Кіріспе
Гитараның ішектерінің биіктігін өзгертуге арналған механикалық құрылғы. Гитарадағы вибрато жүйесі – бұл ішектердің биіктігін уақытша өзгертуге арналған механикалық құрылғы. Ол әдетте электр гитараның көпірінде немесе құйрық бөлігінде орналасқан басқару тұтқасын (рычаг) пайдаланып, ішектердің кернеуін өзгерту арқылы дыбысқа вибрато ефектерін қосады, бұл тұтқаға whammy bar, vibrato bar немесе tremolo arm деп те айтылады. Бұл тұтқа музыкантқа ішектердің кернеуін және кейде ұзындығын жылдам және уақытша өзгертуге мүмкіндік береді, соның арқасында вибрато, портманто немесе ішек бүгілу әсерін жасауға болады. Вибратосы жоқ аспаптарда басқа көпір және құйрық жүйелері қолданылады. Биіктік өзгерту эффектілері көптеген стильдердің маңызды бөлігіне айналды, бұл құрылғысыз ойнау мүмкін емес дыбыстарды жасауға мүмкіндік береді, мысалы, 1980-ші жылдардағы гитараның "суға батып кету" (dive bomb) эффектісі. Механикалық вибрато жүйелері бастапқыда блюз және джаз гитаристерінің аркалық гитаралардағы құйрық бөлігін қолымен манипуляциялау арқылы қол жеткізген вибрато эффектілерін оңайрақ жасау үшін құрылған. Гитара жасаушылар 1890 жылдан бері әртүрлі вибрато жүйелерін жасап келеді. Вибратомен жабдықталған гитараны, тұрақты құйрық бөлігі бар гитараға қарағанда қайта ішектеу және реттеу қиынырақ. 1950 жылдары механикалық вибрато жүйелері кеңінен қолданыла бастағаннан бері, көптеген гитаристер оларды пайдаланған – Чет Аткинстен Дуэйн Эддиге дейін, сондай-ақ The Ventures, The Shadows және Дик Дейлдің серф музыкасында. 1960 және 1970 жылдары Джими Хендрикс, Джефф Бек, Дэвид Гилмор, Ричи Блэкмор, Джимми Пейдж және Фрэнк Заппа вибрато тұтқасын күштірек эффекттер үшін қолданды. 1980 жылдары шред-гитаристер Эдди Ван Хален, Эрик Джонсон, Джо Сатриани және Стив Вай, метал-гитаристер Керри Кинг, Ричи Блэкмор, Кирк Хэммет, Терье Рипдал, Вернон Рид, Дэвид Торн және Дэвид Дюхиг металға негізделген стильдерде вибратоны қолданды, олардың көпшілігі Флойд Роуз немесе кейінірек Калер ұсынған қос құлыптау дизайнының дамуына көмектесті, бұл негізгі конструкциялармен байланысты көптеген реттеу мәселелерін болдырмады және гитаристерге өнернама барысында драмалық "суға батып кету" эффектілерін еркін қолдануға мүмкіндік берді.
A vibrato system on a guitar is a mechanical device used to temporarily change the pitch of the strings. It adds vibrato to the sound by changing the tension of the strings, typically at the bridge or tailpiece of an electric guitar using a controlling lever, which is alternately referred to as a whammy bar, vibrato bar, or tremolo arm. The lever enables the player to quickly and temporarily vary the tension and sometimes length of the strings, changing the pitch to create a vibrato, portamento, or pitch bend effect. Instruments without a vibrato have other bridge and tailpiece systems. The pitch bending effects have become an important part of many styles, allowing creation of sounds that could not be played without the device, such as the 1980s era shred guitar "dive bomb" effect. The mechanical vibrato systems began as a device for more easily producing the vibrato effects that blues and jazz guitarists had achieved on arch top guitars by manipulating the tailpiece with their picking hand. Guitar makers have developed a variety of vibrato systems since the 1890s. A vibrato equipped guitar is typically more difficult to re string and tune than a fixed tailpiece guitar. Since the regular appearance of mechanical vibrato systems in the 1950s, many guitarists have used them—from Chet Atkins to Duane Eddy and the surf music of The Ventures, The Shadows, and Dick Dale. In the 1960s and 1970s, Jimi Hendrix, Jeff Beck, David Gilmour, Ritchie Blackmore, Jimmy Page, and Frank Zappa used vibrato arms for more pronounced effects. In the 1980s, shred guitarists Eddie Van Halen, Eric Johnson, Joe Satriani and Steve Vai, and metal guitarists Kerry King, Ritchie Blackmore, Kirk Hammett, Terje Rypdal, Vernon Reid, David Torn and David Duhig used vibrato in a range of metal influenced styles, many aided by the development of the double locking design pioneered by Floyd Rose or the later Kahler, which eliminated many of the tuning issues associated with more basic designs and allowed guitarists to employ dramatic "dive bomb" effects freely throughout a performance.
Атаулардың шығу тегі
Гитараның "тремоло таяқшасы" питчтің өзгеруін, оның ішінде вибратоны да жасаса да, тремолоны (көлемнің жылдам модуляциясын) тудыра алмайды. Дегенмен, электр гитарашылары мен өндірушілер аппараттық құрылғылар мен олардың эффектілерін сипаттағанда вибрато және тремоло терминдерін кері қолдануға бейім. Бұл терминологиялық шатасу көбінесе Лео Фендерге және оның 1954 жылғы Stratocaster механикалық вибрато жүйесін "Струналы аспаптарға арналған тремоло құрылғысы" деп атауымен байланыстырылады.
