Кіріспе

Ежелгі Рим дінінде votum, көпше vota, құдайға берілген ант немесе уәде. Бұл сөз латын тіліндегі voveo, vovere етістігінің ("ант беру, уәде беру") өткен шақ шақшылынан шыққан. Осы сөздік әрекеттің нәтижесінде, votum – бұл сонымен қатар антты орындау, яғни уәде етілген нәрсе, мысалы, құрбандық, мүсін немесе тіпті ғибадатхана салу. Осылайша, votum – римдік діннің шартымды сипатының бір бөлігі, ол do ut des ("мен беру үшін, сен бер") арқылы білдірілген келісім.

Жеке дауыс беру

Күнделікті өмірде адамдар жеке мәселелері үшін құдайға шарапат сыйлықтарын (vota privata) ұсынуы мүмкін. Мұндай шарапат сыйлықтары, әсіресе кейінгі императорлық дәуірде, көптеген жазуларда кездеседі. Олар көбінесе V. S. L. M. әріптерімен белгіленеді, яғни "votum solvit libens merito" – "Өзінің уәдесін ерікті түрде, лайықты түрде орындады" дегенді білдіреді. Уильям Вард Фаулер осы сыйлықтарда "діни сезімнің көрінісін" және шарттық формализмнен гөрі алған нығметтері үшін тереңдеген алғыс сезімін тапты.

Әскери вота

Республика дәуірінде, votum – Капитолийде империум билігіне ие генералдың әскерге аттанбас бұрын өткізген рәсімдердің тұрақты бөлігі болды. Капитолийде олжаны және мал құрбандықтарын бағыштау арқылы тойланатын жеңіс, осындай уәдені орындаудың бір бөлігі еді. Шабыс соққысының нәтижесі белгісіз болғанда, генерал жеңіс үшін құдайлардың көмегіне алғыс айту мақсатында далада ғибадатхана салуға ант беретін. 311 жылға дейін Юний Бубульк – ғибадатхана салуға ант берген және оның құрылысын бақылаған алғашқы плебей генерал болды; ол Салус қадірлі құдайды құрметтеді, ол "Құтқарушы" деп аталады. Дұшпанның қадағалаушы құдайымен келіссөздер жүргізу және оған артық табынуды ұсынумен байланысты ескеру рәсімінде де ант берілетін. Вотумның ең жоғарғы формасы – devotio, бұл рәсімде генерал өзін шайқаста құрбандыққа шалып, жер асты құдайларынан жауды өзімен бірге құрбандыққа алуын сұрайтын.

Қоғамдық дауыс

Республикада, қоғамдық vota (vota publica) немесе vota pro salute rei publicae («республиканың игілігі үшін ант») консулдар лауазымға кірген күні берілетін, кейіннен 1 қаңтарда (Кал. Иан.) бекітілген. 44 ж. б.з.д. Цезарь үшін vota (vota pro Caesare немесе pro salute Caesaris) да қосылды. Империя кезінде, Сенат 30 ж. б.з.д. Октавианды (кейіннен Август) принцип ретінде тағайындау бойынша vota жарлық етті. Императордың игілігі үшін берілетін бұл ант (vota pro salute imperatoris, principis немесе Augusti) Калигула тұсында, 38 ж., Compitaliaның әдеттегі күні болған 3 қаңтарға көшірілді. Мемлекет үшін vota беру 1 қаңтарда жалғасты, ал императорға берілетін антқа оның отбасы да енді. Осы қоғамдық ант беру кезінде Юпитер, Юнона, Салус және кейде басқа да құдайларға құрбандықтар шалынатын. Римде бұл рәсімдерді консулдар мен понтификтер, ал провинцияларда губернаторлар, жергілікті дін қызметкерлері мен шенеуніктер жүргізетін. Император мен оның отбасына арналған vota үшін астана тұрғындары жиналып, бірлесіп ант беретін; осы оқиғаларға және ұқсас рәсімдерге қатысудан бас тарту кейде христиандарды қуғынға ұшыратуы мүмкін. Кейіннен әр императордың билікке келу мерейтойы (dies imperii) ұқсас рәсімдермен аталып өтілді; ірі рәсімдер 5 жылдық (quinquennalia) және 10 жылдық мерейтойларды (decennalia) белгіледі. Толық емес жазбалар ғалымдарды белгілі бір quinquennalia және decennalia жыл басында, dies imperii күні немесе әр жағдайда нақты себептермен басқа уақытта өткізілді ме деген пікірталасқа түртті. Римде христиан діні империяның ресми діні болғаннан кейін де vota publica жалғасты, мүмкін 6 ғасырға дейін. Анттар діни емес, саяси адалдықтың нышаны болғандықтан, императордың беделін әлсіздетпей оны жою қиын болды. Шығыс Рим империясында бұл мереке Vóta (Βότα) деп белгілі болды. Императорлар Аркадий мен Гонорий мерекемен байланысты құрбандықтарға тыйым салды. 692 ж. Квинсекст кеңесі христиандарға мерекелеуге тыйым салды, бірақ ол кем дегенде Константин VII Порфирогенит (905–959 ж. билік еткен) тұсына дейін сот күнтізбесінде сақталды.