Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тіл білімі маманы; белсенді (1925–2004)
Linguist; activist (c.1925–2004)
Тамара Шакрыл (1925 немесе 1926 – 12 қараша 2004) – Абхазиядан шыққан тіл білімі маманы, ғалым және адам құқықтарын қорғаушы. Шакрыл Абхазия Ғылым академиясының Гуманитарлық ғылымдар институтында аға ғылыми қызметкер болды. Ол Абхазияның тәуелсіздігін ынталы түрде қолдады және Абхазия Грузияның құрамында қалуын талап еткен ірі державалар мен халықаралық ұйымдарды қатаң сынады. 1991 жылдың қаңтар айында Шакрыл Абхазияның алғашқы, бірақ аз ғана уақытқа созылған, кеңес одағынан кейінгі саяси партиясы – Абхазияның Демократиялық партиясының негісқалаушыларының бірі болды.
Tamara Shakryl (Тамара Шакрыл; 1925 or 1926 – 12 November 2004) was a linguist, academic and human rights activist from Abkhazia. Shakryl was a senior associate at the Institute for the Study of the Humanities at the Abkhazian Academy of Sciences. She was a strong supporter of Abkhaz independence, and had been sharply critical of major powers and international organizations for demanding that Abkhazia remain a province of Georgia. in January 1991, Skakryl became a founding member of the Democratic Party of Abkhazia, Abkhazia's first, but short lived, post Soviet political party.
Өлім
Шакрил президенттік үміткер Рауль Хаджимбаның белгілі қолдаушысы болды. 2004 жылғы 12 қарашада ол Хаджимбаның қарсыласы Сергей Багапштің қолдаушылары парламент ғимаратына шабуыл жасаған кезде, жалға созылған, бұрмаланған сайлау дағдарысының соңына жақындағанда, Хаджимбаның қолдаушыларының қатарында оған қарсы тұруға тырысты. Оның қазасы туралы хабарлар әртүрлі: кейбіреулер күзетшілердің әуеге оқ атқандарын айтады, ал басқалары Шакрилге оқтан сырғып келген шашыранды тигенін мәлімдейді. Қалай болғанда да, оған оқ тиді және сол күні ауруханада 78 жасында көз жұмды.
Shakryl was a prominent supporter of presidential candidate Raul Khadjimba. On 12 November 2004, she was among the supporters of Khadjimba who tried to resist the crowd of Khadjimba's rival candidate Sergei Bagapsh's supporters who stormed the parliament building as a drawn out crisis over rigged elections neared its end. Reports of her death vary: some have claimed that guards fired into the air, others that Shakryl was hit by a ricochet. In any case, she was shot, and died in hospital later that day, at the age of 78.
Салдары
Шакрилдің қазасы ашу-ыза тудырып, саяси дағдарыстың маңызды бетбұрыс нүктесі болды. Оның қазасынан кейін Багапш тактикасын өзгертті, жақтастарын парламент ғимаратынан шығуға, бірақ Украинадағы "Түрлі түсті революция" кезінде сәтті қолданылған тәсілмен сыртта қалуға шақырды. Багапштің жақтастары Шакрилдің қазасына байланысты екі президенттік күзетшіні ұстап, прокуратураға жеткізді. Шығып бара жатқан президент Владислав Ардзинбаға (Хажимбаның ұстазы) адал қауіпсіздік күштері прокуратураға шабуыл жасап, екі күзетшіні босатты. Бірақ бұл жағдай керісінше шиеленісті күшейтіп, 2000 полиция қызметкерінің үкіметтік бұйрықтарды орындаудан бас тартуына себеп болды. Көп жағынан осы дағдарыстың нәтижесінде Хажимба бірнеше аптадан кейін Багапштің орынбасары болып қайта сайлауға түсуге келісіп, мойынсұнды. 2006 жылдың қаңтар айында Абхазия паспорты енгізілген кезде, Шакрил Владислав Ардзинбадан кейін екінші болып берілген паспортты алды.
Shakryl's death caused outrage and marked a significant turning point in the political crisis. After her death, Bagapsh changed tactics, urging his supporters to leave the parliament building, but then to remain outside, in a similar tactic to that used successfully in the Orange Revolution in Ukraine several weeks later. Bagapsh's supporters then detained two presidential guards over Shakryl's death, and brought them to the prosecutor's office. Security forces loyal to outgoing president Vladislav Ardzinba (Khadjimba's mentor) subsequently launched a raid on the prosecutor's office and freed the two men. However, this only exacerbated tension, and resulted in the decision of 2,000 police members to refuse to follow government orders. In many ways as a result of this crisis, Khadjimba backed down several weeks later, agreeing to run as Bagapsh's deputy in a re vote. In January 2006, when the Abkhazian passport was introduced, Shakryl posthumously received the second passport to be issued, after Vladislav Ardzinba.