«Пи́мпернель» Смит: Екінші дүниежүзілік соғысқа қарсы триллер
"Pimpernel" Smith
«Pimpernel» Смит (1941) – Лесли Ховардтың екінші дүйнә соғысы алдындағы антифашистік триллері. Нацистерге қарсы пропаганда, Рауль Валленбергке әсер етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1941 жылғы анти-нацистік триллер, Лесли Ховардтың режиссерлік жұмысы
1941 anti Nazi thriller movie directed by Leslie Howard
"Пимпернел" Смит (АҚШ-та "Mister V" деген атпен шығарылған) – 1941 жылғы британдық анти-нацистік триллер. Оны өзінің басты рөлін сомдаған Лесли Ховард өндіріске алып, режиссерлік жасаған. Бұл фильмде ол 1934 жылғы "Қызыл Пимпернел" фильміндегі рөлін жаңартады, оқиға орны Революциялық Франциядан Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Еуропаға көшеді. 1945 жылғы Британдық кино жылнамасы оның жұмысын "британдық пропаганданың ең құнды аспектілерінің бірі" деп сипаттаған. Бұл фильм швед дипломаты Рауль Валленбергке Будапештте нақты құтқару операциясын жүргізуге шабыттандырды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы айларында ондаған мың венгр еврейін нацистік концлагерьлерден құтқарды.
"Pimpernel" Smith (released in the US as Mister V) is a 1941 British anti Nazi thriller, produced and directed by its star Leslie Howard, which updates his role in The Scarlet Pimpernel (1934) from Revolutionary France to pre Second World War Europe. The British Film Yearbook for 1945 described his work as "one of the most valuable facets of British propaganda". The film helped to inspire the Swedish diplomat Raoul Wallenberg to lead a real life rescue operation in Budapest that saved tens of thousands of Hungarian Jews from Nazi concentration camps during the last months of the Second World War.
Сюжет
1939 жылдың көктемінде, соғыс басталғанға дейін бірнеше ай бұрын, Кембридждің ерекше археологы Хорацио Смит британдық және американдық археология студенттерінің тобын нацистік Германияға алып келеді, олар оның қазба жұмысына көмектесу үшін. Оның зерттеулерін нацистер қолдайды, себебі ол неміс өркениетінің арий тегін дәлелдеуді мақсат ететінін айтады. Бірақ оның құпия ниеті бар: концлагерьдегі тұтқындарды босату. Мұндай бір батыл құтқару операциясы кезінде ол егістікте қоршауға ұқсатып жасырынып, жаттығу үшін нысанаға атып тұрған неміс әскерінен кездейсоқ түрде қолына оқ жеді. Жарақаттанған күйі де ол жұмыс тобынан белгілі пианисті босата білді. Кейін студенттері оның жарақатын байқап, оны соңғы Скарлет Пимпернел туралы газетте жарияланған хабармен байланыстырып, оның құпиясын біледі. Олар ынтамен оған көмектесуге дайын екендерін білдіреді. Неміс гестапосының генералы фон Граум «Пимпернелдің» кім екенін анықтап, оны құртуға бекінеді. Фон Граум Людмила Кословскиге, нацистер ұстаған Польшаның белгілі демократы әкесінің өміріне қауіп төндіріп, оған көмектесуге мәжбүр етеді. Смит бұл туралы білгенде, Кословскиді босатуға уәде береді. Смит және оның студенттері американдық журналистер болып көрініп, Кословски ұсталған лагерьге сапар жасайды. Олар күзетшілерін жеңіп, олардың формасын киіп, Кословски мен басқа тұтқындармен бірге кетіп қалады. Осы кезде фон Граум Смитті іздеп жүрген адам екеніне көз жеткізеді, сондықтан ол профессорды және түрлі жәшіктерді елден шығаратын пойызды тоқтатады. Бірақ жәшіктерді ашқанда, Смит қазбаларынан табылған ежелгі заттарды ғана көреді, көңілі көңілсіз болады. Фон Граум Людмила әлі оның қолында, Смит оны қайтаруға келеді. Генерал оларды шекарада ұстап алады. Ол Людмилаға қызығушылық танытпайды, сондықтан оны босатып жібереді. Смит Граумға артында қалған заттың арий өркениетінің болмағанын дәлелдейтінін айтады. Фон Граум Смитке шекараға жақын тұруға рұқсат береді, ол «қашуға тырысқанда» оны атып өлтіруді үміттенеді. Бірақ Смит алаңдату арқылы қашып, қайта оралуға уәде береді.
