Кіріспе

1100 – 1129 ж. аралығында Армения Киликиясының иегері I Торос, сондай-ақ I Торос, (белгісіз – 1129 ж.) Ол солтүстіктен шабуыл жасаған көшпелі түріктердің мазасын алды, бірақ оларды кері шегіндіре алды. 1108 жылы көшпелі түріктердің басшысы Дафар Хасамансур провинциясына басып кірді және Мелитене (қазіргі Түркиядағы Малатая) айналасындағы жерлерді қиратты. Торос Мараш (қазіргі Түркиядағы Кахраманмараш) және Кесун маңындағы жерлерді басқаратын армян абыройы Базилий Хитройдың көмегін сұрады. Базилий және оның одақтастары Дафарға шабуыл жасап, Хартан қамалының жанында айқын жеңіске жетті. Базилий түріктерден алынған олжаны Тороспен бөлісті. 1111 жылы Конья сұлтаны Малик Шах Армения аумағына кірді, және Торостың екі қолбасшысы шайқаста қаза тапты. Алайда, оның інісі Левон түріктерге қарсы қатыгез шабуыл жасап, оларды кері шегінуге мәжбүрледі, осылайша Армения Киликиясының патшалығын түріктердің қолына түсуден сақтап қалды. 1112 жылы патша Гагик II-нің қатқарына аңдыған Торос оларды Кизистра (Кизстра) қамалында тосқауылға алды. Ұтымды сәтте оның жаяу әскері гарнизонды күтпеген жерден шапты, қамалды басып алып, тонады, содан кейін барлық тұрғындарын өлтіріп, қанды кек алды. Гагик II-нің өлтірушілері болған үш бауырлас тұтқынға алынып, олардан патша Гагикке тиесілі патшалық қылыш пен киімдері алынды. Бір бауырласты Торос өлтірді, оның осы қатыгездігін «мұндай жандар пышақпен тегілгеннен гөрі өлімге лайық емес» деп ақтады. 1114 жылы Василий Дга (Базилий Хитройдың мұрагері) армяндарды франктардан (крестоносшылардан) құтқару үшін Иль Бурсукиді (Мосул губернаторы) шақырды. Франктар Василий Дганы жазалау үшін ілгері жылжыды, бірақ оның Рабандағы бекініс астанасын ала алмады. Дегенмен, ол Тороспен одақтасуды жөн көрді. Торос оны некелік одақ туралы сөйлесуге шақырғаннан кейін, тұтқындап, 1116 жылы Эдесса графы Балдуинге сатты. Осылайша Рабанды аннексиялағаннан кейін, Эдесса графы Балдуин II Евфрат өзені бойындағы қалған армян биліктерін басып тастауға бел буды, соның салдарынан Торос өзін жалғыз қалған тәуелсіз армян билеушісі ретінде тапты. 1118 жылы Торос өзінің інісі Левон басқаратын әскер тобын Антиохия князі Роджерге Азазды (қазіргі Сириядағы А'заз) басып алуға көмектесу үшін жіберді. Торос Дразарк монастырында жерленген.