Кауффман виброласы
Әлемдегі алғашқы патенттелген механикалық вибрато құрылғысын Док Кауффман жасап, жобалаған. Алғашқы патент 1929 жылдың тамызында тіркелді және 1932 жылы ресми түрде жарияланды. 1920 мен 1980 жылдар аралығында Кауффман Риккенбакер, Гибсон және Фендер сияқты көптеген пионер гитара өндірушілерімен ынтымақтастық жасады. 1930 жылдардың соңында Риккенбакер испандық электр гитараларының алғашқы коммерциялық партиясын шығарды, онда Кауффманның "Vib rol a" вибратосы стандартты опция ретінде қолданылды, осылайша Фендер және Гибсон гитаралары үшін үрдіс белгіленді. Epiphone гитара компаниясы 1935 жылдан 1937 жылға дейін кейбір аркалық гитараларына Vibrola опциясын алғаш рет ұсынды. Epiphone сонымен қатар Vibrola-ны кейіннен сатып алуға да сатты. Бұл Vibrola сол кезде Риккенбакердің кейбір лап сталь гитараларында да қолданылды және 1937 жылдан бастап олардың алты ішекті "Электро испан" гитараларында пайда болды. Риккенбакер гитараларындағы кейбір алғашқы Vibrola-лар қолмен басқарылмады, олар Док Кауффман жасаған электр механизмімен жұмыс істеді, бұл сталь гитаралардағы дыбыс биіктігін өзгерту мүмкіндігін имитациялады. Риккенбакер Electro испан гитараларымен бірге опция ретінде таратылған Vibrola, алғашқы Epiphone Vibrola-лар сияқты қолмен басқарылды. Кейінірек жасалған құрылғы 1950 жылдары Риккенбакердің Капри гитаралар желісінде қолданылды, мысалы Джон Леннонның 1958 жылғы Риккенбакер 325 гитарасында. Бұл құрылғы бүйірге қарай қозғалатын вибрато (кейінгі құрылғылардың жоғары-төмен қозғалысынан өзгеше) болды және гитараны дұрыс емес дыбысқа келтіруімен танымал болды, сондықтан Леннон оны Bigsby B5 құрылғысымен ауыстырды (Леннонның 1964 жылғы Риккенбакер 325 гитарасы Rickenbacker Ac'cent вибратосымен жабдықталған).
Бигсби
Гитара үшін коммерциялық тұрғыдан сәтті шыққан алғашқы вибрато жүйесі – Пол Бигсбидің ойлап тапқан Bigsby вибратолық тұтқасы (US Патенті D169120, 1952 жылы тіркелген, 1953 жылы жарияланған). Оның алғаш рет қолжетімді болған күні нақты белгісіз, себебі Бигсби аз ғана жазба сақтаған, бірақ ол 1952 жылы түсірілген Бигсби гитараларында стандартты түрінде болған. Бірнеше сұхбатта Бигсбидің алғашқы вибратосын жасаған Мерл Трэвис, прототипті өзі үшін "40-шы жылдардың соңында" жасалғанын еске алды. Бұл конструкцияда серіпті қол қолданылады, ол цилиндрлі таяқты бұрып, ішектердің кернеуін өзгертіп, вибрато және басқа да дыбыс биіктігінің өзгеруін тудырады. Ішектердің кернеуі, қолдың төменгі жағына орналасқан бір қысқа спиральді серіппемен теңестіріледі. Блюз-рок гитарасының алғашқы шебері Лонни Мак, Трэвисті өзінің үш ең маңызды гитаралық шабытының бірі деп есептейді, ол 1958 жылғы Gibson Flying V электр гитарында Bigsby қолданғанымен белгілі. Bigsby, әсіресе қуыс корпусты гитараларда танымал. Ол көптеген өндірушілердің жоғары деңгейлі қуыс және қатты корпусты модельдерінде зауыттық опция ретінде, сондай-ақ кейіннен орнатылатын қосымша ретінде қолжетімді. Бұл гитара корпусының ішінен толығымен жоғары орналасқан механизмге ие, кеңінен қолданылатын жалғыз дизайн болып табылады, бұл оны әсіресе акустикалық және жартылай акустикалық гитаралар үшін қолайлы етеді.
Фендерлік жүзу көпір
Ауадағы көпір екі Fender "тремоло таяқшасының" дизайнында қолданылды, екеуі де Лео Фендер бастапқы синхрондалған тремолодан кейін жасаған, бірақ одан кейін ерекше назар алмады. Бұл көпір ең көп таралғаны болмаса да, осы типтегі көпірге ие гитаралардың өзгеше артықшылықтары бар (3-ші типтегі көпірлі гитараларға қараңыз).
