Кіріспе

Джон Браунның Харперс-Ферриге жасаған шабуылы кезінде қаза тапқан африкалық-американдық аболиционист Дейнджерфилд Ф. Ньюби (шамамен 1820 – 17 қазан 1859) Джон Браунның шабуыл жасағандарының ең үлкені және бес қара шабуыл жасағанның бірі болды. Ол Вирджиния штатының Харперс-Ферридегі федералдық қару-жарақ қоймасына жасалған шабуыл кезінде қаза тапты.

Өмір

Ол кездегідей болжамды, Ньюбидің тері түсі айтылды: ол "шамамен отыз жастағы, бойы биік әрі денелі мулат" еді және бірнеше баласы болған; Вирджиния заңы бойынша олар некеге тұруға құқылы емес еді. Денджерфилд олардың тұңғыш баласы болды. Денджерфилд Ньюби, оның анасы және туған-туыстары кейін әкесі Огайо өзенінен Бриджпорт, Огайоға көшіргенде босатылды. 1859 жылы қайтыс болған Джон Фокс Эльсиді, Денджерфилдті немесе оның туған-туыстарын қайтаруға тырысқан жоқ сияқты. Денджерфилд Огайо штатының Аштабула округында темірші болып жұмыс істеді, сол жерде ол Джон Браунмен танысты, оның үлкен ұлы Джон кіші де сол округте тұрды. Денджерфилдтің әйелі Харриет Винсент Ньюби Вирджиния штатының Арлингтон немесе Уоррентон қаласының Джесси Дженнингске тиесілі болған. Ол жеті баласымен бірге Вирджинияда құлдықта қалды. Ньюби олардың бостандығын сатып ала алмады; олардың иесі Ньюби бұрын келісілген 1500 долларды жинағаннан кейін бағаны көтерді. Тағы бір деректе Ньюби 1000 долларлық бағаның 742 долларын жинағаны айтылады, бұл олардың жеті баласының тек біреуін (ең кішісін) қамтиды. Оның денесінде әйелінен келген хаттар табылды, олар Джон Браунға қосылуының және Харперс-Ферриге шабуыл жасауының себептерін ашты: ол оларды күшпен босатуға үміттенді, себебі басқа жолдардың ешқайсысы жұмыс істемеді.

Харперс-Ферридегі шабуыл

1859 жылдың 17 қазанында Харперс-Ферри тұрғындары шабуылды тоқтатуға кірісті. Ньюби оқ атып, Чарльз Тауннан келген және Льюис Вашингтонның досы Джордж Тернерді өлтірді; толық мәліметтері белгісіз. Харперс-Ферриде қару жасалған, бірақ тұрғындарда оқ-дәрі аз болғандықтан, шабуыл кезінде олар қару түтігіне сыятын кез келген нәрсені атып жіберді. Бір адам мылтығынан алты дюймдік қадаларды атып, олардың бірі Ньюбидің тамағына тиіп, дереу өлтірді. Оның денесі 24 сағаттан астам көшеде жатты, "қозған халықтың барлық жек көрушіліктеріне ұшырады". Харперс-Ферри тұрғындары оны бірнеше рет пышақтап, мүшелерін кесіп тастады. "Осы бақытсыз адамдардың жансыз денелеріне жасалған қатыгездік осы іске қатысушылардың да, жалпы адамзаттың да абыройына тосқан жоқ". Бірақ "Балтимор Сан" газеті Ньюбидің көшеде жатқан денесін былай сипаттайды: "Оны ешкім ерекше көзге ілмеді, басқа өлген жануарлар сияқты". Оны шошқалар жеп жатқаны байқалды. Харперс-Ферридегі "Ходж аллеясының" осы оқиғадан атын алғаны айтылады.

Құрметтер

2009 жылы Ньюби Вирджиния кітапханасы тарапынан 2009 жылғы афроамерикандық пионерлердің бірі ретінде марапатталды. "Жаным, күйеуім" – Харриет Ньюбидің хаттарынан алынған сөздермен орындалатын, Кирке Мехемнің "Джон Браун" операсының бір бөлігі болған ария. Ол жеке де орындалған.