Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Католик шіркеуі Болгариядағы Шығыс православиесі, ислам және протестантизмнен кейінгі төртінші ірі діни қауым. Оның елдегі тамыры орта ғасырларға дейін жетеді және ол Римдегі Папаның рухани жетекшілігімен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі болып табылады.
none
The Catholic Church is the fourth largest religious congregation in Bulgaria, after Eastern Orthodoxy, Islam and Protestantism. Its roots in the country date to the Middle Ages and are part of the worldwide Catholic Church, under the spiritual leadership of the Pope in Rome.
Демография
2021 жылғы халық санағында халықтың 0,7%-ы (шамамен 49 000 адам) католик екенін білдірді. Бұл көрсеткіш 2011 жылы 48 945 адамды, 2001 жылы 43 811 адамды және 1992 жылы 53 074 адамды құрады. Болгариядағы католиктердің көп бөлігі 2001 жылы этникалық болгарлар болды, ал қалғаны хорваттар, итальяндықтар, арабтар және немістер сияқты басқа этностық топтарға жатты. Болгария католиктері көбінесе Свиштов және Пловдив аймақтарында тұрады және олар негізінен 16 және 17 ғасырларда католицизмге өткен Паулициан еретикалық христиан сектасының ұрпақтары болып табылады. Католик болгарларының ең ірі қаласы – Пловдив облысындағы Раковский қаласы. Банат болгарлары деп аталатын этникалық болгар католиктері Орталық Еуропадағы Банат аймағында да қоныстанған. Олардың саны ресми емес деректер бойынша шамамен 12 000-ға жетеді, бірақ Румыния халық санағында аймақтың румын бөлігінде тек 6 500 Банат болгары тіркелген. Болгария католиктері үш топтың ұрпақтары болып табылады. Біріншісі – Осам өзені бойында (Стара Планина мен Дунай арасында) және Пловдив маңындағы Паулициандар, екіншісі (және ең ірісі) – Пловдив аймағындағы топ, ал үшіншісі (және ең аз саны бар) – соңғы кезде Шығыс православиесінен өткендер.
In the country's 2021 census, 0.7% of the population (approximately 49,000 people) stated that they were Catholic. This compared to 48,945 people in 2011, 43,811 in 2001 and 53,074 in 1992. The vast majority of the Catholics in Bulgaria in 2001 were ethnic Bulgarians and the rest belonged to a number of other ethnic groups such as Croatians, Italians, Arabs and Germans. Bulgarian Catholics live predominantly in the regions of Svishtov and Plovdiv and are mostly descendants of the heretical Christian sect of the Paulicians, which converted to Catholicism in the 16th and 17th centuries. The largest Catholic Bulgarian town is Rakovski in Plovdiv Province. Ethnic Bulgarian Catholics known as the Banat Bulgarians also inhabit the Central European region of the Banat. Their number is unofficially estimated at about 12,000, although Romanian censuses count only 6,500 Banat Bulgarians in the Romanian part of the region. Bulgarian Catholics are descendants of three groups. The first were converted Paulicians from the course of the Osam river (between Stara Planina and the Danube) and around Plovdiv are the second (and largest) group, while the third (and most limited) one is formed by more recent Eastern Orthodox converts.
Болгария империясы
Болгарияда католицизм Рим империясы тұсында болғанымен, католик миссионерлері болгарларды 9 ғасырдың ортасында патша Борис I билігі кезінде христиан дініне өткізуге алғаш рет тырысты. Олар сәттілікке жете алмады, ал Борис I болгарларды Шығыс христиандығына көшірді. 1204 жылы болгар патшасы Калоян (1197–1207) Византия империясының діни күшін теңестіру мақсатында саяси тактика ретінде католик шіркеуі мен болгар православие шіркеуі арасында қысқа мерзімді одақ құрды. Бұл одақ 1235 жылы Лампсак соборында Болгария патриархаты қайта жаратылғанда тоқтатылды.
