Кіріспе

1919 жылғы эссе Макс Вебердің Көне Иудаизм (Das antike Judentum) – 20 ғасырдың басында неміс экономисі және әлеуметтанушысы Макс Вебер жазған эссе. Алғашқы басылымы 1917–1919 жылдары жарық көрген «Archiv für Sozialwissenschaft und Sozialpolitik» журналында жарияланды. Оның әйелі Марианна Вебер 1920–1921 жылдары очерктерін «Gesammelte Aufsatze zur Religionssoziologie» жинағының үшінші бөлігі ретінде шығарды. 1952 жылы ағылшын тіліне аударылып, содан бері бірнеше рет қайта басылды. Бұл оның дін әлеуметтануы саласындағы төртінші және соңғы маңызды еңбегі, «Протестанттық этика және капитализм рухы», «Қытай діні: конфуциандық және даосизм» және «Үндістан діні: индуизм мен буддизмнің әлеуметтануы» еңбектерінен кейін жарық көрді. Осы еңбегінде ол Шығыс және Батыс діндері арасындағы ертедегі айырмашылықтарға себеп болған факторларды түсіндіруге тырысады. Бұл, әсіресе, Батыс христиандығында дамыған мистицизм мен Үндістанның діни дәстүрлерінде гүлдеген аскетизмді салыстырғанда айқын байқалады. Вебердің 1920 жылы ерте қайтыс болуы оған Көне Иудаизмді жоспарланған Забурлар, Әйүп кітабы, раввиндік Иудаизм, ерте христиандық және Ислам талдауларымен жалғастыруға мүмкіндік бермеді. Вебер атап көрсеткендей, Иудаизм христиандық пен Исламды ғана емес, сонымен қатар қазіргі Батыс әлемінің қалыптасуына да зор үлес қосты, оның ықпалы эллинистік және грек-римдік өркениеттердің ықпалымен теңестіріледі.

Аскетизм түрлері және ежелгі иудаизмнің мәні

Вебер атап өтті, христиандықтың кейбір аспектілері оның кемшіліктерінен шегініп қалудың орнына, оны жеңіп алып, өзгертуге ұмтылды. Христиандықтың бұл негізгі ерекшелігі (Шығыс діндерімен салыстырғанда) ежелгі еврей проростығынан бастау алады. Вебер ежелгі иудаизмді зерттеу себебін былай түсіндірді: