Кіріспе

С. М. Стирлинг және Дэвид Дрейктің әскери ғылыми фантастикасы
Радж Уайтхоллдың әскери ғылыми фантастика сериясы

«Генерал» (бас кейіпкердің атымен Радж Уайтхолл сериясы деп те аталады) – Дэвид Дрейктің жоспары бойынша С. М. Стирлинг жазған әскери ғылыми фантастика кітаптарының топтамасы. Византиялық қолбасшы Белизарийден шабыттанған бұл серияда Дрейк пен Эрик Флинттің жақында жарық көрген «Белизарий» сериясымен көптеген ортақ элементтер кездеседі.

Сюжет

Алғашқы бес кітаптың оқиғалары Беллвью планетасында, бұрын жоғары технологиялық галактикалық өркениеттің (Федерация) бөлігі болған. Жұлдызаралық өркениет "Құлау" кезінде құлдырап, кең ауқымды азаматтық соғыс планетаның технология деңгейін күрт төмендетті. Технология тек баяу дамыды: ең озық топтар екі есе кеңейтілген бу қозғалтқыштары, қапталған мыс патрондар, артқы жүктемелі мылтықтар (Мартини Генри бұғазы немесе оған ұқсас) және рычагты карбиналар, құйма болаттан жасалған артқы жүктемелі зеңбіректер, қарапайым револьверлер және т.б. жетістіктерге қол жеткізді. Даму баяу: артқы жүктемелі мылтық конструкциясы екі жүз жылдан бері өзгерген жоқ, ал басқа топтар әлі де кремнийлі немесе капсюльді қару қолданады. Компьютерлік технология дүние жүзіндегі діннің негізіне айналды – Адам Рухы, діни Иерархтар, Сисуптар және Инквизиция деп аталатын Вирусты тазалаушылар. Бұл дін екі бәсекелес сектаға бөлінеді: Жұлдыздар Адам Рухы, Азаматтық Үкіметтің мемлекеттік діні, және осы Жер Адам Рухы, варварлық Әскери Үкіметтер арасында көбірек танымал. Беллвью тұрғындары әртүрлі дамыған диалекттерде сөйлейді, оның ішінде Спанглиш, Спанжол, Намерика және Пайтоиз тілдері, ағылшын, француз және испан тілдерінің элементтері байқалады. Құлау кезінде планетада жылқы болған жоқ, сондықтан қазір атты әскер түрлі тұқымдағы мың фунт салмақты итке мініп жүреді. Кітаптар 1103 жылдың Құлау жылында басталады, онда басты кейіпкер Радж Уайтхолл мен оның досы Том Попланич ескі технологияның әлі де жұмыс істеп тұрған қалдығына, кванттық суперкомпьютер "Орталыққа" тап болады, оны Радж мен Том періште ретінде қарастырады. Орталық өзін "Беллвьюдың саяси-әскери қадағалауымен айналысатын фотоникалық жүйелердің саналы жасанды бірлігі" деп сипаттайды. Орталық Уайтхоллға Беллвьюді біріктіруді жүктейді және оған тұрақты психикалық байланыс арқылы ықтимал жағдайларды, тарихи деректерді, еидетикалық естелікті және физикалық қабілеттерді, соның ішінде атыс қаруын дәлдікпен симуляциялайтын болжамды көріністерді ұсынады. Радж осы мүмкіндіктерін өзінің харизмасы мен шеберлігімен біріктіріп, өте тиімді әскери басшыға айналады. Осы уақытта оның әйелі Сюзанна тыныш түрде өзінің жоғары дамыған сарайлық интрига дағдыларын Радждің саяси жауларын және сахна артындағы кедергілерді бейтараптандыру үшін қолданады, оның тікелей тактикасын толықтырады. Орталық Томды өзінің киелі орындарында уақытша тоқтатып қояды, оның көп ұзамай саяси қастандық құрбаны болуы мүмкін екенін түсіндіреді және оны азаматтық басқаруға қатысты мәселелерде тәрбиелеуге кіріседі. Радж мойындағандай (және Орталықтың болжамы растайды), ол тиімді азаматтық көшбасшы бола алмайды, бірақ Том – заңды мұрагер, Радж мен Орталықтың көмегімен болады. Тарихи үлгісіне, Белизарийдің жорықтарына сәйкес, кітаптар генерал Уайтхолдың Орта теңіз аймағындағы "стратегиялық шабуыл, тактикалық қорғаныс" жорықтарына және оның параноикалық, бірақ қабілетті "императоры" – Губернатор Бархолм Клеретпен және Клереттің ашкөз және жемқор канцлері Цетзаспен қарым-қатынасына назар аударады. Уайтхолдың мемлекеті өзін Азаматтық Үкімет деп атайды және ол Әскери Үкіметтердің – Бригада мен Эскадронның – және Мұсылман Отаршылдарының арасында орналасқан.

