Активтермен қамтамасыз етілген қағаздық құралдар

Кіріспе

Тауар немесе активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар

Активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаз (АҚБ) – кіріс төлемдері, демек құны, белгілі бір негізгі активтер жиынтығымен қамтамасыз етілген (немесе “көптелген”) бағалы қағаз. Активтер жиынтығы әдетте жеке сатуға жарамсыз, шағын және төмен ликвидті активтерден тұрады. Активтерді қаржы құралдарына біріктіру оларды жалпы инвесторларға сатуға мүмкіндік береді, бұл процеске секьюритизация дейді, және негізгі активтерге инвестициялау тәуекелін әртараптандыруға мүмкіндік береді, себебі әрбір бағалы қағаз негізгі активтердің әртүрлі жиынтығының жалпы құнының бір бөлігін көрсетеді. Негізгі активтер жиынтығы кредиттік карталар, автонесиелер және ипотекалық несиелер бойынша жүйелі төлемдерден бастап, ұшақтарды жалға беруден, роялти төлемдерінен немесе кино түсірілімдерінен түсетін ақша ағынына дейін алуан түрлі болуы мүмкін. Көбінесе, активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздарды секьюритизациялауды жүзеге асыру үшін арнайы мақсаттағы құрал (АМҚ) деп аталатын жекелеген институт құрылады. Бағалы қағаздарды жасап сататын АМҚ, сатудан түскен қаражатты негізгі активтерді жасаған немесе шығарған банкке қайтару үшін пайдаланады. АМҚ бағалы қағаздарды сатып алуға ниетті инвесторлардың тәуекелдік қалаулары мен басқа да қажеттіліктеріне сәйкес келетін негізгі активтерді белгілі бір жиынтыққа “жинауға”, несиелік тәуекелді басқаруға – көбінесе оны сақтандыру компаниясына премия төлегеннен кейін беру арқылы – және бағалы қағаздардан түсетін төлемдерді таратқаны үшін жауапты. Негізгі активтердің несиелік тәуекелі басқа институтқа ауысқан кезде бастапқы банк негізгі активтердің құнын өзінің балансынан алып тастайды және активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар сатылған кезде ақшалай қаражат алады, бұл операция оның кредиттік рейтингін жақсартады және қажетті капитал көлемін азайтады. Бұл жағдайда, активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздардың кредиттік рейтингі тек АМҚ-ның активтері мен міндеттемелеріне негізделеді, және бұл рейтинг бағалы қағаздарды шығарған банк шығарған жағдайда жоғары болуы мүмкін, себебі активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар тәуекелі енді бастапқы банк көтеретін басқа тәуекелдермен байланысты болмайды. Жоғары кредиттік рейтинг АМҚ-ға және, тиісінше, бастапқы институтқа активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар бойынша төмен пайыздық мөлшерлеме төлеуге (осылайша, жоғары баға алуға) мүмкіндік береді, егер бастапқы институт қарыз қаражатын немесе облигацияларды шығарса. Осылайша, банктердің секьюритизацияланған активтерді құруға ынталандыруының бірі – тәуекелді активтерді өз балансынан алып тастау, несиелік тәуекелді басқа институтқа жүктеу, осылайша олар (банктер) ақшалай қаражат алады. Бұл банктерге өз капиталының көбірек бөлігін жаңа несиелерге немесе басқа активтерге инвестициялауға мүмкіндік береді және, мүмкін, капиталға қойылатын талаптарды төмендетуге болады.

An asset backed security (ABS) is a security whose income payments, and hence value, are derived from and collateralized (or "backed") by a specified pool of underlying assets. The pool of assets is typically a group of small and illiquid assets which are unable to be sold individually. Pooling the assets into financial instruments allows them to be sold to general investors, a process called securitization, and allows the risk of investing in the underlying assets to be diversified because each security will represent a fraction of the total value of the diverse pool of underlying assets. The pools of underlying assets can vary from common payments on credit cards, auto loans, and mortgage loans, to esoteric cash flows from aircraft leases, royalty payments, or movie revenues. Often a separate institution, called a special purpose vehicle, is created to handle the securitization of asset backed securities. The special purpose vehicle, which creates and sells the securities, uses the proceeds of the sale to pay back the bank that created, or originated, the underlying assets. The special purpose vehicle is responsible for "bundling" the underlying assets into a specified pool that will fit the risk preferences and other needs of investors who might want to buy the securities, for managing credit risk – often by transferring it to an insurance company after paying a premium – and for distributing payments from the securities. As long as the credit risk of the underlying assets is transferred to another institution, the originating bank removes the value of the underlying assets from its balance sheet and receives cash in return as the asset backed securities are sold, a transaction which can improve its credit rating and reduce the amount of capital that it needs. In this case, a credit rating of the asset backed securities would be based only on the assets and liabilities of the special purpose vehicle, and this rating could be higher than if the originating bank issued the securities because the risk of the asset backed securities would no longer be associated with other risks that the originating bank might bear. A higher credit rating could allow the special purpose vehicle and, by extension, the originating institution to pay a lower interest rate (and hence, charge a higher price) on the asset backed securities than if the originating institution borrowed funds or issued bonds. Thus, one incentive for banks to create securitized assets is to remove risky assets from their balance sheet by having another institution assume the credit risk, so that they (the banks) receive cash in return. This allows banks to invest more of their capital in new loans or other assets and possibly have a lower capital requirement.

