Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хо Чунк мифологиясы, Висконсин штатының этникалық тобы. Хоцугара (Хо Чунгара) немесе Хоцуактар (Хо Чункс) – Сиуан тілінде сөйлейтін, бастапқыда Висконсин және солтүстік Иллинойс аймақтарынан шыққан американдық индейлер тайпасы. 19 ғасырдағы мәжбүрлі көші-қон салдарынан қазіргі таңда екі жеке тайпаны құрайды: Висконсин Хо Чунк Ұлты және Небраска Виннебаго тайпасы. Олар Чивере халықтарымен (Айоуей, Ото және Миссурия) ең жақын туыс, ал Дигиха (Квапау, Канса, Омаха, Понка және Осаге) тайпаларымен алыс туысқандық байланыста.
Mythology of the Ho Chunk, an ethnic group from Wisconsin
The Hocągara (Ho Chungara) or Hocąks (Ho Chunks) are a Siouan speaking Native American Nation originally from Wisconsin and northern Illinois. Due to forced emigration in the 19th century, they now constitute two individual tribes; the Ho Chunk Nation of Wisconsin and the Winnebago Tribe of Nebraska. They are most closely related to the Chiwere peoples (the Ioway, Oto, and Missouria), and more distantly to the Dhegiha (Quapaw, Kansa, Omaha, Ponca, and Osage).
Көші-қон туралы аңыз
Келесі оқигада Аю тайпасы бүкіл ұлттың негізін қалаушы рөлді атқарады, ал олар жерге қонғанда ұлттың достық тайпасы – Меноминиді кездестіреді. Аю тайпасы қажымен (қарға және солтүстік қарға) тығыз байланысты. Бұл термин Хоцагараның Меноминиді атауын да білдіреді. Көруінің нәтижесінде, Меноминидің (қажы) ұлы басшысы Мичиган көлінің жағасындағы ақ құмды жағажайда барлық қажетті жабдықтарды жинауға бұйрық берді. Бұл жұмыс орындалып, ретке келтірілгеннен кейін, күн шыңына жеткенде көрініс іске асты: шығыс аспанының көк кеңістігінде бір қара бұлт пайда болып, қарсы тұра алмай оларға қарай қозғалды. Бұл – қажылардың (қажы) үлкен тобы, көкжиек түстерімен жылтыраған қауырсындары бар рухты құстар. Біріншісі қонғанда, ол жалаңаяқ, тізе бүгіп отырған адамға айналды. Меномини басшысы халыққа былай деді: "Осы адамға киім беріңдер, өйткені ол басшы." Басқалары да осылай қонды және оларға зор қонақжайлық көрсетілді. Олар Хоцак ұлты еді, осылайша олар Ред-Банкске келді. Ред-Банкс (Висконсин) – Хоцак ұлтының дәстүрлі отаны. Ол Грин-Бейде орналасқан, Хоцагара оны "Те рок" деп атаған, яғни "Көл ішінде". Мичиган көлінің барлығы "Те шишик", "Жаман көл" деп аталды, бұл Винебаго көлі маңындағы алгонкин тайпаларын "Жаман сулар халқы" немесе Меномини тілінде "Виннибего" деп атауға себеп болуы мүмкін.
In the story that follows, the Bear Clan assumes the foundation role for the whole nation, and when they land they find the nation's friendship tribe, the Menominee. The Bear Clan is strongly associated with the kaǧi, a term that denotes the raven and northern crow. It is also the name by which the Hocągara know the Menominee. On account of his vision, a great Menominee (Kaǧi) chief commanded that all manner of supplies be assembled at a white sand beach on Lake Michigan. And when all this had been done and set in order, as the sun reached its zenith the vision came to life: in the pure blue sky of the eastern horizon a single dark cloud began to form and move irresistibly towards them. It was a great flock of ravens (kaǧi), spirit birds with rainbow plumage of iridescent colors. The instant that the first of these landed, he materialized into a naked, kneeling man. The Menominee chief said to his people, "Give this man clothing, for he is a chief." And the others landed in like fashion, and were given great hospitality. They were the Hocąk nation, and that is how they came to Red Banks. Red Banks (Wisconsin) is the traditional homeland of the Hocąk Nation. It is situated on Green Bay, which the Hocągara called Te rok, the "Within Lake". Lake Michigan as a whole was called Te šišik, "Bad Lake", which may well have led the Algonquian peoples round about Lake Winnebago to call them "the people of the Bad Waters", or Winnibégo in Menominee.
Қалқалы әңгімелер
Винебаго тайпасында арамзалар туралы әңгімелер маңызды рөл атқарды. Бұл әңгімелер ауызша таратылып, жануарлар, табиғат және алаялық арқылы қызықты сабақтарды көрсетеді. Мысалы, "Арамза мен сөйлейтін пияз" әңгімесі "Ескі адам" туралы айтады, ол пияздың ескертулерін елемейді де, нәтижесінде, өзінің қарсылығы үшін жазаланады. Арамза кейін табиғатқа құрмет етуді және оған бойын бұруды үйренеді.
Trickster tales played a major role in the Winnebago tribe. These stories were passed down orally and depicted humorous lessons through animals, nature and trickery. For example, "The Trickster and Talking Bulb" tells the story of "The Old Man", who disregards the warnings of a bulb and, in turn, gets punished for his defiance. The trickster later learns to respect nature and not go against it.
Қызыл мүйіз
Қызыл мүйіз (сонымен қатар "Құлағында (адам) беттері бар" деп те аталады) – Айовай және Хоцусагара (Виннебаго) ауызша дәстүрлерінде кездеседі (олардың этнологиясын антрополог Пол Радин 1908–1912 жылдары жазған). Қызыл мүйіз циклы оның Тасбақамен, нұрлы құс – Шұғыламен (Mą’e manįga) және алыптардың жарысына қатысқан, Қызыл мүйіз көмектесуге уәде берген адамдарды өлтіріп жүрген Wąge rucge немесе "Адам жегіштерге" қарсы күресін көрсетеді. Қызыл мүйіз соңында қызыл шашты алып әйелге үйленді. Археологтар Қызыл мүйіздің Миссисип өнеріндегі мифтік кейіпкер екенін, Оңтүстік-Шығыс Мәдени-Тәжірибелік Кешенінің (SECC) артефактілерінде бейнеленгенін болжайды. Холл Қызыл мүйіз бен оның ұлдарының мифтік циклының Мезоамериканың Батыр егіздер мифтік циклымен қызықты сабақтастықтары бар екенін көрсетті.
Red Horn (also known as 'He Who Wears (Human) Faces on His Ears') is found in the oral traditions of the Ioway, and Hocągara (Winnebago) (whose ethnology was recorded by anthropologist Paul Radin, 1908–1912). The Red Horn Cycle depicts his adventures with Turtle, the thunderbird Storms as He Walks (Mą’e manįga) and others who contest a race of giants, the Wąge rucge or "Man Eaters", who have been killing human beings whom Red Horn has pledged to help. Red Horn eventually took a red haired giant woman as a wife. Archaeologists have speculated that Red Horn is a mythic figure in Mississippian art, represented on a number of Southeastern Ceremonial Complex (SECC) artifacts. Hall has shown that the mythic cycle of Red Horn and his sons has some interesting analogies with the Hero Twins mythic cycle of Mesoamerica.