Кіріспе

1959 жылы Ото Премингердің түсірген фильмі.

Фильмде Джеймс Стюарт, Ли Ремик, Бен Газзара, Ив Арден, Джордж С. Скотт, Артур О'Коннелл, Кэтрин Грант, Брукс Уэст (Арденнің күйеуі), Орсон Бин және Мюррей Гамильтон сомдады. Судья рөлін Джозеф Н. Уэлч ойнады, ол Армия-Маккарти тыңдауларында Джозеф Маккартиді сынап танымал болған нағыз заңгер. Фильмнің музыкасын Дьюк Эллингтон жазған, ол фильмде де ойнайды. UCLA құқық профессоры және "Reel Justice: The Courtroom Goes to the Movies" (2006) кітабының авторларының бірі Майкл Асимов бұл фильмді "мүмкін, ең жақсы сот процесі туралы фильм" деп атады.

Сюжет

Мичиганның жоғарғы түбегінде бұрынғы округ прокуроры, қайта сайланудан айырылған заңгер Пол Биглер уақытының көп бөлігін балық аулауға, фортепиано ойнауға және өзінің алкогольді досы және әріптесі Парнелл Маккартимен және әзілшіл хатшы Майда Ратледжмен бірге уақыт өткізеді. Бір күні Биглермен Лора Манион байланыс жасайды, ол өзінің күйеуін, АҚШ армиясының лейтенанты Фредерик "Мэнни" Манионды, мейрамхана иесі Бернард "Барни" Квиллді өлтіргені үшін тұтқындалған. Манион кісі өлтіргенін жоққа шығармайды, бірақ Квиллдің әйеліне зорлық жасағанын айтады. Тіпті осындай мотивациямен, Манионды кісі өлтіруден тазарту қиын болады, бірақ Манион оқиға туралы естеліктері жоқ екенін айтады, бұл оның уақытша ақылсыздық қорғанысының қарсы тұрмайтын импульсі қорғанысына лайық болуы мүмкін екенін көрсетеді. Манионның ақылсыздықты жасамалап жатқаны, оған Биглер оны әлеуетті қорғаныс ретінде бағыттағаны айқын. Биглердің халыққа тән сөзі мен жайбарақат мінез-құлқы оның өткір заңгерлік санасын және сот залында театрландырылған істерге бейімдігін жасырады, бұл судьяны бақылауда ұстауға мәжбүрлейді. Алайда, қорғаушылар ісі жақсы жүрмейді, әсіресе жергілікті округ прокуроры Митч Лодвикке Бас прокурордың кеңсесінен жоғары билік прокуроры Клод Дансер көмек көрсетеді. Сонымен қатар, прокуратура әр жағдайда Квиллді өлтірудегі Манионның мотивін атауға тыйым салады. Биглер ақырында Лора Манионның зорлануын тіркеуге жеткізеді және судья Уивер мәселенің талқылаудың бір бөлігі болуына рұқсат беруге келіседі. Сұхбат кезінде Дансер Лораның басқа еркектермен ашық флирт жасағанын айтады, оның ішінде ол өзін зорлаған деп мәлімдеген адам да бар. Психиатрлар Квиллді өлтірген кезде Манионның психикалық жағдайы туралы қарама-қайшы пікірлер айтады. Дансердің айтуынша, Манион Лораның өзіне опасыздық жасағанын сезінген болуы мүмкін, өйткені ол католиктен Квиллдің оны зорлағанын тәңіржырмен ант етуін сұрады. Бұл әрекеттің өзара келісіммен жасалғанына күмән тудырады. Квиллдің мүлкін Мэри Пилант мұра етеді, оны Дансер Квиллдің сүйіктісі деп айыптады. Маккарти Пилланттың шын мәнінде Квиллдің қызы екенін біледі, ол некеден тыс туылғаны үшін құпия ұстауға асығады. Істі жоғалтқан Биглер Пиллантты өлтірудің куәгері болған бармен Аль Пакеттің Квиллдің Лораны зорлағанын мойындағанын білетінін, бірақ Пэкет мұны Пиллантты жақсы көргендіктен немесе Квиллге деген адалдығынан жасырып отырғанын түсіндіруге тырысады. Пилант арқылы Биглер Пакетті Манионның атынан куәлік етуге мәжбүрлей алмайды. Сот барысында Лора Квиллдің оны зорлаған кезде оның іш киімін жыртып алғанын айтады; іш киім ол зорлау орын алғанын айтқан жерде табылмады. Бұрын істің қандай да бір егжей-тегжейін білмейтін Пилант бұл туралы сот барысында естіп, содан кейін Биглерге айтып, кейіннен ол ертеңгісін зорлаудан кейін мейманхананың кір жуу бөлмесінен іш киімдерді тапқанын куәлік етеді. Биглер Квиллдің іш киімдерін бөлмесіне жақын орналасқан кір жуу шұңқырына тастап, күдіктілерден аулақ болуға тырысқанын айтады. Биші Пиланттың жауаптары қызғанышқа негізделгенін дәлелдеуге тырысады. Бейнешік Квиллдің Пиланттың сүйіктісі болғанын және Пилант бұл фактіні жасыру үшін өтірік айтқандығын күмәнсіз айтқан кезде, Пилант Квилл оның әкесі екенін айтып, бәрін шоқтайды. Манион "ақылынан адасқандығы үшін кінәлі емес" деп танылады. Соттан кейін Биглер жаңа практика ашуды шешеді, оның серіктесі ретінде жаңадан асқақ Маккарти болады. Келесі күні Биглер мен Маккарти Манионның трейлер паркіне барып, Манионның қолтаңбасын алып, өте қажет несиеге кепілдік ретінде жеткілікті болады деп үміттенеді. Маниондар трейлер паркін бос қалдырды, директор Лора Манион жылап отырғанын айтты. Манион Биглерге өзінің қашуы "қарсы келмейтін импульс" екенін көрсетіп, жазба қалдырды, бұл сот кезінде Биглер қолданған әділдік. Биглер Мэри Пилант оны Квиллдің мүлкін басқаруға жалдағанын айтады; Маккарти ол үшін жұмыс істеу "поэтикалық әділдік" болады дейді.