Жүгіретін термел
Жүгіретін тремолоны Fender компаниясы Fender Jazzmaster үшін жасаған, алғаш рет 1958 жылы Jazzmaster үлгісімен бірге пайда болды. Бұл синхронды тремолодан үлкен, ауыр және күрделі вибрация механизмі. Fender оны өзінің премиум "тремоло қол" механизмі ретінде насихаттады, бірақ ол бірдей танымалдылыққа ие болған жоқ. Дегенмен, егер Fender ұсынғандай дұрыс орнатылса, ол синхронды тремолодан кем түспейтін, тіпті жақсы да тұрақты күйде болды. Жүгіретін тремолоның беделінің нашарлауына себеп болған басты фактор – гитараға арналған жеңіл сымдардың кеңінен қолданылуы. Олар стандартты құбылмалылықта көпірге төмен бұрыш жасап, Jaguar үлгісіндегідей 24 дюймдік қысқа масштабты ұзындықтың күшін толықтыра алмайды. Бұл көпірге салыстырмалы түрде аз күш түсіреді, сондықтан тремоло қолмен ойнағаннан кейін дұрыс позицияға оралуы сенімсіз болады. Басты айырмашылық – синхронды тремолоның механизмдеріне, соның ішінде серіппелерге гитара корпусының артқы жағындағы тіктөртбұрышты қақпақты алып тастау арқылы қол жеткізіледі және ол пикаптардың артындағы ойыққа орнатылған. Ал жүгіретін тремолоның барлық механизмі гитара корпусының алдыңғы жағында, пикаптарға қарама-қарсы жағында, үшбұрышты хромдалған пластинаға орнатылады. Сымдардың кернеуі "тремоло орнату пластинасының" артқы жағына орнатылған спиральді серіппемен теңестіріледі, ол кернеу емес, қысыммен жұмыс істейді. Серіппені осы пластинаның ортасында орналасқан бұранданы бұра отырып реттеуге болады. Сымдардың ұштары гитараның үстіңгі жағындағы пышақ пластинасы деп аталатын пластинада бекітіледі, ол механизмнен шығып тұрады, синхронды тремолодағыдай механизмге еніп кетпейді. Тремоло қолмен ойнағанда пышақ пластинасы қозғалады. Синхронды тремолодан айырмашылығы, көпір механизммен тікелей қозғалмайды, тек сымдардың қозғалысы арқылы қозғалады және осы қозғалысқа бейімделу үшін еңкеюге рұқсат етіледі. Бұл – жүзбелі көпір. Fender жүгіретін тремолосы сонымен қатар тремоло механизмін құлыптап, деактивациялауға мүмкіндік беретін тұтқаға ие. Бұл сым жыртылған жағдайда жылдам реттеуге көмектеседі және тұрақты көпірлі гитара сияқты тұрақтылыққа қол жеткізуге тырысады. Бірақ іс жүзінде құлып тұрақты көпірге қарағанда аз тұрақтылықты қамтамасыз етеді, сондықтан кейбір музыканттар механизмді тұрақты көпір мен тұмсыққа ауыстырады. "Жүгіретін тремоло" серф музыкасының кейбір топтарында өте танымал болды, әсіресе гитараның құбылмалылығын бұзбай, тұрақты нотада ерекше және айқын вибрато жасау қабілеті үшін. Алайда, осы артықшылықты толыққанды пайдалану үшін Fender ұсынғандай дұрыс орнату маңызды. Jazzmaster-дан басқа, Fender 1962 жылы шыққан Fender Jaguar және 1961 жылы шыққан Fender Bass VI үлгілерінде де жүгіретін тремолоны қолданды. Jaguar мен Jazzmaster үлгілерінің көпір пластинасы мен сымдардың тіреуіштер бірдей, бірақ Jaguar көпірлерінің (және ең алғашқы Jazzmaster көпірлерінің) аяқтары биік. Екеуі де функционалды түрде алмастырылатын және олардың ауыстыруға арналған бөлшектері бірдей. Bass VI көпірінің пластинасы кеңірек және бас сымдарының интонациясын реттеу үшін ұзын интонациялық бұрандалары бар, ал тіреуіштерде үлкен диаметрлі сымдарға арналған жіптер кесілген. Басқа өндірушілердің де құлыптау тұтқасы жоқ, көзге түспейтін бірнеше имитациялары болды. Fender 1980 жылға дейін барлық жүгіретін тремоло үлгілерін тоқтатты, бірақ 1980-ші жылдардың ортасында Jazzmaster мен Jaguar үлгілерін жапондық үлгілер ретінде, содан кейін 1990-шы жылдары американдық қайта шығарылымдар ретінде қайта енгізді. Тремоломен жабдықталған Bass VI 2006 жылы АҚШ-тың Custom Shop үлгісі ретінде қайта енгізілді. Сымдардың резонансы, талғамға байланысты артықшылық немесе кемшілік, көпірдің артындағы сым ұзындығымен фрет арасындағы қарапайым қатынас бар бірнеше лад позицияларында естіледі (мысалы, 48:12 = 4:1). Осы позицияларда жоғары гармониканың дыбысы күшейеді. Бұл гитараның күшейтілген дыбысымен айқын көрінеді. Гармоника естілуі мүмкін, бірақ ол әлі де нотамен гармониялық қатынаста, сондықтан ашық сымға қатысты күйден тыс емес. Стакатто ойнағанда бұл жағымсыз болуы мүмкін. Көпірдің артындағы сымдарды киіз немесе басқа материалмен басу мәселені шешеді.
Динамикалық вибратор
Fender Dynamic Vibrato (сондай-ақ, көбінесе Mustang tremolo немесе Stang trem деп аталады) 1964 жылы Fender Mustang моделінде студенттік модель ретінде ұсынылды. Ол сондай-ақ, Курт Кобейннің Jaguar мен Mustang ерекшеліктерін біріктірген арнайы дизайны Jagstang-та қолданылды. 1960 жылдардың соңындағы кейбір Mustang модельдері орнына жүзуші тремоломен жабдықталды, Fender оны премиум өнім ретінде таныстырды, бірақ кейін Mustang Dynamic Vibrato-ға қайта оралды. Dynamic Vibrato кейбір жетекші гитаристтер үшін басқа барлық конструкциялардан артық көріледі. Ол жүзуші тремоло сияқты жүзуші көпірге ие, бірақ көпір вибрато блогымен біртұтас, ал жүзуші тремолода көпір жеке орнатылады. Струналар Bigsby сияқты, вибрато мойнына тікелей жалғанатын құйрық бөлігі арқылы басқарылады, ал механизм жүзуші тремоло сияқты, аспаптың үстінен орнатылады. Ол үш негізгі конструкцияның кейбір ерекшеліктерін біріктіреді. Dynamic Vibrato көбінесе оған ұқсас Fender жүзуші тремоломен шатастырылады. Екі конструкцияның да бастапқы өндіріс кезеңдері он жылдан астам уақыт бойы бір-бірімен тоғысқан, бірақ механизмдері мүлдем өзгеше. 1960 жылдардағы бірнеше Mustang модельдері зауытта жүзуші тремоломен жабдықталған, бұл шатасуға себеп болған болуы мүмкін. Жасырын механизм мүлдем басқа пішіндегі және орналасқан камерада орналасқан, бір конструкциядан екіншісіне ауысу үшін өте көп ағаш өңдеу жұмысы қажет, ал бекіту тақтасы әртүрлі бекіту тесіктерімен басқа пішінде. Струнаның кернеуі екі орташа ұзындықтағы спиральді серіппемен теңестіріледі, олар тремоло бекіту тақтасының астына орнатылған, әрқайсысы құйрық бөлігінің екі аяғына бекітілген. Dynamic Vibrato құрылмысын біріктірілген жүзуші көпір және "Fender" және "DYNAMIC VIBRATO" мөрлерінен тануға болады. Көптеген, бірақ барлық емес, құрылғыларда "PAT PEND" немесе "PAT. NO. 3,241,418" деген жазу "Fender" сөзінің астында таңбаланған. Dynamic Vibrato – Fender тоқтатқан соңғы жүзуші көпір дизайны, ол 1982 жылы Mustang моделімен бірге тоқтатылды, және 1990 жылы Mustang моделімен қайтадан енгізілген алғашқысы.