In the spring of 1939, months before the outbreak of the war, eccentric Cambridge archaeologist Horatio Smith takes a group of British and American archaeology students to Nazi Germany to help in his excavations. His research is supported by the Nazis, since he professes to be looking for evidence of the Aryan origins of German civilisation. However, he has a secret agenda: to free inmates of the concentration camps. During one such daring rescue, he hides disguised as a scarecrow in a field and is inadvertently shot in the arm by a German soldier idly engaging in a bit of target practice. Wounded, he still manages to free a celebrated pianist from a work gang. Later, his students guess his secret when they notice his injury and connect it to a newspaper story about the wounding of the latter day Scarlet Pimpernel. They enthusiastically volunteer to assist him. German Gestapo General von Graum is determined to find out the identity of the "Pimpernel" and eliminate him. Von Graum forces Ludmilla Koslowski to help him by threatening the life of her father, a leading Polish democrat held prisoner by the Nazis. When Smith finds out, he promises her he will free Koslowski. Smith and his students, masquerading as American journalists, visit the camp in which Koslowski is being held. They overpower their escort, put on their uniforms, and leave with Koslowski and some other inmates. By now, von Graum is sure Smith is the man he is after, so he stops the train transporting the professor and various packing crates out of the country. However, when he has the crates opened, he is disappointed to find only ancient artefacts from Smith's excavations. Von Graum still has Ludmilla, so Smith comes back for her. The general catches the couple at a border crossing. He has no interest in Ludmilla, so he lets her go. Smith tells Graum that an artefact inadvertently left behind proves there was no Aryan civilization. Von Graum allows Smith to stand outside very close to the border, hoping to shoot him while he is "trying to escape". However, Smith uses a distraction to escape into the fog, promising to come back.
Өндіріс
Лесли Ховард Еуропадағы нацистердің бар екенін білген және 1938 жылы австриялық нацизмге қарсы көшбасшыны құтқару туралы фильмдік сценарийді жасаған. А.Г. Макдоннеллдің "Пимпернел" Смит әңгімесі баронша Эммуска Орчидің "Қызыл Пимпернел" романын заманауи дәуірге көшірді. "Қызыл Пимпернел" (1934) фильмінде бас рөлді ойнаған Ховард, жаңартылған жобаны өзі режиссерлік етіп, сонымен қатар продюсерлікке де қатысқан алғашқы фильм ретінде қабылдады. #tag:ref|Ховард "Біріншілердің бірі" (АҚШ-та "Спитфайр" деп белгілі) (1942) фильмін де режиссерлік етіп, продюсерлік жасаған.
Leslie Howard had been aware of the Nazis in Europe and had developed a film treatment in 1938 based on the rescue of an Austrian anti Nazi leader. The A. G. Macdonell story of "Pimpernel" Smith took the novel The Scarlet Pimpernel by Baroness Emmuska Orczy into modern times. Having played the leading role in the film The Scarlet Pimpernel (1934), Howard took on the updated project as the first film he directed and co produced.#tag:ref|Howard also directed and co produced The First of the Few (known in the U. S. as Spitfire) (1942).
Қабылдау
Америка Құрама Штаттарында "Мистер V" деп шығарылған фильм туралы "The New York Times" газетінде былай деп жазылған: "Әрине, бұл толығымен абсурдтық, және ол белгілі бір үлгі бойынша дамып жатыр. Бұл жоғары сапалы британдық триллерлердегідей қарқынды емес. Бірақ "Мистер V" мырзаның бейжай режиссурасының арқасында және оның өте оңай, тыныш ирониямен ойнауының нәтижесінде тартымды болады." Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уинстон Черчилль үшін Чекерсте көрсетілетін фильмдер ғана демалысқа мүмкіндік берді, ол "кино – керемет ойын-сауық түрі, ол сананы басқа ойлардан аластатады" деп есептеген. "Пимпернел" Смит фильмін ол 1941 жылдың 9 тамызында "Велс принці" линкорының офицерлер бөлмесінде көрсетуді ұсынып, Атлантика океаны арқылы Ньюфаундлендтегі Аргентияға АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельтпен құпия кеңес өткізу үшін бара жатқанда кеме офицерлерімен бөлісті.
Released in the United States as Mister V, the film review in The New York Times noted: "It is all absurd derring do, of course, and it follows a routine pattern. It lacks the headlong course of the top notch British thrillers. But "Mister V" becomes a tense excursion because of Mr. Howard's casual direction, and even more because of the consummate ease and the quiet irony of his performance." During the Second World War, films shown at Chequers were the only recreational activity available to Winston Churchill, who felt that "the cinema is a wonderful form of entertainment, and takes the mind away from other things." "Pimpernel" Smith was the film which he chose to be shown in the wardroom of the battleship HMS Prince of Wales on 9 August 1941 to share with the ship's officers, as he travelled across the Atlantic for a secret conference with US President Franklin D. Roosevelt at Argentia in Newfoundland.