Радж Уайтхолл

Әңгімедегі басты кейіпкер Радж (Радж Халгрен да Луис Уайтхолл, Хиллчепельдің Уайтхолл, Смит парохиясының мұрагерлік қадағалаушысы, Декотт округі) Орталық деп аталатын Сектордың командалық және бақылау Mk XIV компьютерімен планетадағы өркениетті қалпына келтіріп, оны он бес мың жылға созылуы мүмкін төмендеу спиралінен құтқару үшін Беллвьюді біріктіруге "таңдалды". Ол өзінің жорықтарында серіктер тобын жинап алады: олар Уайтхолл әскерлерінің жалпы командалық тобын құрайтын қабілетті қолбасшылар. Оның жорықтары Сандоралдағы азаматтық үкімет пен ислам колониясының шекарасынан басталады, содан кейін эскадрильяның варварлар бақылауындағы оңтүстік аумақтары мен бригаданың батыс аумақтарына дейін өтеді және Сандоралда азаматтық үкіметті колонияның негізгі армиясына қарсы қорғауымен аяқталады. Сериал бойы Радж Уайтхоллға губернатор Бархолм Клерет күмән келтіріп, сатқындыққа күдіктенеді, бірақ ол өзінің адалдығын үнемі дәлелдей береді, тіпті Том Попланичтің ағасы Дес және полковник Стенсон бастаған әскерлер ұйымдастырған төңкерісті тоқтатып, Клереттің өміріне жасалған қастандыққа тоқтатқаннан кейін де. Сериал барысында оның әйеліне жасалған адалсыздықтарды мойындап қабылдай ма, әлде олардан бейхабар ма, белгісіз.

Сюзетт Уайтхолл

Радж Уайтхолдың ерекше ақылды, күшті жігерлі және тапқыр әйелі, оны жорықтарына бірге алып жүреді. (Messa Suzette Emmenalle Forstin Hogor Wenqui Whitehall, Hillchapel ханымы) Венки әулеті құлдырау заманынан бастау алады, кедей болғанымен мақтан тұтады. Сюзетт Бархолмның әйелі, леди Энн Клереттпен жақын дос, ол Канидром маңында бала кезінде жезөкшелікпен айналысқан. Сюзетт күйеуіне зиян келтіруі мүмкін адамдарды оған көмектесуге көндіру үшін барлық мүмкіндікті пайдаланады, тіпті Раджға деген терең сезіміне қарамастан, солармен қарым-қатынасқа түседі (бірақ оның осыған келісімі бар-жоғы белгісіз). Ол күйеуінің мансабына қолдау көрсету үшін мәліметтер жинауға арналған адал қызметшілер мен тыңшыларға сенеді.