Although the presence of Catholicism existed during the reign of Roman Empire in Balkan Peninsula, Catholic missionaries first tried to convert the Bulgarians during the reign of Tsar Boris I in the middle of the 9th century. They were unsuccessful, and Boris I led the Bulgarians in their conversion to Eastern Christianity. In 1204 the Bulgarian Tsar Kaloyan (1197–1207) formed a short lived union between the Catholic Church and the Bulgarian Orthodox Church as a political tactic to balance the religious power of the Byzantine Empire. The union ended when the Bulgarian Patriarchate was reestablished in 1235 during the council of Lampsacus.
Осман билігі
Дегенмен, 16 ғасырда Трент соборынан кейін католик миссионерлері Болгарияға деген қызығушылықтарын жаңартты, олар Адриатика теңізіндегі Дубровниктен келген саудагерлердің көмегін алды. Келесі ғасырда католик миссионерлері көптеген Паулициандарды, бұрын көптеген еретик христиан сектасының қалдықтарын, католик дініне өткізді. Көптеген адамдар мұндай дінге өтудің Болгарияны Осман империясынан азат етуде Батыс Еуропадан көмек әкелетініне сенді. Бірақ 1700 жылға қарай Осман империясы католиктерді қуғынға түсіріп, православиеліктерінің дін ауыстыруына тыйым салды.
Nonetheless, Catholic missionaries renewed their interest in Bulgaria during the 16th century, after the Council of Trent, when they were aided by merchants from Dubrovnik on the Adriatic. In the next century, Catholic missionaries converted most of the Paulicians, the remainder of a once numerous heretical Christian sect, to Catholicism. Many believed that conversion would bring aid from Western Europe in liberating Bulgaria from the Ottoman Empire. By 1700, however, the Ottomans began persecuting Catholics and preventing their Orthodox subjects from converting.
Тәуелсіз Болгария
Болгария тәуелсіздік алғаннан кейін католик шіркеуі ел бойынша мектептер, колледждер және ауруханалар ашып, шетелде оқуға ниетті студенттерге стипендиялар ұсыну арқылы ықпалын қайта арттыруға тырысты. Болгария князі Фердинанд Саксен-Кобург-Готский өзі католик дінінде болғандықтан Ватиканды осы әрекеттерде қолдады. Кейіннен Иоанн XXIII папасы болған Папаның нунциусы Анджело Ронкалли Болгарияда католик мекемелерін құруда және 1925 жылы Болгария мен Ватикан арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнатуда маңызды рөл атқарды.
After Bulgaria became independent, the Catholic Church again tried to increase its influence by opening schools, colleges, and hospitals throughout the country, and by offering scholarships to students who wished to study abroad. Bulgarian Knyaz Ferdinand of Saxe Coburg Gotha was himself Catholic and supported the Vatican in these efforts. The papal nuncio Angelo Roncalli, who later became Pope John XXIII, played a leading role in establishing Catholic institutions in Bulgaria and in establishing diplomatic relations between Bulgaria and the Vatican in 1925.
Коммунистік Болгария
Коммунистік дәуір католиктер үшін ауыр қуғын-сүргін кезеңі болды, себебі католицизм фашизм діні деп есептелді. Болгария коммунистері де католицизмді шетелдік ықпал деп санады. Коммунистік үкімет кезінде католик дін қызметкерлері Ватиканның антисоциалистік қызметтер атқару және оппозициялық партияларға көмектесу туралы бұйрықтарын орындады деген айып тақты. 1949 жылы Болгарияда шетелдік дін қызметкерлеріне уағыз айтуға тыйым салынды, сондай-ақ папаның нунциуіне Болгарияға қайтуға рұқсат берілмеді. Осы кезде Ватикан мен Болгария арасындағы қарым-қатынас үзілді. 1951-1952 жылдардағы "католиктер сотында" алпыс дін қызметкері Батыс елдерінің барлау қызметтеріне жұмыс істегені және Батыс үшін саяси, экономикалық және әскери ақпарат жинағандығы үшін кінәлі деп танылды. Осы айыптаулар негізінде төрт дін қызметкері атылды. 1950 жылдардың басында католик шіркеулерінің мүлігі тәркіленді, барлық католик мектептері, колледждері мен клубтары жабылды, ал Католик шіркеуінің заңдық статусы жойылды. Католиктердің құдайға сыйынғандарына тек номиналды түрде төзімділік көрсетілді.
