Кіріспе
Революциялық әндер – революцияны қолдайтын немесе оны мақтайтын әндер. Олар көңіл-күйді көтеру үшін, сондай-ақ саяси үгіт немесе агитация мақсатында қолданылады. Ең белгілі революциялық әндердің қатарында «Марсельеза» және «Интернационал» әндері бар. Көптеген наразылық әндері революциялық деп есептелуі мүмкін, ал табысты революциядан кейін революциялық әндер қатарына еніп, қадірленуі мүмкін. Алайда, революция орнағаннан кейін, наразылық әндерінің кейбір аспектілері контрреволюциялық деп қарастырылуы мүмкін. Революциялық әндер – үгіт-насихаттың маңызды құралы. Мұндай әндерді орындау көбінесе демонстрациялық немесе революциялық әрекет ретінде қарастырылады. Бұл әндер біртұтас емес саяси қауымдастықтарға бірлік сезімін сыйлайды. Кейбір революциялық әндер спонтанды түрде пайда болса, ал кейбіреулерін Бертольд Брехт сияқты танымал авторлар жазған. Революциялық әндер көбінесе нақты үкіметтерге қарсы бағытталған.
Revolutionary songs are political songs that advocate or praise revolutions. They are used to boost morale, as well as for political propaganda or agitation. Amongst the most well known revolutionary songs are "La Marseillaise" and "The Internationale". Many protest songs can be considered revolutionary or later become canonized as revolutionary songs following a successful revolution. On the other hand, once a revolution is established, some of the aspects of protest song may be considered counter revolutionary. Revolutionary songs are a notable part of propaganda. The singing of such songs is often considered as a demonstrative or revolutionary action. Such songs have been known to lend solidarity to disjointed political communities. Some revolutionary songs have appeared spontaneously; others have been written by notable authors, such as Bertolt Brecht. Revolutionary songs are frequently targeted at certain governments.
Ел бойынша
Музыка ең алғашқы төңкерістердің мәдени тұғырнамасының бір бөлігі болды және Кеңес Одағы, оның бұрынғы Шығыс Еуропа елдері, Қытай, Вьетнам, Куба және Солтүстік Корея сияқты елдерде, сондай-ақ басқа елдердегі уақытша революциялық қозғалыстарда социалистік немесе жұмысшылар музыкасының жанры ретінде қалыптасты.
Француз төңкерісі
Француз төңкерісі кезінде "Марсельезадан" өзге де танымал әндердің ішінде "Шант-ду-департ", "Кармагноль", "Ça Ira" (1790), "Allons Français au Champs de Mars" (1790), "L'aristocratie en déroute" (1790), "Aux bons citoyens" (1790), "Le bonnet de la liberté" және тағы көптеген әндер болды.
Америка революциясы
Американдық төңкеріс соғысы кезінде революциялық мәтіндері мен үгіт-насихат мақсатында қолданылған әндердің қатарында "Dying Redcoat", "Free America", "Poor Old Tory" және "Jefferson and Liberty" сияқты әндер бар.
Грекиялық революция
Грекияның 1821-1832 жылдар аралығындағы сәтті Тәуелсіздік соғысы Грекияда ғана емес, Батыс елдерінен де кең көркемдік және музыкалық қолдауға әкелді.
1848 жылғы төңкерістер
1848 жылғы Еуропадағы төңкерістер революциялық, ұлттық және патриоттық халық әндерінің кең спектрін тудырды. Бұл Наполеон төңкерістеріне деген бұрынғы қолдауға сүйенді. Қазіргі Румынияның ұлттық әнұраны "Deșteaptă te, române!" – 1848 жылғы революциялық ән.
Ресей революциясы
Революциялық әндер большевиктер Ресей революциясы барысында пайдаланған, ал "Интернационал" кейіннен КСРО-ның мемлекеттік әнұраны болған.
Испаниядағы азаматтық соғыс
Испания азамат соғысы және одан кейінгі әлеуметтік революция кезінде көптеген революциялық әндер пайда болды, әсіресе анархо-синдикалистік кәсіподақ – Ұлттық Еңбек Конфедерациясының (Confederación Nacional del Trabajo) мүшелері арасында. Олардың ең танымал әні – "А лас Баррикадас", бүгінгі күнге дейін анархист белсенділері арасында кең таралған.
Еуропа
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Еуропада революциялық әндер мектептерде оқытылып, тойларда және ресми шараларда орындалды.
Қытай
Революциялық әндер 1950-1960 және 1970 жылдары, әсіресе Мәдени революция кезінде Қытай Халық Республикасының халықтық мәдениетінің маңызды бөлігі болды. Қытайдың ең танымал революциялық әндерінің бірі – 1943 жылы жазылған «Нанниван» әні, ол Шанси провинциясындағы Янань революциялық базасының жанындағы сол аттас шатқалдағы Сегізінші маршрут армиясының ерліктерін жырлайды. Коммунистік Қытайдың революциялық әндері көбінесе 1949 жылғы революцияны дәріптеу және Қытайдың 56 этникалық тобы мен оның түрлі аймақтарының бірлігін көрсету мақсатында пайдаланылды. «Азат етілген аймақ үстіндегі аспан» (Қытай Коммунистік партиясын (ҚКП) мадақтайтын және Жапония мен Гоминьданға қарсы соғыстар кезінде ҚКП-ның азат етілген аймақтарындағы өмірді романтикалық бейнелейтін) және Сычуань провинциясынан шыққан Қызыл Армияның халық әні – «Тамызда барлық жерде құлпыра гүлдейтін османтус гүлдері» әндері Қытайдағы соғыс және маоизм кезеңдеріндегі ең танымал революциялық әндердің қатарында.