Орталығы

Орталық (АЗ12 b14 c000 Mk. секторлық басқару және басқару бөлімі XIV) – Беллвью планетасын біріктіруге және технологиялық өркениетті қайта жаңғыртуға тырысатын жасанды интеллект, содан кейін жарық жылдамдығынан асып түсетін жылдамдықты қалпына келтіріп, құлаған планетааралық федерацияның басқа планеталарындағы өркениетті қайта орнатуды көздейді. Өркениет құлдырағанға дейін Орталықтың бастапқы мақсаты, «жергілікті» әскери бөлімдердің тактикалық және стратегиялық басқару жүйесі болған сияқты («жергілікті» атауының бастапқы көлемі нақты көрсетілмеген). Орталық құлаған Федерация мен бастапқы Азаматтық үкіметтен бастау алады, ал оның қазіргі Азаматтық үкіметпен үндесуі астананың астында орналасқан географиялық жағдайға байланысты. Күзде Орталықтың сыртқы сенсорларының (орбиталық спутниктер және т.б.) жойылғандығына байланысты, Орталықтың қолданылуы бұрын алынған деректермен немесе Радж Уайтхоллдың сезімдері мен ойлары арқылы шектеледі. Орталық саяси, әлеуметтік және әскери жағдайды тұрақты түрде ықтималдық тұрғысынан талдайды және болашаққа болжам жасайды. Бұл талдау, уақытша дұрыс көрінетін, бірақ соңында апатқа әкелетін шешімдерден аулақ болуға көмектеседі және жергілікті оңтайлылықтан бас тарту үшін маңызды. Орталық сонымен қатар технологияға және маңызды тарихи қақтығыстарға қатысты Жер тарихынан сілтемелер келтіреді. Орталық тек көмекші емес, ол Радж Уайтхоллдың қозғаушы күші болып табылады және Орталықтың мақсаттарына жету үшін Уайтхоллдың басшылығын пайдаланады. Бастапқыда Уайтхоллдың ынтымақтастығы оның табиғаттан тыс күш ретінде қабылдауына байланысты сенімге негіделген, бірақ кейін Уайтхолл жағдайды түсінгенде және оның іс-қимылдарының қажеттілігін ұққанда қарым-қатынас ынтымақтастыққа айналады. Орталықтың жалғыз мақсаты – «адамзатты жақсарту», біріккен қоғам құру арқылы соғысты тоқтату. Беллвьюдегі көптеген адамдар шаруалар, аграрлық экономиканың ең төменгі сатысы, себебі үкімет формалары көбінесе феодалдық және автократиялық; бұл олардың толық әлеуетін іске асыру мүмкіндігін шектейді. Орталық тұрақтылықты, технологиялық прогресті және демократияны осы ретпен орнатуды жоспарлап отыр. Көбінесе талдамалық және бейтарап, Орталықтың пікірлері кейде «эмоционалды» түс алады, көбінесе ирониялық юмор түрінде.

Қоныстанушы

Колонияның абсолютті билеушісі. Ислам заңы бойынша денесі мінсіз болуы тиіс.

Жамал

"Торғайдағы Колонияның қоныстанушысы; Сандорал шайқасында қаза тауып, оның басын Скиннер басшысы Джулук Радж Уайтхоллға жеткізді."

Әли ибн Жамал

Әкесі қайтыс болғаннан кейін туған ішкі соғыста ағасы Акбарды жеңіп, Қоныс салушы атанды. Ол өжет, қатыгез, ерсі, кекшіл және психоздық. "Қылыш" кітабында, інісі Тевфик (оның басын Раджға бейбітшілік сыйы ретінде әкеледі) өлтірген болжанып тұр.

Тувафиқ ибн Жамал

Колонияның әскери қолбасшысы және Қоныстанушының інісі; егер шайқаста көзін жоғалтпағанда, денесінің кемістігі оны жарамсыз деп танымас еді, онда ол Қоныстанушы болар еді. Мүмкін, тіпті Радж Уайтхоллдан да жауынгерлік қолбасшы ретінде қабілетті болған. Көбінесе серияның бірінші және бесінші томдарында кездеседі.