Басқа Fender үлгілері
1967 жылдың ортасында шыққан Fender Bronco студенттік үлгісінде тағы бір дизайн пайда болды. Бұл жай ғана Fender вибратоның артқы бөлігі, немесе кейде Fender болатты вибратосы деп аталды. Ол қайтадан Лео Фендермен жобаланды, бірақ ол компанияны сатқан кезде бұл дизайн пайда болды. Негізінен, шығынды азайту үшін қарапайымдастырылған синхронды тремоло, ол көп танымалдыққа ие болған жоқ және 2005 жылғы мәліметтер бойынша, қазіргі Fender модельдерінің ешқайсысында қолданылмаған Лео Фендердің вибрато мойнының жалғыз дизайны болды. 1981 жылы G&L компаниясы G&L иелерінің бірі Лео Фендер жасаған екілік фулкрумды вибратосы бар F 100 гитарын шығарды.
Гибсон виброла
Гибсонның вибрато жүйесінің өзгеруі. Бұрынғы вибрато нұсқалары. 1950-ші жылдар: Гибсон Вибра, гитара пішіндес рестаптер. 1950-ші жылдар – Бигсби вибратосының лицензиялық нұсқасы. 1960 жылдардың басында: Маэстро Виброла немесе Эпифон Тремотон, роликтерлі көпір механизмі. Гибсон Виброла (Гибсон Виброла Тейлписі). 1962: Гибсон вибратосы – бүгілетін қолды ұзын тырнағы. 1962: Жемшөппен қапталған қысқа тырнағы. 1963: Делюкс Гибсон Вибратосы – ұзын тырнағы. 1964–: Лира оюымен ұзын тырнағы. 1967–қазіргі уақыт: Маэстро Виброла – ұзын және қысқа.
1950 жылдардан бастап Гибсон гитара пішіндес немесе Бигсби нұсқасын ұсынды, роликті көпірді қолданып (1961 жылы тіркелген, 1964 жылы шығарылған). Бұл, рычагтың орнына байланысты, ол ұзын тырнақтың жанынан шығатын еді. Рычагтың қозғалысы тек жоғары және төмен бағытта, сымдарға жақын жазықтықта шектелгендіктен, оның әрекеті Бигсби мен Фендер құрылғыларынан өзгеше және бірегей болып қала береді. Гибсон құжаттарында бұл құрылғы "" деп аталған, бірақ бұл атау Гибсонның кез келген вибрато механизмдеріне қолданылуы мүмкін. Бұл үлкен жетістікке ие болмады және көбінесе тарихшылар мен коллекционерлерді қызықтырады. Сондай-ақ, "інжу-маржанмен инкрустацияланған" деп аталған ең алғашқы қысқа вибрато, сол жылы бірнеше Les Paul/SG Standard гитараларында кездесті. 1963 жылы шыққан Gibson Vibrato-ның орнына (немесе басқа да нұсқалары) келді. Оның вибрато қолы және барлық келесі дизайндар Бигсби мен Фендер танымал еткен әрекетті қабылдады. Deluxe Gibson Vibrola-ның қысқа нұсқасы 1967 жылы қайта шығарылған Gibson Flying V-ге стандартты жиынтық ретінде орнатылды. Сондай-ақ, Deluxe Gibson Vibrato-да тағы екі атау бар: "" – мұқаба табағына ойылған лираның атымен аталады, ол 1964 жылы Gibson ES 335 сериясына опция ретінде орнатылды; және "" – 1967 жылы ES 335-те опция ретінде ұсынылған Maestro брендін сақтау үшін қайта аталды. Vibrola-ның көптеген тырнақтары, Бигсби, Лира және Маэстро сияқты, ұзын және қысқа нұсқаларда бар. Ұзын нұсқа трапеция пішіндес тырнақты алмастырады, мысалы, көптеген аркалық гитараларда кездеседі, және саптың кернеуін гитараның жағына жібереді. Қысқа нұсқа түпнұсқа Gibson Les Paul-да кездесетін сапты тоқтату стиліндес тырнақты алмастырады және саптың кернеуін гитараның корпусына жеткізеді, сондықтан қысқа нұсқалар көбінесе тек қатты денелі гитараларда қолданылады. Ұзын тырнақтар кез келген гитарада қолданылуы мүмкін (бірақ Gibson Flying V-де оларға орын жетпейді), ал ұзын және қысқа нұсқалар Gibson SG және Gibson Les Paul гитараларының әртүрлі модельдерінде қолданылған. Гибсонның дизайны Stratocaster тремолосы мен оның туындылары жасаған дыбыстарға толыққанды сәйкес келмеді. Олар көбінесе вибратосыз нұсқаларда жақсы сатылатын гитараларға қосымша опция ретінде ұсынылды. Нәтижесінде, кейбір нұсқалары сирек кездеседі және реставраторлар мен коллекционерлер үшін жоғары бағаланады. Гибсон бұл тенденцияны қайта шығарылған құрылғыларды бөлек сатудан бас тартып, оларды толық гитаралармен ғана ұсынады (бұл көптеген гитара өндірушілерге тән саясат). 2006 жылға дейін Гибсон көптеген модельдерде Vibrola құрылғыларын опция ретінде ұсынуды жалғастырды, сонымен қатар кейбір Гибсон брендті гитараларда (Nighthawk, M3) Флойд Роуз сияқты Фендерден шабыт алған тремоло қолдарын және олардың Kramer және Epiphone брендтері арқылы кең ауқымды түрлерін ұсынды. Kramer әрқашан стандартты Floyd Rose тремдерін орнатып келеді және бұл байланыс жалғасуда.
