Кіріспе

Менандр II Дикайос (грекше: Μένανδρος Β΄ ὁ Δίκαιος; эпитет "әділ" дегенді білдіреді) қазіргі Пәкістанның солтүстігіндегі Арахосия және Гандара аймақтарында билік еткен грек-үнді патшасы болған болуы мүмкін. Дегенмен, ол тек қана монеталары арқылы белгілі болғандықтан, бұл Менандр I шығарған монеталардың тағы бір жиынтығы болуы да мүмкін.

Билік ету уақыты

Бопеараччи Менандр II шамамен б.з.б. 90–85 жылдары билік еткенін ұсынған, ал Р. С. Синьор б.з.б. 65 жылдары дейді. Осылай болған жағдайда, Менандр II Мауестің басып кіруінен кейін Гандарадағы қалған Үнді-грек территорияларын басқарды.

Басқа патшалармен қарым-қатынасы

Менандр II Дикайос Индо-грек патшаларының ең ұлысы – Менандр I Сотер әулетінен шыққан болуы мүмкін. Ұзақ уақыт бойы Менандр есімді бір ғана патша болған деп есептелді (Менандр I туралы талқылауға қараңыз), себебі олардың портреттері өте ұқсас болған және Менандр II, ежелгі буддалық мәтін Милиндапанхаға сәйкес, Менандр I сияқты, будда дініне берілген адам болған сияқты. Дегенмен, Менандр есімі Индо-грек патшалығында кең таралған болуы мүмкін, ал Менандр II-нің монеталары Менандр I-нің және оның әулетіне жататын басқа патшалардың (мысалы, Страто I-нің) монеталарынан ерекшеленеді. Р. С. Сенир Менандр II-ні Индо-грек патшасы Аминтаспен байланыстырады, олармен бірнеше монограммалармен қатар, өткір мұрын және артқа шегінген иек сияқты беттік ерекшеліктері де ортақ. Ол сондай-ақ, Менандр II-нің Мауестің ұлы, жартылай скиф патшасы Артемидормен тығыз байланыста болғанын болжайды, себебі олардың монеталарында ұқсас суреттер қолданылған және олар көбінесе бірге табылады. Милинда Панхада айтылған буддалық грек патшасы Менандр I емес, Менандр II болуы да мүмкін. Алайда, бұл мәселе әлі шешілмеген, өйткені грек деректерінде (Плутарх, Praec. reip. ger. 28, 6) Ұлы жаулап алушы Менандр I-нің буддалық ступа деп түсіндірілетін жерге қойылған жерлеу құрметіне ие болғаны айтылады. Көбінесе, Менандр I басқа Индо-грек патшалары сияқты буддизмді қолдаған болуы мүмкін және оның айтылған даңқына орай Милиндапанханың басты кейіпкері болған, ал Менандр II, кіші патша, буддизмді шын жүректен қабылдаған, бұл оның монеталарында көрінеді.

Менандр II-нің монеталары

Менандр II монеталарында "Менандр әділ" және "Дхарма патшасы" деген жазулар кездеседі, бұл оның будда дінін қабылдағандығын көрсетеді. Менандр II тек үнді күмісінен монеталар соқты. Монеталарда патша, Менандр I-нің монеталарындағыдай диадема немесе шлемде бейнеленген, сонымен қатар әртүрлі суреттер бар: атқа отырған патша, Нике және Антиалкидас пен Аминтас Никатордың монеталарындағыдай отырған Зевс, бірақ кішкентай пілдің орнына сегіз спицалы будда дөңгелегі бейнеленген. Оның қола монеталарында найза мен пальма бұтағы бар тұрған Афина, аяғында қалқан, оң қолымен ізгі тілек тілейтін қозғалыс жасайды, бұл буддалық витарка мудрасына ұқсас. Басқа нұсқаларында патша да осы қозғалысты орындайды. Монетаның екінші жағында буддизмнің символы – арыстан бейнеленген, осы арыстан Маури патшасы Ашоканың бағаналарында да кездеседі. Жалпы, Менандр II монеталарының саны аз, бұл оның билігінің шағын болғандығын көрсетеді. Шамамен б.з.д. 85 жылы будда арыстанын монеталарында бейнелеген басқа бір патша – Индо-Скиф патшасы Мауес.