Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пруссия теңіз флоты (немісше: Preußische Marine), ресми түрде Корольдік Пруссия теңіз флоты (немісше: Königlich Preußische Marine), 1701 жылдан 1867 жылға дейін Пруссия Корольдігінің теңіз күштері болды. Пруссия теңіз флоты 1701 жылы Бранденбург теңіз флоты негізінде құрылды, Бранденбург-Пруссия жеке одасы таратылғаннан кейін, Гогенцоллерн үйінің билігімен Бранденбург пен Пруссия біріктірілді, және Фридрих I Пруссия герцогінен Пруссия королі дәрежесіне көтерілді. Пруссия теңіз флоты бірнеше соғыстарға қатысты, бірақ 18-19 ғасырларда негізінен сауда флоты ретінде жұмыс істеді, себебі Пруссияның әскери күштері үнемі Пруссия армиясына бағытталды. Пруссия теңіз флоты 1867 жылы Пруссия Солтүстік Германия Конфедерациясына қосылғанда таратылды, ал оның теңіз күштері Солтүстік Германия Федеративтік Теңіз флотының құрамына енді.
The Prussian Navy (German: Preußische Marine), officially the Royal Prussian Navy (German: Königlich Preußische Marine), was the naval force of the Kingdom of Prussia from 1701 to 1867. The Prussian Navy was created in 1701 from the former Brandenburg Navy upon the dissolution of Brandenburg Prussia, the personal union of Brandenburg and Prussia under the House of Hohenzollern, after the elevation of Frederick I from Duke of Prussia to King in Prussia. The Prussian Navy fought in several wars but was active mainly as a merchant navy throughout the 18th and 19th centuries, as Prussia's military consistently concentrated on the Prussian Army. The Prussian Navy was dissolved in 1867 when Prussia joined the North German Confederation, and its naval forces were absorbed into the North German Federal Navy.
Бранденбург теңіз флоты
Бранденбург курфюрсттығы, Пруссия Корольдігінің алдындағы мемлекет, 16 ғасырда құрылған өз теңіз күштеріне ие болды. 1657 жылдан бастап, курфюрст Фредерик Вильгельмнің ("Ұлы курфюрст") тұсында Бранденбургтің теңіз күштері алыс теңіз флотына айналды. Курфюрст өзінің мемлекетінің ең маңызды ісі ретінде кеме жүргізуді және сауданы атап, теңіз жағалаундағы колонияларды бағындыруға және Атлантикалық құл саудасына қатысуға тырысты; осы мүдделерді қорғау үшін күшті теңіз флоты қажет болды. Алайда, оның немересі Фридрих Вильгельм I колониялық мәселелерге немесе күшті теңіз флотын сақтауға қызығушылық танытпады, мемлекеттік қаржыны Пруссия армиясына жұмсағанды жөн көрді. 1721 жылы Фридрих I Бранденбургтің Алтын жағалауын Голландияның Батыс Үндістан компаниясына 7200 дукатқа және 12 африкалық құлға сатты, бұл Пруссияның алыс теңіз флотына деген қажеттілігінің аяқталуын білдірді; Пруссияның теңіз флоты кейіннен қысқарды.
The Electorate of Brandenburg, the predecessor of the Kingdom of Prussia, possessed its own navy, which was founded in the 16th century. From 1657 onwards, under Elector Frederick William (the "Great Elector"), Brandenburg's naval forces were developed into a blue water navy. The Elector designated navigation and commerce as the most significant undertakings of his state, and strove energetically to acquire overseas colonies and become involved in the Atlantic slave trade; as such, a powerful navy was needed to defend these interests. However, his grandson Frederick William I held little interest in colonial affairs or maintaining a powerful navy, preferring to expend state revenues on the Prussian Army. In 1721, Frederick I sold the Brandenburger Gold Coast to the Dutch West India Company for 7,200 ducats and 12 African slaves, marking the end for any need by Prussia for a blue water navy; the Prussian Navy subsequently dwindled in size.