Басқа үлгілер
Басқа да танымал вибрато конструкцияларына Калер, Уошберн Вундербар, Хагстром Тремар, Семи Мозли жасаған Mosrite "Вибрамут", Стетсбар, крест тәрізді роликтік сызықтық тремоло және Германиядан шыққан алғашқы Rockinger жатады. Соңғы компанияға Эдвард Ван Халенмен бірге жаңа, дәл баптауға арналған тремоло жасау үшін Крамер шарт жасады. Rockinger конструкциялары мәселелі болып шықты және Ван Хален ақырында Флойд Роуз тремолосын таңдады.
Мосрит вибратосы
Семи Мозли өзінің Мозрит гитараларында қолданылатын вибрато блогын Бигсби вибратосының негізгі идеясынан, бірақ көптеген инженерлік жетілдірулермен әзірледі. Вибрато құрылғысының барлығы жоғарыдан орнатылған. Сымдар бірліктің арт жағындағы тік пластинадағы алты тесіктен өтеді (Fender Floating Trem-ге ұқсас), ал көпір де берік орнатылған. Бірақ, сымдарды ұстағыштар тік орнатылған, вибрато қолданылған кезде сыммен бірге домалатын жолақты дөңгелектер болып табылады, сонымен қатар, алақанмен тыныштауды жасау өте оңай. Мозли бұл құрылғыны "қауырсын сияқты жеңіл" вибрато деп жарнамалады, және жіптердің қалыңдығына қарамастан, сезімі өте жеңіл. Көпірдің тұрақтылығы өте жақсы. Мозли құрылғының бірнеше дизайнын жасады, алғашқысы құмнан құйылған болды, ал ерте нұсқаларында көпірдің астында сымды басуға арналған құрылғы бар (Fender Jaguar сияқты) және қысқа тұтқасы болды. Ол бұны "Вибрамут" деп атады. Екі жылдан кейін ол дизайнды сәл жеңілдетіп, металлдан құю дизайнына көшті, сымды басу құрылғысын алып тастады (өйткені көптеген музыканттар одан шағымданып, жақтырмады) және вибрато тұтқасын сәл ұзартты. Бұл нұсқасы "Мозли" деп аталды және одан бері барлық Мозрит гитараларында қолданылды. Дегенмен, екі модельдің де сезімі мен жауабы дерлік бірдей. Мозли сонымен қатар аспаптың 12 сымды нұсқасы үшін 12 сымды вибратоны жасады, және бұл 12 сымды гитара үшін жасалған жалғыз вибрато болуы мүмкін.
Флойд Роуз
1979 жылы Флойд Д. Роуз құлыпталатын тремолоны ойлап тапты. Бұл вибрато жүйесі тұрақтылығымен және кең ауқымды өзгерту мүмкіндігімен 1980-ші жылдардағы хэви-метал гитаристері арасында кең танымал болды. Floyd Rose-тың алғашқы жүйесі Fender-дің синхронды тремолосына ұқсас болды, бірақ бірнеше қосымша механизмдермен жабдықталған. Бірінші және ең айқын айырмашылығы – бас ұрықтың құлыптау тақтасы, ол алтыбұрышты кілтпен бекітіледі және күйленгеннен кейін осы жерде ішектерді бекітеді. Бұл, әсіресе вибрато қолды қолданғанда, қосымша күйлену тұрақтылығын қамтамасыз етеді, бірақ машиналық бастармен күйлеуге мүмкіндік бермейді. Ең алғашқы үлгілерден басқа барлық құрылғыларда, бұранданы бұзбай, шағын түзетулер жасауға мүмкіндік беретін, көпір механизміне енгізілген майда тюнерлер орнатылған. Эдди Ван Халеннің тондық торапты қосуға қатысқандығы туралы әңгімелер бар, бірақ бұл ақпарат ешқашан расталмаған. 1982 жылы Guitar World журналына берген сұхбатында Эдди Van Halen альбомы Diver Down үшін өзінің жақсы тюнерлерді ойлап тапқанын мәлімдеді. Дегенмен, Флойд Роуздың өзі Ван Халенге бір дана сыйлағандығы бірден оған сәттілік пен сенімділік әкелді. Көпірдің түйіршігінде екінші құлып қосылып, орнатуы қиынрақ екі құлыпты тремоло жүйесі құрылды. Екі құлыптамалы дизайн кейде екі нүктелі құлыптамалы тремоло деп аталады, бұл Fender-дің екі нүктелі синхронды тремолосымен шатасуға мүмкіндік береді, ол мүлдем басқа тұжырымдама және құлыптамалы тремоло емес. Құлыптамалы тремоло жүйесімен жабдықталған көптеген гитаралардың корпусында көпірдің астында және артында ойық жасалған, бұл қозғалыс ауқымын кеңейтеді – бұл тұжырымдаманы алғаш рет Стив Вай танымал етті. Floyd Rose немесе Floyd Rose лицензиялық құлыптамалы тремоло құрылғылары көптеген гитараларға зауытта орнатылған, сондай-ақ толық қайта құрастыру жиынтықтары да бар. Үйлесімді тремоломен жабдықталған гитараға дұрыс жиынтықты орнату өте оңай болуы мүмкін, ал басқаларында ағаш өңдеу шеберлігінің жоғары деңгейі қажет болуы мүмкін немесе мүлдем мүмкін болмауы мүмкін. Fender Deluxe "Locking Tremolo" (Fender/Floyd Rose ретінде жақсы танымал) – бұл негізінен американдық "2 нүктелі тремоло" көпірінің құлыптамалы отырғыштармен және жылдам орнатылатын рычагпен жабдықталған нұсқасы. Fender және Флойд Роуздың өзі жасаған бұл типтегі тремоло