Кассалық жинақ
Kinematograph Weekly журналының мәліметінше, бұл фильм 1941 жылы Ұлыбританияда «49-шы параллель» және «Ұлы диктатор» фильмдерінен кейін үшінші ең көп танылған фильм болды.
According to Kinematograph Weekly it was the third most popular film of 1941 in Britain, after 49th Parallel and The Great Dictator.
Рауль Валленбергтің шабыты
1943 жылы қарашада "Пимпернел" Смит Швецияға келгенде, швед киноцензурасы оны көпшілікке көрсетуге тыйым салуға шешім қабылдады, себебі нацистік Германияны осылай сынға алу Швецияның Германиямен қарым-қатынасына нұқсан келтіріп, елдің Екінші дүниежүзілік соғыстағы бейтараптығына қауіп тудыруы мүмкін деп қорқынышты. Алайда, Рауль Валленберг Стокгольмдегі британ елшілігінде өзінің жарты қарындасы Нина Лагергренмен бірге жеке көрсетілімде оны көруге үлкерді. Кейін ол фильмнен кейін үйге қайтып бара жатқанда, ол өзіне "осындай нәрсе жасағысы келетінін" айтқанын еске алды. 1941 жылдан бері Валленберг Венгрияға жиі сапарлап, венгр еврейлерінің қаншалықты зорлық-зомбылыққа ұшырағанын білген. Ол Орталық Еуропамен сауда жасайтын, венгр еврейіне тиесілі экспорт-импорт компаниясының өкілі және кейіннен серігі ретінде саяхаттады. 1944 жылдың сәуірінде басталған жаппай депортациядан кейін Валленберг 1944 жылдың тамызында Будапештке швед елшілігінің бірінші хатшысы болып жіберілді. Ол АҚШ пен Швеция үкіметтері арасындағы құпия келісім бойынша еврейлерді құтқару бағдарламасын ұйымдастыруға тағайындалды. Ол және оның серіктері жалған "қорғау паспорттарын" шығарып, оларды швед азаматы ретінде таныстырып, ондаған мың адамды неміс концлагерлеріне жіберуден сақтап қалды. Ол 32 ғимаратты жалға алып, оларды швед территориясы деп жариялады, сонда шамамен 10 000 адам паналады. 1945 жылдың мамырында "Пимпернел" Смит Швецияда жас шектеусіз көрсетілімге жіберілді.
When "Pimpernel" Smith reached Sweden in November 1943, the Swedish Film Censorship Board decided to ban it from public viewing, as it was feared that such a critical portrayal of Nazi Germany could harm Sweden's relationship with Germany and thus jeopardise the country's neutrality in the Second World War. Raoul Wallenberg did, however, manage to see it at a private screening at the British Embassy in Stockholm, together with his half sister, Nina Lagergren. She later recalled that on their way home after the screening, "he told me this was the kind of thing he would like to do." Since 1941, Wallenberg had made frequent trips to Hungary, and knew how oppressed the Hungarian Jews were. He travelled as a representative and later joint owner of an export import company that was trading with central Europe and was owned by a Hungarian Jew. Following the mass deportations that had started in April 1944, Wallenberg was sent to Budapest in August 1944, as First Secretary to the Swedish legation, assigned under secret agreement between the US and Swedish governments to organise a rescue programme for the Jews. By issuing fake "protective passports" which identified the bearers as Swedish, he and others working with him managed to rescue tens of thousands from being sent to German death camps. He rented 32 buildings and declared them to be Swedish territory; eventually, almost 10,000 people were sheltered there. In May 1945, "Pimpernel" Smith was released in Sweden without any age restrictions.
Салдары
Бұл фильм Говардтың 1943 жылы қаза табуына себеп болған нәрселердің бірі болуы мүмкін. 1943 жылдың 1 маусымында Португалиядан Лондонға ұшып бара жатқан әуе лайнері Люфтваффе тарапынан атып түсірілді. Басқалар бұл қателікке байланысты туған оқиға дейді, яғни неміс агенттері Говард пен оның театрлық агенті және серігі Артур Ченхоллды Уинстон Черчилль мен оның күзетшісі деп жаңылысқан, олардың сыртқы келбеті Черчилльге ұқсас болған деседі.
This film may have been one of the reasons why Howard was killed in 1943. The airliner in which he was travelling from Portugal to London on 1 June 1943 was shot down by the Luftwaffe. Others suggest it was a case of mistaken identity, and that German agents believed Howard and his theatrical agent and traveling companion, Arthur Chenhall, were Winston Churchill and Churchill's bodyguard, to whom they allegedly bore a resemblance.