Кіріспе

Хо Чунк мифологиясы, Висконсин штатының этникалық тобы. Хоцугара (Хо Чунгара) немесе Хоцуактар (Хо Чункс) – Сиуан тілінде сөйлейтін, бастапқыда Висконсин және солтүстік Иллинойс аймақтарынан шыққан американдық индейлер тайпасы. 19 ғасырдағы мәжбүрлі көші-қон салдарынан қазіргі таңда екі жеке тайпаны құрайды: Висконсин Хо Чунк Ұлты және Небраска Виннебаго тайпасы. Олар Чивере халықтарымен (Айоуей, Ото және Миссурия) ең жақын туыс, ал Дигиха (Квапау, Канса, Омаха, Понка және Осаге) тайпаларымен алыс туысқандық байланыста.

Көші-қон туралы аңыз

Келесі оқигада Аю тайпасы бүкіл ұлттың негізін қалаушы рөлді атқарады, ал олар жерге қонғанда ұлттың достық тайпасы – Меноминиді кездестіреді. Аю тайпасы қажымен (қарға және солтүстік қарға) тығыз байланысты. Бұл термин Хоцагараның Меноминиді атауын да білдіреді. Көруінің нәтижесінде, Меноминидің (қажы) ұлы басшысы Мичиган көлінің жағасындағы ақ құмды жағажайда барлық қажетті жабдықтарды жинауға бұйрық берді. Бұл жұмыс орындалып, ретке келтірілгеннен кейін, күн шыңына жеткенде көрініс іске асты: шығыс аспанының көк кеңістігінде бір қара бұлт пайда болып, қарсы тұра алмай оларға қарай қозғалды. Бұл – қажылардың (қажы) үлкен тобы, көкжиек түстерімен жылтыраған қауырсындары бар рухты құстар. Біріншісі қонғанда, ол жалаңаяқ, тізе бүгіп отырған адамға айналды. Меномини басшысы халыққа былай деді: "Осы адамға киім беріңдер, өйткені ол басшы." Басқалары да осылай қонды және оларға зор қонақжайлық көрсетілді. Олар Хоцак ұлты еді, осылайша олар Ред-Банкске келді. Ред-Банкс (Висконсин) – Хоцак ұлтының дәстүрлі отаны. Ол Грин-Бейде орналасқан, Хоцагара оны "Те рок" деп атаған, яғни "Көл ішінде". Мичиган көлінің барлығы "Те шишик", "Жаман көл" деп аталды, бұл Винебаго көлі маңындағы алгонкин тайпаларын "Жаман сулар халқы" немесе Меномини тілінде "Виннибего" деп атауға себеп болуы мүмкін.

Қалқалы әңгімелер

Винебаго тайпасында арамзалар туралы әңгімелер маңызды рөл атқарды. Бұл әңгімелер ауызша таратылып, жануарлар, табиғат және алаялық арқылы қызықты сабақтарды көрсетеді. Мысалы, "Арамза мен сөйлейтін пияз" әңгімесі "Ескі адам" туралы айтады, ол пияздың ескертулерін елемейді де, нәтижесінде, өзінің қарсылығы үшін жазаланады. Арамза кейін табиғатқа құрмет етуді және оған бойын бұруды үйренеді.

Қызыл мүйіз

Қызыл мүйіз (сонымен қатар "Құлағында (адам) беттері бар" деп те аталады) – Айовай және Хоцусагара (Виннебаго) ауызша дәстүрлерінде кездеседі (олардың этнологиясын антрополог Пол Радин 1908–1912 жылдары жазған). Қызыл мүйіз циклы оның Тасбақамен, нұрлы құс – Шұғыламен (Mą’e manįga) және алыптардың жарысына қатысқан, Қызыл мүйіз көмектесуге уәде берген адамдарды өлтіріп жүрген Wąge rucge немесе "Адам жегіштерге" қарсы күресін көрсетеді. Қызыл мүйіз соңында қызыл шашты алып әйелге үйленді. Археологтар Қызыл мүйіздің Миссисип өнеріндегі мифтік кейіпкер екенін, Оңтүстік-Шығыс Мәдени-Тәжірибелік Кешенінің (SECC) артефактілерінде бейнеленгенін болжайды. Холл Қызыл мүйіз бен оның ұлдарының мифтік циклының Мезоамериканың Батыр егіздер мифтік циклымен қызықты сабақтастықтары бар екенін көрсетті.