Азаматтық үкімет/Губернио Цивиль

Федерацияға және азаматтық үкіметке адал қалғандардың қалдықтары Шығыс Резиденция қаласында топласқан; бұл планетаның ең жоғары технологиялық деңгейде дамыған мемлекеті. Азаматтық үкімет министрлердің иерархиялық жүйесімен басқарылады, оның төбесінде бір ғана губернатор тұрады, ол сонымен қатар Киелі Федерация шіркеуінің басшысы және Адам Рухының вице-регенті. Губернаторлар лауазымға мұрагерлік немесе "күшпен креслоны басып алу" арқылы келеді – әдетте, жеңіске жеткен генерал, бірақ кейде жеңілген генерал да болуы мүмкін. Әскери төңкеріс жасау қаупінің салдарынан азаматтық үкіметте бригада деңгейінен жоғары әскери құрылым жоқ. Жоғары басшылықтың болмауы азаматтық үкіметтің ғасырлар бойы Батыс және Оңтүстік аумақтарын Бригада мен эскадронға жоғалтуының бір себебі болды. Радж Уайтхолл азаматтық үкіметтің Беллвьюдің заңды билеушісі екеніне сенеді. Азаматтық үкімет тұрғындары испан және ағылшын тілдерінің араласып, бұрмаланған түрі – Sponglish тілінде сөйлейді, ол көбінесе мексикалық испан тілінен тараған. Бұл мемлекет Византия империясының үлгісімен құрылған.

Колония

Ислам және араб қоныстанушылары құрған мемлекет; технологиялық жағынан азаматтық үкіметтен кейін екінші орында. Колонистер соңғы джихад кезінде Беллвью планетасына бірінші болып келді, кітаптарда сипатталғандай, "өртенген Меккеден" Қағбаның бір бөлігін әкелді. Колонистердің Ал Кебир астанасы – планетадағы ең көне қала. Колонияны Тұрақшы басқарады. Азаматтық үкіметтегідей, таққа құқық мұрагерлік немесе азаматтық соғыс арқылы шешіледі, соңғысы көбінесе таққа таласқан бірнеше мұрагердің арасындағы даудың нәтижесі болады. Денесі кемістігі бар (мысалы, мүшесі жоқ немесе басқа дене бөлігі жоқ) адамдар таққа талап етуге құқылы емес, сондықтан Тевфик ибн Джамал Тұрақшы бола алмайды: ол Зандж жорықтарында бір көзін жоғалтты. Колония тұрғындары араб тілінде сөйлейді. Бұл мемлекет Белисарий заманындағы Сасанид империясының үлгісімен құрылған. Басқа мұсылмандар да бар; Абдулла Ал-Азиз – друз, оның өмірі мен отбасын Сюзанна Уайтхолл құтқарады, ал ол оған бас шпионы болып қызмет ету арқылы жауап қайтарады.

