Кіріспе

Кеміргіштердің түрі.

Ең кішкентай чипмунк (Neotamias minimus) – чипмунктердің ең кішкентай түрі және Солтүстік Америкада ең кең таралған.

Сипаттама

Бұл – ең кішкентай шұңқыр түрі, жалпы ұзындығы шамамен 9-12 см, салмағы 30-50 грамм. Денесі сұрдан қызғылт қоңыр түске дейін, ал төменгі жағы ақшыл сұр. Арқасы мойынның артқы жағынан құйрығының түбіне дейін созылатын төрт ақ немесе қаймақ түстес жолақтармен бөлінген бес қара қоңырдан қараға дейінгі жолақтармен белгіленеді. Екі ашық және екі қара жолақ мұрнының ұшынан құлақтарына дейін жүреді. Құрбыраған құйрығы қызғылт қоңыр түсті, ұзындығы 7-10 см. Кейбір аймақтарда сары қарағай шұңқырымен таралу аймақтары қабаттасқанда, екі түрді далада ажырату қиын немесе мүмкін емес болуы мүмкін; скелет құрылыстарын зертханалық зерттеу қажет болуы мүмкін. Басқа шұңқырлар сияқты, олардың да алдыңғы аяқтарында төрт, артқы аяқтарында бес саусағы бар. Әйелдердің сегіз сүт безі бар. Ми мен дене массасының арақатынасы сол аймақта тұратын басқа шұңқыр түрлеріне қарағанда төмен, бұл олардың күрделі емес ортаны артық көретінін көрсетеді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Ең кіші сұрғыштар АҚШ-тың батыс бөлігінде, Нью-Мексиконың солтүстігінен бастап, Солтүстік және Оңтүстік Дакотаның батысы, Калифорнияның шығысы, Орегон және Вашингтон штаты, сондай-ақ Канаданың оңтүстік және батыс бөліктерінде – Юконнан және Британдық Колумбияның оңтүстік-шығысынан Онтарионың орталық бөлігіне дейін, Мичиганның Жоғарғы түбегінде және Висконсин мен Миннесота штаттарының көршілес аудандарында кездеседі. Осы ареалда 21-ге дейін түрше анықталған. Мекемелік аумақтар кең ауқымды, және Солтүстік Мичиганда олардың айырмашылықтары туралы мәліметтер бар. Кіші өлшемділігіне байланысты, ең кіші сұрғыштар көбінесе сары сосна сұрғыштарына бағынышты, олар азық-түлік көп болған жағдайда оларды тамақтандырудан аластата алады. Дегенмен, тірі қалу үшін оларға аз тамақ қажет болғандықтан, ең кіші сұрғыштар ресурстар жетіспейтін жерлерде көптеп кездеседі. Олар епті жануарлар, табиғи жағдайда сағатына дейін жылдамдықпен жүгіре алады. Жыртқыштарға бүркіттер, сұрғыштар және мыстықтар жатады. Ең кіші сұрғыштар қыста шұңғырларда жасырынып, сонымен қатар ағаштардың түбінде және басқа да жабық жерлерде көптеген қуыстарға тамақ жинап қояды. Шұңғырлар шамамен диаметріндегі бір камерадан және диаметріндегі туннельдерден тұрады, олардың орташа ұзындығы шамамен болады. Оларда әдетте тас-құмдармен жасырылған екі-төрт кіреберіс болады және олар әдетте жер бетінен шамамен төмен орналасқан, немесе ағашқарлар жасаған ойыстарды пайдаланады. Ең кіші сұрғыштар қыста ұйқыға түспейді және күзде май жинамайды. Олар қыс бойы ұзақ уақытқа тоқтап, шұңғырда сақталған тамақпен қоректену үшін оянады. Олардың қыстың қанша бөлігін жер астында өткізетіні ендік градусқа байланысты өзгереді – Мичиганда қараша айының соңынан наурыз айының ортасына дейін, ал Солтүстік Манитобада қазан айының ортасынан сәуір айының соңына дейін.

Көбею

Әйелдер көктемде қуыстан шыққаннан кейін бір апта ішінде жыныстық цикке енеді, ал көбейісу әдетте наурыз және мамыр аралығында жүзеге асады. Жүктілік 28-30 күнге созылады, әр жылы 3-тен 7-ге дейін баладан тұратын бір туынды туады; бірақ алғашқы туындысын туғаннан кейін көп ұзамай жоғалтқан аналықтар кейде сол жылы қайтадан көбейе алады. Балалар шашы мен көзі жоқ күйінде туады, ұзындығы шамамен, салмағы шамамен. Олар 27 күнде тұрып, көздерін аша алады, ал 36 күнде сүттен айырылады. Олар бір жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі, бірақ әрқашан екінші жылына дейін көбеймейді. Тұтқындықта алты жылға дейін өмір сүре алады.