Кіріспе

Австралияда коммунизмді тыйым салу туралы референдум

1951 жылдың 22 қыркүйегінде Австралияда Австралия Конституциясын өзгертуге қатысты заң қабылдау үшін парламентке өкілеттік беру мақсатында референдум өтті, бұл парламентке 1950 жылғы Коммунистік партияны тарату туралы заңға ұқсас заңды қабылдауға мүмкіндік берер еді. Бірақ ол қабылданбады. Коммунистер кәсіподақтармен қатар мәдени және әдеби айналымдарда да ықпалды болды. 1948 жылы Австралия банктерін мемлекеттік меншікке алуға жасалған тырыстан кейін, оппозиция жетекшісі Роберт Мензис коммунистік идеялардың Еңбек партиясына еніп жатқанына алаңдады. Сол жылы Квинслендтегі теміржол ереуілі бұл ойды бекітті. Мензис сайланса, коммунизмді заңсыз деп жариялайтынына уәде берді. 1949 жылдың 27 маусымында Коммунистік партия мен түрлі кәсіподақтардың қолдауымен көміршілер ереуілге шықты. Кәсіподақтар мен үкімет арасындағы келіссөздер тез арада тоқтап, 1 тамызда премьер-министр Чифли дау шешілгенге дейін шахталарды басқару үшін Австралия қарулы күштерінен әскер жіберді. Төртінші күні Сидней порты көмір тасымалдайтын кемелерге толып, кемелер порттан шыға алмай, тасымалдау шектеліп, кемелерді тиеу қатты кешікті. 1 шілдеде үкімет Ұлыбританиядан көмір импорттау мүмкіндігін қарастырды. Ол Еңбек партиясын коммунистік көзқарастарға ие деп айыптады, оның дәлелі ретінде оның банк заңнамасын және экономиканың басқа салаларын реттеуін келтірді. "Еңбек партиясына дауыс беру – социалистік мақсатқа дауыс беру", – деді ол. Мензистің пікірінше, социализм ұлттың бостандығы мен гүлденуіне зиян келтіреді және Австралияның өмір салтына нақты және маңызды қауіп болып саналады.

Коммунистік партияны тарату туралы заң

1950 жылғы 23 маусымда Коммунистік партияны тарату туралы 1950 жылғы (Cth) заң жобасы енгізілді. Заң жобасын ұсынған сөзінде Премьер-министр Мензиз Австралия Коммунистік партиясының 53 мүшесінің есімдерін оқып шықты, оларды "ұлттың қауіпсіздігіне қауіп төндіретін сатқын азшылық" деп сипаттады. Заң жобасы Өкілдер палатасынан өтті, бірақ Лейбористік партияның көпшілігі бар Сенатта қабылдануы қиын болды. Лейбористік партияның сенаторлары Коммунистік партияны тарату қажет екеніне келісті, бірақ генерал-губернаторға адамдарды коммунистер деп "жариялауға" рұқсат беруге қатысты алаңдаушылық білдірді. Бұл алаңдаушылық, Мензис Коммунистік партия мүшелерінің есімдері Өкілдер палатасында оқылғанда қателіктер болғанын мойындағаннан кейін одан да күшейді. Мұндай адамдар Австралияның қорғанысы үшін маңызды саналатын салаларда немесе мемлекеттік қызметте Commonwealth-та жұмыс істеуге құқылы болмады. Commonwealth, коммунистер Австралия қауіпсіздігіне нақты қауіп төндіретіндіктен, революция марксизмнің орталық идеясы болғандықтан, заңның осы өкілеттік бойынша жарамды екенін мәлімдеді. 1951 жылғы 19 наурызда Сот 6:1 (Latham CJ қарсы дауыс берді) заңның жарамсыз екендігі туралы шешім шығарды. Оның пікірінше, Фуллагар судьясы көпшіліктің позициясын былай қорытындылады: "Лейбористік партия өткен жылы Сенатта заң жобасын қолдағанмен, «Жоқ» деп дауыс беру үшін үгіт жүргізуге шешім қабылдады". Gallup сауалнамасы бойынша «Иә» жақтастарының қолдауының төмендеуіне, ең алдымен, орта таптың либерал сайлаушыларының Коалиция позициясынан алшақтауы, ал Лейбористік партия өз қатарын жақсы сақтап қалғаны себеп болды деп есептелді. Австралияда конституциялық түзетулерді қабылдау үшін әдетте екі партияның қолдауы қажет болды.

Нәтижелер

+ Нәтижесі Мемлекеттік сайлау тізімі Дауыс берілген бюллетеньдер Қарсы Дауыс Бермегендер % Дауыс % Жаңа Оңтүстік Уэльс 1,944,219 1,861,147 865,838 47.17 969,868 25,441 Виктория 1,393,556 1,326,024 636,819 48.71 670,513 18,692 Квинсленд 709,328 675,916 373,156 296,019 44.24 6,741 Оңтүстік Австралия 442,983 427,253 198,971 47.29 221,763 6,519 Батыс Австралия 319,383 305,653 164,989 134,497 44.91 6,167 Тасмания 164,868 158,596 78,154 77,349 49.74 3,093 Қарулы Күштер 9,472 6,478 2,917 82 Қауымдастық бойынша барлығы 4,974,337 4,754,589 2,317,927 49.44 2,370,009 66,653 Нәтижелер үш штаттан көпшілік дауыс және жалпы сомада 52 082 дауыс артықшылыққа ие болды. Қолдау көрсетілмеді.