Шабыт

1952 жылдың 31 шілдесінде лейтенант Кольман А. Петерсон Мичиган штатының Биг-Бэй қаласындағы тавернада Морис Ченоуетті атып өлтірді. Бірнеше күннен кейін Волькер қорғаушы адвокат ретінде шақырылды. Питерсонның әйелі Шарлотта Ченоуиттің оны зорлап, ұрып-соққанын мәлімдеді. Сот 1952 жылдың 15 қыркүйегінде басталды, ал Бас прокурордың көмекшісі Ирвинг Бити Маркет округінің прокуроры Эдвард Томасқа көмектесті. Волькер ақыл-естің жоқтығын қорғаудың сирек кездесетін түрін қолданды, ол 1886 жылдан бері Мичиган штатында қолданылмаған, қарсы тұруға келмейтін күш деп аталды. 1952 жылдың 23 қыркүйегінде қазылар алқасы төрт сағаттан кейін ақыл-естің жоқтығына байланысты кінәлі емес деп үкім шығарды. Екі күннен кейін, Питерсонды психиатр тексеріп, оның ақыл-есі сау деп тапқаннан кейін босатылды. Питерсон мен оның әйелі соттан кейін көп ұзамай ажырасып кетті. Хиллсдейл округінің судьясы Чарльз О. Арч, аға, жергілікті судьяның ауруына байланысты бұл істі қарады.

Өндіріс

Фильм Мичиганның жоғарғы түбегіндегі бірнеше жерде түсірілді (Биг-Бей, Маркетт, Ишпеминг және Мичигамме). Кейбір көріністер 1952 жылғы, романның көп бөлігіне түрткі болған кісі өлтіру оқиғасы болған Lumberjack Tavern-нен бір блок қашықтықтағы Биг-Бейдегі Thunder Bay Inn-де түсірілді. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі 1959 жылдың 18 маусымында Чикагода болды, ал 1959 жылдың 29 маусымында Ишпемингтегі Батлер театрында және Маркеттегі Нордикалық театрында алғашқы ресми көрсетілімі өтті.

Құқықтық аспектілер

Фильмде заң жүйесіндегі адам факторының кемшілдігі зерттеледі. Әртүрлі тәсілдермен, қорғау және айыптау тарапынан, айыпталушы мен оның әйелі, сондай-ақ куәгерлердің барлығы да дұрыс пен бұрыс туралы өз пікірлеріне, адалдық, әділдік, мораль және этика туралы әртүрлі көзқарастарына ие. Куәгерлердің сенімділігіне назар аудару және осы анықтамаларға негізделген «фактілерді табу» сот процесінің «Ахиллес тобы» болып табылады. Содан кейін ол әңгімені уақытша тоқтатады және Манионға фактілік/құқықтық позициясын қайта қарастыруды ұсынады. Прокуратураның куәгерлерді даярлауы одан да айқын көрінеді, олар Манионға қарсы куәлік беру үшін сот үкімі күтіп отырған басқа түрме тұтқындарын шақырады, бұл белгілі бір деңгейде жалған куәлік беруге қатыстылықты білдіреді. Бірі – айыпталушы шындықты жасырып, ең қолайлы үкімді алу үшін оқиғасын манипуляциялауда деген болжам, ал екіншісі – айыптау тарапы сотталушыға жеңіл жаза алу үшін жалған куәлік беруге мүмкіндік бергендігі туралы күдік тудырады.