Анықтама

"Активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаз" кейде активтер жиынтығымен қамтамасыз етілген бағалы қағаздың жалпы атауы ретінде, ал кейде тұтынушылық несиелермен қамтамасыз етілген нақты бір түрі үшін қолданылады. Бірінші жағдайда, кепілдік берілген борыштық міндеттемелер (CDO, борыштық міндеттемелермен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар – көбінесе басқа активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар) және ипотекалық қамтамасыз етілген бағалы қағаздар (МБС, мұнда активтер ипотека болып табылады) – бұл активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздардың ішкі топтары, әртүрлі түрлері. (Мысал: "Активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар шығарылатын және саудаланатын капитал нарығы үш негізгі санаттан тұрады: АБС, МБС және КДҚ". (Курсивпен жазылған бөлік қосылды))

Тұрғын үй капиталына берілетін кредиттер

Үйге арналған несиелермен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар (HEL) қазіргі уақытта АБС нарығындағы ең ірі активтер классы болып табылады. Инвесторлар HEL-ді әдетте агенттік емес несиелер деп атайды, олар үлкен көлемді немесе Alt-A категорияларына жатпайды. Бастапқы HEL-дер көбінесе екінші кепілдікпен берілген субстандартты ипотекалар болған, бірақ қазіргі уақытта эмиссияның көп бөлігін бірінші кепілдікпен берілген несиелер құрайды. Субстандартты ипотека алушылардың кредиттік тарихы жетілмейді және олар агенттік несие алушыларға қарағанда жоғары пайыздық ставка төлейді. Бірінші және екінші кепілдікпен берілген несиелерден басқа, басқа да үй несиелеріне жоғары қарыз/құн (LTV) қатынасымен берілген несиелер, қайта құрылымдалған несиелер, «зақымдалған» несиелер немесе үй иелері қарыздарын консолидациялау үшін пайдаланатын ашық несие желілері (HELOC) жатуы мүмкін.

Автомобильдік несиелер

ABS нарығындағы екінші ірі қосалқы сектор автокредиттер болып табылады. Автофинанс компаниялары автокөлікпен байланысты несиелердің негізгі қорларымен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар шығарады. Авто АБС үш санатқа бөлінеді: сапалы, сапасы төмен және субстандартты: Сапалы авто АБС кредиттік тарихы жақсы қарыз алушыларға берілген несиелермен қамтамасыз етіледі. Сапасы төмен авто АБС несие тарихы нашарлаған немесе орташа деңгейдегі қарыз алушыларға берілген несиелерден тұрады, олар бойынша жиынтық шығындар жоғары болуы мүмкін. Субстандартты қарыз алушылардың әдетте кірісі төмен, несие тарихы бұзылған немесе екеуі де болуы мүмкін. Меншік иелері трестері автокредиттер беру кезінде қолданылатын ең көп таралған құрылым болып табылады және инвесторларға пайыздар мен негізгі соманы кезең-кезеңімен алуға мүмкіндік береді. Келісімдер пропорционалды түрде немесе екеуінің комбинациясы бойынша төлеу үшін де құрылуы мүмкін. Студенттік несие нарығының екінші және жылдам өсіп келе жатқан бөлігі FFELP емес немесе жеке студенттік несиелерден тұрады. Жоғарыда аталған студенттік несие туралы заң жобасымен FFELP несиелерінің кейбір түрлері бойынша қарыз алу лимиттері сәл көтерілгенімен, FFELP несиелері бойынша қарыз алу лимиттері көбінесе өзгермейді және оқу ақысының өсуі студенттерді баламалы несие берушілерді іздеуге итермелейді. Студенттер жеке несиелерді федералдық бағдарламалар арқылы алуға болатын сома мен білім берудің қалған шығындары арасындағы айырманы толтыру үшін пайдаланады.

Активпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздармен сауда жасау

АҚШ-та біріншілік нарықта активтермен қамтамасыз етілген бағалы қағаздарды шығару процесі корпоративтік облигациялар сияқты басқа бағалы қағаздарды шығару процесіне ұқсас және 1933 жылғы Бағалы қағаздар туралы заңмен және 1934 жылғы Бағалы қағаздар биржасы туралы заңмен, оған енгізілген өзгерістермен реттеледі. Қоғамға шығарылған активтермен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар стандартты SEC тіркеу және ақпарат ашу талаптарын орындауы керек, сондай-ақ мерзімді қаржылық есептемелерді ұсынуы тиіс. Екінші деңгейдегі нарықта активтермен қамтамасыз етілген бағалы қағаздармен сауда жасау процесі корпоративтік облигациялармен және, белгілі бір дәрежеде, ипотекалық қағаздармен сауда жасау процесіне ұқсас. Көбінесе сауда-саттық телефон арқылы бағалар бойынша, биржадан тыс нарықтарда жүзеге асырылады. Осы бағалы қағаздармен жасалған сауда көлемі немесе осы саудаға қатысатын дилерлер саны туралы қолжетімді мәліметтер жоқ сияқты. АБС индекстері инвесторларға нақты активтермен қамтамасыз етілген бағалы қағаздарды иеленбестен, субстандартты нарыққа кеңінен қол жеткізуге мүмкіндік береді.