музыкасы Азияның басқа аймақтық нұсқаларына қарағанда батыс стильдерін, ноталарын және музыкалық аспаптарды жиі пайдаланады. Гоа симфониялық оркестрін Антонио Фортунато де Фигейредо 1952 жылы құрды, ал Гоа филармониялық хорын Лурдино Баррето ұйымдастырды. Лиссабондағы Fundação Oriente және Cidade de Goa мейрамханасы бірлесіп ұйымдастыратын Монте музыка фестивалі – Гоаның мәдени өміріндегі маңызды шаралардың бірі. Фестиваль барысында әр жыл сайын үш күндік концертте үнді және батыс классикалық музыкасымен қатар би өнері де көрсетіледі. Концерт бұрынғы Estado da India (Португалияның бұрынғы мемлекеті) астанасынан жоғары орналасқан әсем Capela do Monte ғимаратында өтеді. Бұл аймақ ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген. Жақында ұйымдастырыла бастаған екі күндік "Кетеван" әлемдік қасиетті музыка фестивалі әлемнің түрлі елдерінен келген әртістердің қатысуымен музыкалық бағдарламалар, курстар мен конференциялар ұсынады, олардың ішінде карнатикалық, христиандық, суфилік, индус, еврейлік, православие және тағы да басқа дәстүрлер өкілдері бар. Бұрынғы шараларға Сантиаго Жирелли (Аргентина дирижері), Росио Де Фрутос (Испания сопраносы) және Лео Росси (Аргентина скрипкашысы) сияқты әртістер қатысқан.