Қабылдау

Фильмде қолданылған тіл Чикаго, Иллинойс қаласының мэрі Ричард Дэйлиді және оның полиция комиссарын таң қалдырды. Осының салдарынан фильмді консервативті католиктер көп шоғырланған қалада уақытша тыйым салды. Премингер Иллинойс штатындағы федералды сотқа шағымданып, мэрдің шешімі жойылды. Сот отырысында қолданылған клиникалық тіл фильмнің контексіне сай екенін анықтағаннан кейін фильмті көрсетуге рұқсат берілді. Variety басылымы фильмде американдық фильмдерде бұрын естілмеген "контрацептив", (сексуалдық) "климакс" және "сперматогенез" сияқты сөздер бар екенін мәлімдеді. Арыз бір жылдан кейін, 1961 жылдың мамыр айында қанағаттандырылмады. "Қылмыстың анатомиясы" заң және білім саласының мамандары тарапынан жақсы қабылданып, жоғары бағаланды. 1989 жылы Америка Адвокаттар Ассоциациясы осы фильмді барлық уақыттағы ең жақсы 12 сот фильмінің бірі деп атады. Мақалада фильмнің сюжеті мен музыкалық қосымшасынан өзге, "Фильмнің ең басты артықшылығы – қиын жағдайда қорғаныс стратегиясын қалай құруға болатынын көрсету қабілеті. Қанша сот процесі туралы фильмдер адвокаттардың көп уақытын алатын (және ең жақтырмайтын) зерттеу жұмыстарын көрсетуге батылады?" делінген. Фильм заң мектептерінде оқу құралы ретінде де пайдаланылды, себебі ол (қорғау тарапынан алғанда) АҚШ-тың қылмыстық сот жүйесіндегі клиентпен сұхбаттасудан бастап сотқа дейінгі барлық негізгі кезеңдерді қамтиды. Америка Адвокаттар Ассоциациясы фильмді 25 "Ең ұлы заң фильмдері" тізімінде 4-орынға қойды. Фильмнің табысы шамамен 11 миллион долларды құрады, ал АҚШ және Канададағы кинотеатрлардағы көрсетімдерден 5,5 миллион доллар түсті. Әлем бойынша 8 миллион долларлық кіріс алынды. The New York Times газетінің киносыншысы Босли Кроутер: "Адам ақыл-ойы мен адвокаттық ережелердің шегінен асып кеткен сот драмаларының соңына жеткеннен кейін, драмалық, бірақ логикалық мінез-құлық пен соттағы дұрыс процедураны көрсететін фильмді көру қуаныш пен қызығушылық тудырады. Міне, сондай фильм – "Қылмыстың анатомиясы", ол кеше "Критерион" және "Плаза" кинотеатрларында көрсетілді. Бұл – осы ескі судья көрген ең жақсы сот мелодрамасы. Екі сағат 40 минуттық фильмнің кейбір жерлері шаршатуы мүмкін, бірақ ол американдық соттың жұмысын, шағын қалалық кейіпкерлерді және қылмыстың жалпы сұмдығын бейнелеуде өте жақсы" деді. Time журналы фильмнің дұрыс темпте, жақсы ойналғанын және фильмнің контексінде ашық тілдің қажет екенін атап өтті. Rotten Tomatoes агрегаторының мәліметінше, сауалнамаға алынған 50 сыншының 100% фильмге оң баға берген, ал орташа бағасы 8.70/10 болды. Сайттың консенсусы: "Кино тарихындағы ең ұлы сот драмаларының бірі – "Қылмыстың анатомиясы", ол шиеленісті, ойландыратын және тамаша актерлік шеберлігімен көзге түседі, Джеймс Стюарт пен Джордж С. Скотттың керемет рөлдері бар".