Вьетнам
Nhạc đỏ, "Қызыл музыка", Вьетнамдағы революциялық музыка (nhạc cách mạng) жанрының жалпы атауы. Француздарға қарсы күрес кезінде Дин Нху сияқты композиторлар, содан кейін Вьетнамдық эстрадалық музыканың авторы Ван Цао болды.
Куба және Латын Америкасы
Кубаның ұлттық әнұраны "La Bayamesa" ("El Himno de Bayamo") 1868 жылға дейін жазылған, бірақ революция көптеген жаңа әндер тудырды. Назардың басты бөлігі ауылдық халыққа арналған. "Hasta Siempre" (1965) әні Че Гевара Кубадан Африкаға революцияны тарату үшін кеткен кезде жазылды. Латын Америкасының тағы бір мәшһүр әні "El pueblo unido jamás será vencido" (1973) революциялық ән емес, Салвадор Альендені қолдау мақсатында жазылған чилилік наразылық әні. Куба үкіметінің қолдауымен туған революциялық Nueva trova, көбінесе Латын Америкасының наразылық әндерімен, Nueva canciónмен ұқсас.
Иран революциясы
Иран революциясынан кейін музыканттар ырғақ және мазмұны жағынан революцияға дейінгі музыкадан ерекшеленетін музыка жасауға міндеттелді. Иран революциялық әндері (سرودهای انقلاب اسلامی) – Иран Ислам революциясы кезінде революцияны қолдап, Пахлави әулетіне қарсы шыққан эпикалық балладалар. Революция жемісті болғанға дейін, осы әндерді түрлі саяси жақтастар жасады, олардың көпшілігі жер асты және үй студияларында кассетаға жазылды. Революцияның жылдық мерекесінде көптеген әндер Иран мемлекеттік теледидарында көрсетілді. Мектептерде оқушылар Фаджр мерекесінің құрамында ондаған жылдар бойы осы әндерді шырқап келді.
Музыкалық жанрлар
Кейбір революциялық әндер халықтық (балалар) әндерін әдейі еліктеп, оларды саяси емес жағдайларда қабылдауға оңай етеді. Мұның бір мысалы – Венгриядан шыққан жұбату әні (алдын ала аудармасы төменде келтірілген), ол жұбату әні ретінде басталып, соңында тікелей үгіт-насихатқа айналады: Кішкентай аюлар қуанып ұйықтап жатыр, ал бассейн жұмсақ жастықта ұйықтап жатыр, тартық та ұйықтап жатыр, түн оларға жақсы жамылғы болады. Арман көр, кішкентайым, жұмсақ арман ұшып кетеді, ол көзіңе ұшып кетеді. Үндеме, кішкентай балам. Біздің армандарымызды қатал тәлкеулес тыныштандырды, ал біздің әнімізді тек ашаршылық ғана айтты. Тағы бір мысал – "Келер күн менікі" ("Завтра принадлежит мне") әні, оны "Кабаре" фильміндегі жас жігіт орындайды. Бұл табиғат туралы әсем халық әні ретінде басталады, бірақ жас жігіттің Гитлер жастарының мүшесі екені бірте-бірте көрінеді. Көп ұзамай ән шеру әніне айналып, сөздері фашистік идеологияны дәріптейтін "көтерілуге" шақыратын үгіт-насихатқа айналады. Революциялық әндердің тағы бір түрі – революция немесе азаматтық соғыс кезінде танымал болған немесе сөздері өзгертілген халық әндері. Мысалы, мексикалық "La Cucaracha" және орысша "Yablochko" ("Кішкентай алма") әндерінің мәзкелеуге толы (көбінесе қараңғы) шумақтары бар, олар оңай есте қалады және әр әншіде әртүрлі болады.
The bunch of little bears happily sleepingAnd the pool sleeps on a soft pillowThe swing sleeps too, and the night will be their good blanketDream, my little one, soft dream fliesIt flies to your eyesBe silent, little babyOur dreams were hushed away by the grim despotismAnd only our hunger sung our song. Another example is "Tomorrow Belongs to Me", which is performed by a young man in the movie Cabaret. It starts off as a sweet folk song about nature, and then it becomes apparent that the young man is a member of the Hitler Youth. Soon, the song changes into a marching song, and the lyrics became a fascist propaganda about "rising up." Another kind of revolutionary songs are folk songs that become popular or change lyrics during revolutions or civil wars. Typical examples, the Mexican song "La Cucaracha" and the Russian song "Yablochko" (Little Apple) have humorous (often darkly humorous) lyrics that come in easily remembered stanzas and vary highly from singer to singer.
Психология
Революциялық әндердің әсері, жеке адамдарды біртұтас күшке біріктіретін, үйлесімді шабуылға теңестірілді.