18 ғасыр
XVIII ғасырдағы Пруссия патшалары өздерінің теңіз күштерін күтіп ұстауға көп көңіл бөлмеді. Мемлекеттің континенттік орналасуы және оңай қорғалатын табиғи шекаралардың болмауына байланысты Пруссия әскери дайындықтарын әскерге шоғырландыруға мәжбүр болды. Бұған қоса, патшалық көршілес Дания және Нидерланды теңіз державаларымен көптеген достық байланыстарға ие болды. Фридрих II ("Ұлы") Пруссияның өз теңіз флотын дамытуға тырысуы керек емес деген пікірде болды. Пруссия ешқашан Ұлыбритания, Франция, Нидерланд, Испания, Швеция, Дания және Ресейдің алып флотына теңесе алмас еді; азаған санымен пруссиялықтар әрқашан осы ұлы теңіз елдерінен қалып қояр еді. Ол теңіз шайқастарының тек сирек жағдайларда дауды шешетініне сенді және теңіз державалары арасындағы ең нашар флотқа қарағанда Еуропадағы ең жақсы армияға ие болуды артық көрді. Дегенмен, Пруссия жеті жылдық соғыс кезінде 13 әскери кемеден тұратын шағын теңіз күшін құрды (Галлеялар, Галиоттар және канонерлік қайықтардың қосындысы). Бұл жаңадан пайда болған флот 1759 жылдың қыркүйегінде швед теңіз күштеріне қарсы Фриш-Хафф шайқасында жеңіліске ұшырады. Пруссиялықтар барлық кемелерін жоғалтты, нәтижесінде шведтер Узедом және Воллин аралдарын басып алды. Бірақ кемелер 1760 жылы жаңаларымен ауыстырылды, ал жаңа флотилия 1763 жылы соғыс аяқталғанға дейін қызмет етті. Осыған қарамастан, пруссиялық монарх халықаралық теңіз саудасына қатысуды қалады және осы мақсатта бірнеше сауда фирмаларын құрды (әртүрлі деңгейде табысқа жетті). Эмден компаниясы (ресми түрде, Эмденнен Кантонға және Қытайға арналған Корольдік Пруссия Азия компаниясы) 1751 жылдан 1757 жылға дейін төрт кемемен жұмыс істеді. 1772 жылы құрылған «Societé de Commerce maritime» теңіз саудасы қоғамы бүгінде «Preußische Seehandlung» (шамамен «Пруссия теңіз кәсіпорны») деп аталатын қор ретінде сақталып қалған.
The Prussian kings of the 18th century had little interest in maintaining their own navy. Due to the state's continental position and the lack of easily defensible natural borders, Prussia had to concentrate its military preparations on the army. Besides this, the kingdom was able to rely on its many friendly connections with the neighboring naval powers of Denmark and the Netherlands. Frederick II ("the Great") took the view that Prussia should never seek to develop its own war fleet. The kingdom could never hope to equal the great fleets of Britain, France, the Dutch Republic, Spain, Sweden, Denmark, and Russia; with their few ships, the Prussians would always remain behind those great maritime nations. He believed that naval battles would only rarely decide a conflict and preferred having the best army in Europe rather than the worst fleet among the naval powers. Prussia nevertheless built up a small naval force of 13 makeshift warships (mixing of Galleys, Galiots and Gunboat) during the Seven Years' War. This embryonic fleet lost the battle of Frisches Haff in September 1759 to a Swedish naval force. The Prussians lost all ships and as a consequence the Swedes occupied Usedom and Wollin. However, the ships were replaced already in 1760, and the new flotilla served until the end of the war in 1763. Even so, the Prussian monarch wanted to take part in international maritime commerce and therefore founded several trading firms (with varying success). The Emden Company (officially, Royal Prussian Asiatic Company in Emden to Canton and China) operated four ships from 1751 to 1757. The Societé de Commerce maritime, founded in 1772, exists today as a foundation named the Preußische Seehandlung (roughly translated as Prussian Maritime Enterprise).