көпірі 90-шы жылдардың басында Deluxe Plus және Ultra сериялы гитараларда пайда болды. Бұл тұжырымдама негізінен аспап корпусын өңдеудің қажеті жоқ, құлыптамалы тремоло жүйесінің мүмкіндіктерін іздейтін гитаристерге арналған. Бүгінде Fender Deluxe тремолосы American Deluxe, Plus, Ultra серияларында және көптеген Custom Shop гитараларында қолжетімді. Жиынтыққа сонымен қатар оптималды күйлену тұрақтылығын қамтамасыз ететін құлыптамалы машиналық бастар және LSR ролик түйнегі кіреді. Флойд Роуз сонымен қатар өз тремоло жүйелерімен толық гитаралар шығарады, ең танымал Speedloader жүйесімен, ол дәстүрлі бастарды жояды және күйлеуді ішектердің көпір жағына қалдырады. Олар бұл жұмысты тұрақтылықты құрбан етпей, өте жоғары дәлдікпен жасалған, екі ұшты және құйрық бөлігі жоқ ішектерді пайдалану арқылы іске асырады. 2006 жылғы мәліметтер бойынша Speedloader жүйесі Флойд Роуздың соңғы дизайны болды, бірақ ол Флойд Роуздың алғашқы тремолосы сияқты кең танылмады. 2015 жылы компания Tune O Matic көпірлі гитараларға дәл сәйкес келетін, бірақ трасс таяқшасының қақпағына бекітілген құлыптамалы ұңғымен жасалған FRX беткі монтаждау құлыптамалы тремоло жүйесін коммерцияландыруды бастады. Бұл модель Washburn Wonderbar-ға ұқсайды, себебі пружиналар мен ішектер корпус арқылы өтпейді, осылайша классикалық Floyd Rose тремолосын классикалық, тұрақты көпірлі электр гитараларына орнату үшін қажетті ойық жасау қажеттігін жояды.
Блоктау синхрондалды
Қатты денелі электр гитараға ешқандай үлкен өзгеріс енгізбей, қос құлыптағыш тремоло жүйесін жасаудың ең оңай жолдарының бірі – құлыптағыш атқыштармен, құлыптағыш катушкалар жинағымен және төмен үйкелісті LSR роликті гайкамен жабдықталған, өзгертілген американдық 2-нүктелі синхронды көпірді пайдалану болып табылады. Fender-дің осы жүйенің нұсқасы Fender/Floyd Rose (Fender Deluxe Locking Tremolo Assembly) деп те аталады, себебі ол Floyd Rose компаниясымен бірлесіп әзірленген.
Басқа бұғаттау жүйелері
Басқа бірнеше "құлыптау" типті вибрато жүйелері жасалды, бірақ ешқайсысы Флойд Роуз немесе винтаж Фендердің "тремоло" жүйелері сияқты танымал болған жоқ. Олардың ең танымалсы – камерамен жұмыс істейтін Kahler Double locking tremolo, ол қолдану жағынан Флойд Роузға ұқсас, бірақ дизайнынан ерекшеленеді. 1980 жылдары пайда болған тағы бір жүйе – Штайнбергердің TransTrem жүйесі (Транспозициялық тремоло деген мағынаны білдіреді). Ibanez өзінің гитараларында қос құлыптағыш вибрато жүйелерінің жекелеген түрлерін ұсынады. Олардың төменгі және орта деңгейдегі гитараларында орнатылған Edge III тремолосы Флойд Роузға өте ұқсас көпір болып табылады. Ол шығарып-салатын рычаг және төмен профильді тюнерлермен жабдықталған. Тағы бір жүйе – Edge Zero, Ibanez оны Zero Point System деп атайды. Бұл жүйе гитаристке гитараның қалқып тұруын күй реттеу үшін құлыптап беруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Edge Pro тремолосы бар, ол өте төмен профильді. Оның ең ерекше ерекшелігі – бұл шарлы ұштарын алмастан (немесе шарлы ұштарын гитара мойнында кері орналастырып) ішектерді орнатуға арналған. Edge Pro сонымен қатар акустикалық дыбыс үшін пьезоэлектрлік датчиктері бар Double Edge Pro нұсқасында да қол жетімді. 2007 жылы Super Vee компаниясы гитараның корпусын немесе мойнын өзгертпестен жұмыс істейтін қос құлыптағыш вибрато жүйесін жасады. Бұл жүйе "Blade" технологиясына патент алды, ол "мұқталдық әрекет" деп аталатын принципке негізделген. Бұл әрекет басқа вибрато жүйелеріне сүйенетін жанасу нүктесін жояды, бұл тозудың тұрақсыздыққа әкелетін кемшіліктерін болдырмауға бағытталған. Super Vee аспапты өзгертуді қажет етпейтін бүйірлік құлыптағыш гайка жүйесі үшін де патент алды. Steinberger TransTrem, Floyd Rose Speedloader сияқты, тек TransTrem құрылғысында ғана қолданылатын арнайы ішектерді қажет етеді. Алайда, TransTrem-де рычагты итеріп, бүкіл жүйенің дыбысын әртүрлі тональдықтарға "транспонировать" етуге болатын жаңаша дизайн болды. Жүйе шектеулі қолданысқа ие болды (негізінен оның жоғары бағасы және ішектердің жеткілікті түрде қолжетімді болмауы), бірақ Эдвард Ван Хален жүйемен тәжірибелеуін жалғастырды. TransTrem дыбысын ести алатын Van Halen әндеріне 5150 альбомынан "Get Up" және "Summer Nights" кіреді.
