Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қазіргі еврей арамей тілінің Ирак диалектісі
Modern Jewish Aramaic dialect of Iraq
Inter Zab еврей нео-арамей тілі, немесе Лишанид Ношан – қазіргі еврей арамей тілінің диалектісі, Солтүстік-Шығыс нео-арамей тілінің бір түрі. Бұл тіл бастапқыда Ирактың Курдистан аймағында, Үлкен Заб және Кіші Заб өзендері арасында, Арбиль маңында қолданылған. Сондай-ақ, Түркияның Цизре қаласы және оның төңірегінде, сонымен қатар Хаккари тауларында да сөйленген. Бүгінде көптеген тілдеушілер Израильде тұрады.
Inter Zab Jewish Neo Aramaic, or Lishanid Noshan, is a modern Jewish Aramaic dialect, a variant of Northeastern Neo Aramaic. It was originally spoken in Kurdistan Region of Iraq, in and around Arbil between the Great Zab and Little Zab rivers, it was also spoken in Turkey in the city of Cizre and its environs and in the Hakkari Mountains. Most speakers now live in Israel.
Сөз реті
Лишанда Ношанда толық есімдер субъект ретінде көбінесе етістіктен бұрын келеді. Осы канондық тәртіптегі субъект есімдерінің мағынасын алдыңғы мәтіннен немесе сөйлесушілер арасындағы ортақ түсінік арқылы анықтауға болады. Кейде, субъект есімінің мағынасы әлі мәтінде айтылмаған және тыңдаушыға белгісіз болған жағдайда да қолданылуы мүмкін. ʔiyyá kābrá qìmle. Бұл адам тұрды. Етістік сөйлемдерінде тікелей толықтаушы қызметін атқаратын есімдер әдетте етістіктен бұрын тұрады.
Subjects in Lishand Noshan often come before the verb when they are full nominals. The referent of subject nominals in this canonical order can be identified from the prior discourse or through assumed shared information between the speakers. Sometimes, it can also be used when the referent of the subject nominal has not been entered into the discourse yet and is not identifiable by the hearer. ʔiyyá kābrá qìmle. This man got up. Nominals that function as direct objects in verb clauses are normally positioned before the verb.
Белгілі бір бұйымдар
Лишанид Ношан тілінде "аке" – анықталған артикль. Ханның сөзіне қарағанда, бұл жұрнақ күрд диалектілерінің осы тілге тигізген әсерінің тағы бір белгісі; күрд диалектілерінде жай жағдай үшін "ака" және көлбеу жағдай үшін "акай" қолданылады. "Аке" есімге қосылғанда, жекеше және көпше түрінің "-а" және "-е" жалғаулары түсіріледі.
In Lishanid Noshan, ake is the definite article. According to Khan, this affix is another sign of how Kurdish dialects have influenced this language; the Kurdish dialects have aka for the direct case and akay in the oblique case. When ake is added to a noun, the singular and plural endings a and e are taken off.
Белгісіз мақалалар
Белгілілік, егер сөйлеуші тыңдаушының әңгімеге қосылып жатқан есім туралы алдын ала білімі бар деп есептесе, білдіріледі.
Definiteness is expressed if the speaker assumes the hearer has background knowledge on the nominal being inserted into the conversation.
Жоқ ету
Теріс байланыс сөйлемдеріне қатысты, Лишанид Ношан теріс қазіргі шақты теріс өткен шақтан ажырататын құрылымдарды бөліп көрсетеді.
Regarding negative copular clauses, Lishanid Noshan differentiates constructions that use the negative present versus the negative past.
Өткендегі жақындасудың теріс түрі
Бұл копулярдың түрі Лишанид Ношанда жиі кездеседі, көбінесе предикаттың алдында тұрады. Негізгі екпін предикат фразасына немесе Лишанид Ношандағы жоқ етеуші «ла»-ға түседі. Субъектінің атаулары копулярдан бұрын немесе кейін келуі мүмкін. «lá wela mga làxxa». Бұл мұндағыдай емес еді.
This particular type of copular comes before the predicate in Lishanid Noshan very often. The main stress is inserted either on the predicate phrase or on la, the negator in Lishanid Noshan. Subject nominals are seen either before or after the copula. lá wela mga làxxa. It was not like here.
Препозициялық кейс
Лишанид ношан тіліндегі кейбір етістіктер толықтығын b badéniwa bi xlulá препозициясымен көрсетеді. Олар тойды бастады. tqèle bbeu. Ол оған жалбарынып өтінді.
Certain verbs in Lishanid Noshan mark their complement with the preposition b
badéniwa bi xlulá. They began the wedding. tqèle bbeu. He pleaded with him.