XIX ғасыр
Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін Пруссия жағалау қорғау үшін өзінің шағын флотын құруға ақырындап кірісті. Бірақ, бұл ретте де теңіз флотына қарағанда сауда флотын дамытуға көбірек мән берілді. Осыған байланысты Пруссияның теңіз кәсіпорны маңызды рөл атқарды. Оның кемелері қарақшылардан қорғану үшін қаруланған және пруссиялық соғыс туын көтерген. Бұл қорғаныс флоты шамамен 1850 жылға дейін болды. Пруссияның теңіз күштерін дамытуға бірінші болып Пруссия князі Адалберт еңбек етті. Ол шетелге бірнеше сапар жасап, сауда мүдделерін қолдау және өз кемелерін қорғау үшін флотың маңызды екенін түсінді. 1848–1852 жылдардағы революциялық кезеңде Франкфурт Ұлттық Ассамблеясының тапсыруымен князьға Императорлық флотты (Reichsflotte) қайта құру міндеті жүктелді – бұл міндет революциялық парламент Даниямен соғысқа байланысты қабылдаған. Германия конфедерациясының өзіне жетерлік флоты болған жоқ, ол Ұлыбритания, Нидерланды және Данияның одақтас күштеріне сүйенді. 1848–1851 жылдардағы Шлезвигтің бірінші соғысы кезінде бұл стратегияның нәтижесіздігі анық болды, себебі Ұлыбритания мен Нидерланды бейтарап қалды, ал Дания жауға айналды. Бірнеше күн ішінде Дания теңіз күштері Солтүстік және Балтық теңіздеріндегі неміс саудасын тоқтатты. Пруссияның одақтасы Австрияның теңіз күштері Жерорта теңізінде орналасқандықтан, соғыстың кейініректерінде ғана араласа алды. 1848 жылғы революциялардың сәтсіз аяқталуынан кейін Адалберт пруссиялық теңіз күштерін құру жоспарларын қайта бастады. Ол соғыс кемелерін салудан, теңіз білімін және оқытуды дамытудан көшті. 1850-ші жылдардың ортасынан бастап пруссиялық корветтер мен фрегаттарды әлемнің барлық теңіздерінде кездестіруге болады. Принц Адалберттің қасында осы ерте кезеңнің маңызды тұлғалары пруссиялық теңіз офицерлері Карл Рудольф Бромми және Людвиг фон Хенк болды, ол кейіннен Императорлық неміс теңіз күштерінің адмиралы атанды. Сол уақытта Солтүстік теңізде алғашқы теңіз базасы құрылды. 1853 жылғы Нефрит шартында (Jade Vertrag) Ольденбург Ұлы Герцогтығы Пруссияға «Нефрит ауданы» деп аталатын жерді берді. Келесі жылдары осы жерде 1869 жылы Вильгельмсхавен деп аталған үлкен теңіз порты бой көтерді. Ол кезде пруссиялық теңіз күштері жойылған еді. 1864 жылы пруссиялық теңізшілер, Австрияның көмегімен, Жасмунд және Хелиголандта сандық артықшылыққа ие Дания теңіз күштерімен қайтадан шайқасты, бірақ көп табысқа жете алмады. 1866 жылғы Австрия-Пруссия соғысынан кейін Солтүстік Германия мемлекеттері Пруссия жетекшілігімен Солтүстік Германия конфедерациясын құрып бірікті. Пруссия теңіз күштерінен Солтүстік Германия Федеративтік теңіз күштері өркендеді, ол Франко-Пруссия соғысынан кейін тағы да атын өзгертіп, жаңа Германия империясының Императорлық теңіз күштеріне айналды.
After the end of the Napoleonic Wars, Prussia slowly began to build its own small fleet for coastal defense. Again, more value was placed on the development of a merchant fleet than on a navy. In this connection, the Prussian Maritime Enterprise played a significant role. Its ships were armed to protect against pirates and flew the Prussian war ensign. This protective fleet existed until around 1850. One of the first to work for the development of a Prussian Navy was Prince Adalbert of Prussia. He had made a number of journeys abroad and recognized the value of a fleet to support commercial interests and to protect one's own navigation. During the Revolutionary era of 1848–1852, at the behest of the Frankfurt National Assembly, the prince was given the responsibility of reestablishing an Imperial Fleet (Reichsflotte) a mission which the revolutionary parliament had undertaken in the face of the war with Denmark. The German Confederation possessed practically no fleet of its own, but relied upon the allied powers of Great Britain, the Netherlands, and Denmark. During the First War of Schleswig of 1848–1851, the failure of this strategy became clear because Great Britain and the Netherlands remained neutral and Denmark became the enemy. Within a few days, the Danish Navy halted all German maritime trade in the North and Baltic Seas. The navy of Austria, Prussia's ally, lay in the Mediterranean and was able to intervene only later in the war. After the failure of the Revolutions of 1848, Adalbert was able to resume his plans for the establishment of a Prussian Navy. He began with the construction of warships and naval education and training. From the middle of the 1850s, one could find Prussian corvettes and frigates upon all the world's seas. Besides Prince Adalbert, other important figures of this early period were Prussian naval officers Karl Rudolf Brommy and Ludwig von Henk, who eventually became an admiral in the Imperial German Navy. At the same time, the first naval base was established on the North Sea. In the Jade Treaty (Jade Vertrag) of 1853, the Grand Duchy of Oldenburg ceded to Prussia the so called Jade District. Here, in the following years, arose the great naval port which received the name Wilhelmshaven in 1869. By that time, the Prussian Navy had already ceased to exist. In 1864 Prussian seamen, with some help from Austria, fought numerically superior Danish Navy again in Jasmund and Heligoland, but without much success. After the Austro Prussian War of 1866, the North German states had allied under Prussian leadership as the North German Confederation. Out of the Prussian Navy grew the North German Federal Navy, which after the Franco Prussian War changed its name again to become the Imperial Navy of the new German Empire.