Вибрация жүйесіне қосымшалар
Әртүрлі қосымша құрылғылар вибрато жүйесін жақсартуға тырысады. Дерлік барлық вибрато жүйелерінде бір мәселе бар – бір ішекті бүгігенде, қалғандарының барлығының тоны сәл төмендейді, бұл бекітілген көпірлі аспаптарда кездеспейді. Tremol No деп аталатын бір құрал вибрато механизмін уақытша құлыптайды. Екі баспа бұрандасы музыкантқа толығымен құлыпталған, тек төменге қарай иілу немесе қалыпты еркін қозғалыс арасында таңдау жасауға мүмкіндік береді. Бұл құрылғыны пайдаланумен танымал болған гитаристтердің бірі – Гатри Гован, ол Suhr Guitars компаниясының өзінің гитара модельдерінде оны стандартты мүмкіндік ретінде қолданған. Бірақ ол Charvel гитараларына көшті және оны өз жиынтығынан шығарған сияқты. Кейбір вибрато жүйелерінің дизайны да жүйенің қызметін «құлыптау» мүмкіндігін ұсынады: Steinberger TransTrem, Ibanez Edge Zero, Fender Floating/Jaguar/Jazzmaster және ChordBender. Көптеген вибрато жүйелерін ішектердің тонын жоғары да, төмен де өзгертуге мүмкіндік беретіндей етіп орнатуға болады. Эдди Ван Хален гитара корпусына жақын орналасқан құрылғыны таңдаған, бұл екі артықшылықты береді: біріншіден, ішек үзілсе, басқа ішектердің тоны өзгермейді, екіншіден, ол D Tuna деп аталатын құрылғыны көпірге бекіте алады. Бұл құрылғы төменгі E ішегін бір октава төмен D-ге түсіріп, тіпті тікелей орындау кезінде гитараның дыбыстық әртүрлілігін кеңейтеді.
Белгілі жолдар
Джимми Ширлидің 1945 жылы жазған "Джиммидің блюзі" Кауффман виброласының алғашқы жазылған үлгісі болып табылады. Чет Аткинс Бигсби бірлігін ұнатқан, оны кейде оның бірнеше жазбаларында естуге болады. Әдетте Аткинс Бигсбиді тек аккордтарды "сақтау" үшін қолданған. 1978 жылы Лес Полмен (басқа Bigsby пайдаланушысы) бірге жазған "It Don't Mean a Thing (If It Ain't Got That Swing)" әнін жазуы Аткинстің құрылғыны қалай қолданғанының үлгісі болып табылады. Дуэн Эдди өзінің "тванги гитара" дыбысын Гретш гитарында Бигсби вибратосымен орнатты. Оның классикалық мысалдары - "Rebel Rouser" және "Peter Gunn" әндерін жазды. Лонни Мактың "Wham!" (1963) "whammy bar" лақап атауына себепкер болды. Нейл Янгтың айтуынша, ол, Мак сияқты, Бигсбиді жақсы көреді, "Мен мұны бірінші жасадым ба? Жоқ, мен бірінші емеспін. Лонни Мак сияқты жігіттерге қарауың керек. Ол баршаға "wang bar" қалай қолданылатынын көрсетті". Джими Хендрикске дейін көптеген гитаристер Гавай немесе Кантри музыкасында кездесетін педальды гитара немесе слайд-гитараның дыбыстарын шығару үшін Fender немесе Bigsby вибратосын қолданған. Бұл ертедегі вибрато аккордтарды немесе жеке ноталарды тартып алғаннан кейін іске қосылды; ноталар ыдырай бастағанда биіктігін төмендету немесе өзгерту. Хендрикс вибратоны кеңінен қолданды. Оның студиялық тректері "Third Stone from the Sun", "Axis: Bold as Love" және "Voodoo Child" (басқаларымен қатар) Stratocaster вибратосын қолдануды енгізді. "The Star Spangled Banner", "I Don't Live Today" және "Machine Gun" сияқты тікелей тректерде вибрато ракеталарды, бомбаларды, айқайларды және басқа да дыбыс эффекттерін еліктеді – бәрі де блюзге негізделген психоделикалық рок контекстінде. Pink Floyd тобының гитарисі Дэвид Гилмор вибрато барын бақылаумен қолдануымен де танымал. Вибрато барының күшті және ауыр қолданылуы – бұл оны қатты сілкіп, тербеу арқылы жасалатын әсер. Бұл ойнау стилі жиі кездеседі. Slayer тобы вибрато барын көп қолданады; олардың 1986 жылғы "Raining Blood" әнінде бұл стиль толыққанды көрсетілген. Олар көбінесе вибрато эффекттерін табиғи және жасанды гармоникалармен біріктіреді, "қайқайлау" немесе "сызылу" дыбысын шығарады. Slayer гитаристері Керри Кинг пен Джефф Ханнеман 1981 жылы осы гармоникалық сызылу эффекттерін қолдана бастады. Night Ranger гитарисі Брэд Гиллис өзінің ойнау стилін "көтеріліп жүретін тремолоны", атап айтқанда бірінші буын Floyd Rose бірлігін пайдалану негізінде құрды. Мысалдар "Don't Tell Me You Love Me" және "(You Can Still) Rock in America" әндерінде кездеседі. Димбаг Дарреллдің Pantera студиялық альбомдарында барды кеңінен қолдануын естуге болады. Кевин Шилдс (My Bloody Valentine) "glide guitar" құрды, негізінен Fender Jazzmaster-ындағы вибрато барын үздіксіз манипуляциялау арқылы ноталарды иілуді кеңінен қолданумен сипатталады. Loveless альбомы бұған мысал бола алады. Led Zeppelin тобының Джими Пейдж "In the Evening" әнінің тікелей нұсқаларында әр аккордтың