Марапаттар мен ұсыныстар

Сыйлық санаты Номинант(тар) Нәтиже Ref. Оскар сыйлығы Ең үздік фильм Отто Премингер Ең үздік актер Джеймс Стюарт Ең үздік қосалқы актер Артур О'Коннелл Джордж С. Скотт Ең үздік сценарий – Басқа ортадан алынған материал негізінде Венделл Мейс Ең үздік операторлық – Ақ-қара Сэм Левитт Ең үздік фильм монтажы Луис Р. Лоффлер Британдық кино академиясы сыйлығы Кез келген көзден үздік фильм Отто Премингер Ең үздік шетелдік актер Джеймс Стюарт Кинодағы ең үміткер жаңа келген Жозеф Н. Уэлч Америка режиссерлер гильдиясы сыйлығы Кинодағы ең көрнекті режиссерлік жетістік Отто Премингер Алтын глобус сыйлығы Ең үздік фильм – Драма Ең үздік актриса – Драма Ли Ремик Ең үздік қосалқы актер – Фильм Жозеф Н. Уэлч Ең үздік режиссер – Фильм Отто Премингер Грэмми сыйлығы 1959 жылы алғаш жазылған және шығарылған ең үздік музыкалық композиция (5 минуттан асатын) «Қылмыс анатомиясы» – Дюк Эллингтон Ең үздік саундтрек альбомы – Фильм немесе телешоудан алынған фондық музыка Ең үздік оркестр орындауы – Би үшін Лаурел сыйлығы Ең үздік драма Ең үздік ер адамның драмалық рөлі Джеймс Стюарт Ең үздік ер адамның қосалқы рөлі Артур О'Коннелл Ең үздік әйелдің қосалқы рөлі Ив Арден 5-орын Ұлттық кино кеңесі сыйлығы Ең үздік он фильм 3-орын Ұлттық фильмді сақтау кеңесі Ұлттық фильм тізілімі Нью-Йорк кино сыншылары сыйлығы Ең үздік актер Джеймс Стюарт Ең үздік сценарий Венделл Мейс Онлайн фильм және теледидар қауымдастығы сыйлығы Даңқ залы – Фильм Венеция халықаралық кинофестивалі Алтын арыстан Отто Премингер Ең үздік актер Джеймс Стюарт Америка жазушылар гильдиясы сыйлығы Ең үздік жазылған американдық драма Венделл Мейс

Қабылдау

Detroit Free Press музыка сыншысы Марк Страйкер: "Мұқият зерделенгенімен, менің ойымша, бұл Эллингтон-Стрейхорнның «Such Sweet Thunder» және «The Far East Suite» сияқты шедеврлік сюиталарының қатарындағы ең жоғары деңгейге жете алмайды, бірақ оның ең шабыттандырған сәттері олармен тең келеді". Партитурада "бірнеше тақырыптар қолданылған, олар үздіксіз қайта біріктіріліп, жаңаша оркестрленген. Эллингтон «Flirtibird» әнінен де тартымды мелодия жазған емес, онда Джонни Ходжестің альт-саксофонында орындалған «тоқтаусыз құштарлық тербелісі» бар". Басты музыканың күшті ритмі күшті жаныбырдың жарылысын жасырады". Партитура "блюздің иісіне толы, ал Эллингтон оркестрі түстерге толы". Эллингтонның партитурасы 1959 жылы үш Грэмми сыйлығын жеңіп алды, атап айтқанда: «Үздік би тобының орындауы», «1959 жылы алғаш рет жазылған және жарық көрген үздік музыкалық композиция» және «Үздік саундтрек альбомы».

Кезеңнен кезеңге бейімдеу

Травердің романы жарық көргеннен кейін, Сент-Мартинс Пресс оны сахнаға қою үшін бейімдеуді жоспарлады, Бродвейде қойылым жасауды көздеп, одан кейін фильмге түсіруді ниеттенді. 1957 жылдың желтоқсанында қайтыс болғанға дейін Джон Ван Друтен пьесаның бейімделуінің қара жобасын жазды. Одан кейін баспа киноқұқығын сатуға шығарды, оны Отто Премингер сатып алды. Көбінесе, Травердің кітабы 1963 жылы Элиу Винердің қоюымен сахнаға қойылды. Алғашқы көрсетілімі Чикаго маңындағы Милл Ран театрында болды және 1964 жылы Сэмюэл Френч баспасынан жарық көрді.

БАҚ және танымал мәдениеттегі сілтемелер

2009 жылдың 29 маусымында журналист және кинорежиссер Джон Пепин "Анатомия '59: Классикалық фильмнің жасалу тарихы" атты деректі фильмін Мичиган штатының қоғамдық телеарналарында көрсетті. Бұл хабар таратудың негізгі арнасы Мичиган штатының Маркет қаласындағы WNMU телеарнасы болды. Деректі фильмде Роберт Травердің "Қиындық анатомиясы" атты бестселлер туындаған бастапқы оқиға және Отто Премингердің фильмінің түсірілуі туралы айтылады. Пепиннің деректі фильмі "Қиындық анатомиясы" фильмінің Мичиган штатының Ишпеминг және Маркет қалаларындағы әлемдік премьерасының 50 жылдығына орай жарық көрді; сол күні Джон Волькердің туған күні де болды. Пепин Волькер тұрған және Премингердің фильмінің актерлары түсірілім кезінде қонақ үйінде болған Ишпемингтегі Барнум көшесінде өсті. "Анатомия '59" фильмінде 2009 жылы әлі тірі болған "Қиындық анатомиясы" фильмінің актерлерімен сұхбаттар бар, олардың ішінде Бен Газзара, Кэтрин Грант Кросби, Орсон Бин және Дон Росс.