Қорытынды
Пруссия өзін құрлықтағы держава ретінде санаса да, оның өркендеуі мен құлдырауы Бранденбург-Пруссиялық неміс теңіз күштерінің тағдырымен тығыз байланысты болды. Бранденбургтің Пруссия Корольдігіне дейін көтерілуіне Ұлы Сайлаушының амбициялық қадамдары себеп болды. Ол кезде теңіз күші мен колониялар – еуропалық державаның маңызды атрибуттарының бірі еді, бұл сипаттамалар Дания мен Нидерланды сияқты кіші және орта державаларға да тән болды. 150 жыл бойы Пруссия – барлық басқа еуропалық державалардан өзгеше – өз флотын дамытудан бас тартты. Тек 1848-1852 жылдардағы Данияға қарсы соғыстан кейін Пруссия теңіз мүдделерін қорғау үшін кем дегенде минималды теңіз күшінің қажеттігін мойындады. Бірақ 15 жыл өткен соң, Пруссия өзінің жас теңіз күштерін дамып келе жатқан орталықтандырылған неміс мемлекетіне тапсырды, мұндай әрекет Пруссия армиясы үшін мүмкін емес еді. Теңіз флоты алдымен Солтүстік Германия Конфедерациясына, ал 1871 жылы Императорлық теңіз флоты ретінде жаңа Германия империясына берілді. Пруссияның соңғы патшасы, Германия императоры Вильгельм II-нің теңізге құштарлығы Пруссия монархиясының соңына себепкер болды. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Германияның теңіз күштерін күшейтуі Бірінші дүниежүзілік соғыстың туындауына ықпал етті, ал 1918-1919 жылдардағы неміс революциясы кезінде императордың тақтан басқаруына наразы теңізшілер мәжбүр етті. Теңіз флоты Рейхсмарине (Рейх теңіз флоты) және кейін Кригсмарине (Соғыс теңіз флоты) ретінде жалғасты, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында өзінің аяқталуына жетті.
Even though Prussia consistently understood itself as a continental land power, its rise and fall were closely bound up with the destiny of the Brandenburger Prussian German naval forces. It was the ambitious appearance of the Great Elector who prepared Brandenburg's elevation as the Kingdom of Prussia. At that time, sea power and colonies were among the essential attributes of a European power; such attributes also obviously belonged to smaller and middling powers such as Denmark and the Netherlands. For 150 years Prussia — unlike all other European powers — declined to develop its own navy. Not until the 1848 1852 war against Denmark did Prussia recognize the necessity of having at least a minimal naval force to protect maritime interests. But after only 15 years, Prussia handed over its young naval forces to the rising centralized German state, an act which would have been unthinkable for the Prussian Army. The Navy was handed over first to the North German Confederation and in 1871, as the Imperial Navy, to the new German Empire. The naval preference of the last Prussian king, German Emperor Wilhelm II, prepared the end of the Prussian monarchy. The German naval buildup of the late 19th and early 20th centuries was one of the causes of World War I; and it was the mutinying sailors of the High Seas Fleet who forced the abdication of the Emperor during the German Revolution of 1918–1919. The Navy continued as the Reichsmarine (Reich Navy) and later the Kriegsmarine (War Navy), until at the end of World War II, it faced its own end.