Бригада / Бригадерлер

591-ші Уақытша бригаданың ұрпақтары құрған варварлық әскери үкімет; әскери үкіметтердің ең технологиялық дамыған. Бригада оңтүстіктен өздерінің бастапқы жерлерін, "Базалық аймақ" деп атап, бұрынғы Азаматтық үкіметтің Батыс аумақтарын алты жүз жыл бойы басқарып келді. Бригаданың барлық еркек мүшелері "Бірлік бауырлары" деп аталады. Бригаданың билеуші немесе асыл тегі ("бразац" немесе "қола есек" деп те аталады) "Мұрагерлік капитан" немесе "Мұрагерлік полковник" сияқты офицерлік шендерге негізделген Бригаданың бұрынғы әскери ұйымына сілтеме жасайтын атақтарды иеленеді. Бригадаға "Бригада генералы" атағы бар мұрагерлік патша билік етеді. Генерал, егер оны шақырып, абыройлы мүшелер қарулы жиналыста дауыс берсе, импичмент арқылы қызметтен алынуы мүмкін. Бригада, эскадрильядан айырмашылығы, міндетті әскери қызмет жүйесімен тұрақты армияны ұстайды, сондай-ақ соғыс кезінде ақсүйектерден үй әскерлерін жұмылдыруды талап етеді. Бригада күштері мылтықпен атуға арналған мылтықтарды қолданады, олар Азаматтық үкімет армиясы қолданатын Армторияның артқы зарядтауыш мылтықтарымен салыстырғанда қарапайым. Барлық бригадалықтар қалпақ пен револьвермен қатар, себет сапты қылыш тасымалдайды. Бригадада жаяу әскері жоқ, тек атты әскер және аз ғана мыс немесе қоладан құйылған қоршау пушкалары бар. Атты әскер бөлімдері екі метрлік сұңғыларды ұстайтын, ат үстіндегі драгун мен сұңғышыларға бөлінеді. Бригада сарбаздары алдыңғы және артқы кеуделік броня киеді, ол Азаматтық үкімет мылтықтарынан атылған қуыс ұшты қорғасын оқтарға төзімді; осы себепті Азаматтық үкімет армиясы мұндай броняны тесу үшін мыс ұшты оқтарға көшуге мәжбүр болды. Бригада тұрғындары испан және француз/ағылшын тілдерінің қалдықтары болып табылатын Spanjol және Namerique диалектілерінде сөйлейді. Бұл мемлекет Белисарий заманындағы остготтар үлгісінде құрылған.

Эскадрилья / Эскадрильялар

2-ші крейсерлік эскадрильяның ұрпақтары құрған варварлық әскери үкімет. 200 жыл бұрын Азаматтық Үкіметтің Оңтүстік аумақтарын жаулап алғанына және жоғалған аумақтарды қайтарып алу үшін кем дегенде бір Азаматтық Үкімет экспедициясына қарсылық көрсеткеніне қарамастан, эскадрилья бригадаға қарағанда аз дамыған және теңізге бағдарланған. "Адмирал" атағын иеленетін мұрагерлік патшаның басқаруындағы эскадрилья тұрақты әскерге ие емес, бірақ соғыс кезінде шақырылатын "соғыс жаралы" бар, ол барлық жауынгерлік жасқа жеткен эскадрилья мүшелерінен құралады. Қылтық мылтықтармен, блендербуспен, балтамен және кең қылыштармен қаруланған эскадрондық жауынгерлер дәстүрлі түрде үй-бүленің тулары немесе бірлестіктерімен соғысады және жауларымен жақын шайқаста атойлы шабуылдар жасаумен белгілі. Эскадронды германдық немесе норвегиялық берсеркерлерге теңеуге болады, олар физикалық келбетімен (олардың ірі, ақшыл терілі, денелі және кейбіреулерінде суэб түйіндері бар) және шайқасқа деген құштарлығымен сипатталады; олардың мәдениетінде шайқастан жалтарғандық немесе қашқандық ұят саналады. Радж Уайтхоллдың Оңтүстік аумақтардағы жорығында эскадрондық жауынгерлер Азаматтық Үкіметтің далалық артиллериясының отына тікелей шабуылдап, толық жеңіліске ұшырады. Эскадрильяның жерлерінде тұратын халық испан және француз/ағылшын тілдерінің қалдықтары – Spanjol және Namerique диалектілерінде сөйлейді. Бұл мемлекет Белисарий заманындағы вандалдар үлгісінде құрылған.

" Терішілер "

Азаматтық үкімет жалдамалы әскер ретінде пайдаланған варварлық көшпелілер. Анархистер, тиршілікпен атыс жасау, итке мініп жүру және жасаған зұлматтарымен танымал. Скиннерлер бұрмаланған ағылшын және француз тілдерінің қоспасынан тұратын "Paytoiz" деп аталатын тілде сөйлейді. Олар ғұндарды еске түсіреді. Скиннерлердің Француз Канадасынан, әсіресе Квебек аймағынан келгені туралы көптеген деректер бар. Олардың бірі – "Тройс Ривьер" тайпасы. Француз-канадтық есімдердің де мысалдары кездеседі. Бұл француз және ағылшын тілдерінің араласуын түсіндіреді.