биіктігін өзгерту үшін "trem" бар Fender Stratocaster-ді қолданды. Том Морелло (Rage Against the Machine, Audioslave) көптеген сололарда Ibanez-дің құлыпталатын тремолосын қолданды. The Battle of Los Angeles альбомынан "Sleep Now in the Fire" трегінде ол вибрато барын өшірумен бірге қолданады, күйбеңдеудің дыбысын көтеру және төмендету үшін. Audioslave-дің Revelations альбомынан "Original Fire" трегінде ол барын босатып, содан кейін сымдарды пикаптарға тигізіп, барын қайтадан көтеріп, дыбыстың биіктігін көтереді. Бұл маймылдардың күлгенін еліктейтін дыбыс. Lovebites гитарисі Мидори өзінің ойнауында whammy bar-ды пайдаланады; атап айтқанда, олардың "Winds of Transylvania" әніндегі секіру бомбалары. Адриан Белев өзінің Stratocaster және Parker гитараларында вибрато барын жиі қолданды. Вибрато бары көбінесе жануарлардың дауыстарын немесе өнеркәсіптік шуларды сияқты "дыбыс эффекттеріне" кіреді. "Twang Bar King" атты әнінде ол "twang bar" ды аса жоғары деңгейде қолданады, нәтижесінде өзінің стиліне пародия жасайды және жалпы вибрато барын қолдануға қатысты. Нил Янг өзінің электрлік гитара жұмыстарының көпшілігінде Бигсби вибратосын кеңінен қолданады, кейбір сололарда үнемі ауысып отырады және ритм жұмыстарында қарапайым аккорд вибратосын жасайды. Бұл құрылғыны ұстап тұрып, пиктерді жылжыту арқылы жүзеге асырылады. Бұл техника оның "Like a Hurricane", "Hey Hey, My My (Into the Black)" және "Rockin' in the Free World" сияқты қатты рок әндерінде көрінеді. Джо Сатриани қолды өзінің Ibanez Edge Trem жүйесінде жиі қолданады; көбінесе өзінің "Satriani Scream" қолтаңбасын жасауға, онда ол G сабындағы көпірдің жанында гармоника ойнайды және штанганы көтереді. Оны көптеген әндерде, соның ішінде "Surfing With The Alien", "The Extremist" және "Flying in a Blue Dream" әндерінде естуге болады. Бұл әдісті көптеген ұқсас гитаристер қолданады, оның ішінде Стив Вай, Пол Гилберт, Brian "Head" Welch және Korn тобынан James "Munky" Schaffer, Dream Theater тобынан John Petrucci. Джефф Бек whammy bar-дың шебері болды. Оның ең танымал жұмысының мысалы - 1989 жылғы Jeff Beck's Guitar Shop альбомынан "Where Were You". Кирк Хэммет (Metallica) кейбір әндерінде whammy bar-ды қолданады, мысалы "Master of Puppets", "Enter Sandman", "The Thing that Should Not Be" сололары және Live Shit: Binge & Purge тікелей концертіндегі солосы. Лес Клейпул (Primus) өзінің негізгі төрт тартылған бас гитарасына, Carl Thompson бас гитарасына Kahler "bass tremolo" орнатты. Ол "Frizzle Fry", "Nature Boy", "Too Many Puppies" және "John the Fisherman" әндерінде естілетін күйбеңдеу бас тонын жасау үшін "tremolo" қолданады, сондай-ақ басқа Primus әндерінде және жеке жұмыстарында. Энди Скотт (Sweet) өзінің Gibson 335 және Fender Stratocaster гитараларымен тремоло барын қолданды. Мысалы, "Sweet Fanny Adams/Desolation Boulevard" жазбасында, әсіресе "Sweet FA" бөлімінде. Rowland S. Howard-тың The Birthday Party, Crime and the City Solution және These Immortal Souls топтарындағы Fender Jaguar-ының Floating Tremolo жүйесін дерлік үнемі қолдануы Sonic Youth-тан Yeah Yeah Yeahs-қа дейін топтарға әсер етті. Ол "tremolo" қолдануын дыбыс күшін және overdrive/fuzz эффектілерімен біріктірді, соның салдарынан ұзаққа созылған айқайлар, экспрессивті шулар, ерекше дыбыс эффектілері және бұрмаланған биіктік иілулер пайда болды. Herman Li (DragonForce) өзінің көптеген гитара сололарында вибрато қолданды, соның салдарынан бірнеше ерекше дыбыс эффектілері пайда болды. "The Elephant" (алғаш рет Эдди Ван Хален 1980-жылдардың ортасында естіген) онда ол дыбыс деңгейін төмендетіп, нота ойнап, штанганы көтеріп, содан кейін дыбыс деңгейін көтеріп, пілдің дауысына ұқсас дыбыс жасайды. Ол сондай-ақ штанганы алып, сымдарға соғып, "Pac Man" шуын жасайды немесе оны сыммен жоғары-төмен жылдырып, "періште" шуын жасайды. "Cry For Eternity" әнінде ол осыларды біріктіріп, төрт "Pac Man" шуын жасап, бірден "Elephant" шуын жасайды. Эдвард Ван Хален өзінің вибратосымен көптеген ерекше жануарлардың дыбыстарын жасады. Ол Van Halen-нің 5150 әнінің "Good Enough" әнінің басында "аттың қысыруын" қолданды. "Аттың қысыруы" жасанды гармониканы тартып, содан кейін штанганы көтеріп, төмендетіп, аттың қысыруын еліктеу арқылы жасалады. Ол 1980-жылдардың ортасында пілдің дауысын еліктеу үшін "піл" сияқты басқа жануарлардың дыбыстарын жасағанын естуге болады.