The communist era was a time of great persecution for Catholics, nominally because Catholicism was considered the religion of fascism. Bulgarian communists also deemed Catholicism a foreign influence. Under communist rule, Catholic priests were charged with following Vatican orders to conduct antisocialist activities and help opposition parties. In 1949 foreign priests were forbidden to preach in Bulgaria, and the papal nuncio was forbidden to return to Bulgaria. Relations between the Vatican and Bulgaria were severed at that time. During the "Catholic trials" of 1951 52, sixty priests were convicted of working for Western intelligence agencies and collecting political, economic, and military intelligence for the West. ; Four priests were executed on the basis of these charges. In the early 1950s, the property of Catholic parishes was confiscated, all Catholic schools, colleges, and clubs were closed, and the Catholic Church was deprived of its legal status. Only nominal official toleration of Catholic worship remained.
Болгария 1990 жылдан бері
Басқа діндердің өкілдері сияқты, Болгариядағы католиктер де 1989 жылы коммунистік үкімет құлағаннан кейін діни бостандыққа қол жеткізді. Болгария 1990 жылы Ватиканмен дипломатиялық қарым-қатынасын жаңартты, ал Болгария үкіметі Рим папасы Иоанн Павел II-ні Болгарияға шақырды. Сапар 2002 жылдың 23-26 мамыр аралығында өтті және елге католик папасының алғашқы сапары болды. 2022 жылы шіркеу өз радиостанциясын ашты. "Аве Мария" радиосы София қаласында кардинал Леонардо Сандридің қатысуымен салтанатты түрде ашылды.
Like the practitioners of the other faiths, Catholics in Bulgaria have enjoyed greater religious freedom after the end of communist rule in 1989. Bulgaria reestablished relations with the Vatican in 1990, and the Bulgarian government invited Pope John Paul II to visit Bulgaria. The visit was carried from 23 to 26 May 2002 and was the first visit of a Catholic pope in the country. In 2022 the Church opened its own radio station. Ave Maria radio was inaugurated with the presence of cardinal Leonardo Sandri, in Sofia.
Болгария Византиялық католик шіркеуі
Латын шіркеуінен басқа, 1926 жылы құрылған және 19 ғасырдың соңында құрылған бірнеше ұйымдардың, ең маңыздысы болгарлардың Македониялық апостолдық викариатының үлгісімен құрылған, Византиялық обрядты болгар католиктеріне арналған sui iuris болгар грек-католик шіркеуі де бар. Бұл шіркеу болгар діни дәстүрлерін сақтайды және болгар тілін қолданады. Ол тек бір епархиядан тұрады, бұл епархия бұрын апостолдық экзархат болған және 2019 жылы епархия деңгейіне көтерілді. Епархия тікелей Рим Папасына бағынады (босатылған): София болгар грек-католик епархиясы, оның кафедралық соборы София қаласында орналасқан.
Aside from the Latin Church, there is also the sui iuris Bulgarian Greek Catholic Church (for Bulgarian Catholics of the Byzantine Rite), which follows Bulgarian ecclesiastical traditions and uses Bulgarian language, established in 1926 and taking after several organisations created in the late 19th century, most importantly the Macedonian Apostolic Vicariate of the Bulgarians. It consists solely of a single eparchy, which was previously an apostolic exarchate and elevated to the rank of an eparchy in 2019. The eparchy is exempt (i. e. immediately subject to the Holy See):
Bulgarian Greek Catholic Eparchy of Sofia, with its cathedral see in Sofia.