Сталварттар мен күзетшілер

Бригаданың солтүстік шекарасында тұратын, америкалық тілде сөйлейтін жабайы тайпалар. Бригадерлерден де қатігез (Сталварттардың сүйікті ойыны – туысқан өлтіру екендігі айтылады), екі топ та Тері шелушілерден қашу үшін оңтүстікке қарай көшіп жатыр. Сталварттар мен Гвардия сәйкесінше Ломбардтар мен Франктар үлгісінде жасалған.

Занж

Занж қалалары мен оның халқы туралы көп мәлімет жоқ, тек Теуфик ибн Жамал сол жердегі жорықтарда көзін жоғалтқаны және бұл жер каве (кофе) мен өте құнды торофиб жібегінің шығу орыны екені белгілі. Занж халқы Бахаи дінін ұстанады. Бұл құдайға сыйынған тәсіл Колонияның ортодоксалды суннит мұсылмандары үшін өте жағымсыз және, мүмкін, Занж соғыстарының себебі мен түрткісі болып табылады.

Таңдалған сериялар

"Таңдалғандар" романында Орталықтың көшірмесі, Радж Уайтхолдың жазылған санасымен бірге Висажер планетасына жіберіледі, бұл қоғамды қазір Беллвьюдің көп әлемдік федерациясына қосыла алатын деңгейге жеткізуге көмектесу үшін. Бұл жолы Орталық әлемді қайта жаңартуға жартылай бауырлар Джеффри Фарр мен Джон Хостенді шақырады. Олардың жолында эвгеникалық тұрғыдан өсірілген жауынгерлердің ұлты тұр – "Таңдалғандар". Олар планетадағы ең күшті, ең технологиялық дамыған әскери күш және Таңдалмағандардың барлығы дерлік ұсталмаған құлдар ғана деп санайды. Висажер мәдениеті негізінен латын тілінде. Тек Таңдалғандардың мәдениеті ерекшеленеді: пруссиялық әскери мәдениет, тевтондық есімдерге ие азаматтар және неміс тілінде жазылған (Ландиш) тіл. Сантандер Республикасы индустрияландырылған, демократиялық, саудалық теңіз күші болғанына қарамастан, испандық әсерін сақтайды. Union del Este "Франсай" тілінде сөйлейді және "Нант", "Борро" және "Марсай" сияқты қалалармен мақтанады. Одақтың саяси жағдайы 1930 жылдардағы Испанияға ұқсайды. Сьерра Демократика и Популара тұрғындары "Испаньол" тілінде сөйлейді, олардың көп бөлігі Нуэва-Мадрид астанасында тұрады. Висажердегі бұрынғы супердержава – Универсалды Империя, оның мәдениеті анық итальяндық. Қалалардың "Корона", "Милана" және "Наполи" сияқты аттары бар, ал кейіпкерлердің Pia del Cuomo және Arturo Bianci сияқты есімдері бар. Романның оқиғасы 20 ғасырдың басында, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін және кейін Еуропаға негізделген, сондай-ақ Дэвид Дрейк С.М. Стирлингтің Драка әлемінің шынайылығын қарастырған.

Хафардин

Ванберт конфедерациясы, бір кезде Харфадин планетасының ең қуатты мемлекеті, құлдырап, ішкі сыбайлас жемқорлыққа тоңды. Харфадин сериясының екі кітабында да Орталық және Радж бақылаушы/кеңесші рөлінде Адриан Геллертке көмектеседі, ал оның інісі Эсмонд және қайнағасы Верице Деманск та Хафардинде өркениетті қайта жаңғыртуда маңызды рөл атқарады. Бұл шығарма Рим Республикасының құлауына негізделген.

Дуйсберг

Дуйсберг көне Египет үлгісімен құрылған. Tor.com сайтының бір рецензенты осы сериалды әскери ғылыми-фантастика жанрындағы "жақсы мысалдардың бірі" деп атады.