Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конституциялық құқық мәселелері жөнінде Хорватияның жоғарғы соты
1964 жылғы 15 ақпан (Хорватия СР-да)
1990 жылғы 25 шілде (Хорватияда)
Highest court of Croatia in matters of constitutional law
15 February 1964 (in SR Croatia)25 July 1990 (in Croatia)
Еркін жиналу құқығы
Қоғамдық жиналыстар туралы заңға енгізілген толықтырулар мен өзгерістерде Хорватия Парламенті, Республика Президенті, Хорватия Үкіметі немесе Конституциялық соттың орналасқан жері немесе отырыс өткізіп жатқан ғимараттарының 100 метрі ішінде қоғамдық жиналыстар өткізуге тыйым салынды (Парламент, Үкімет және Соттың барлығы Санкт-Марк алаңында орналасқан). 2011 жылдың 6 шілдесінде Конституциялық сот бұл заңның, Конституциялық құқық – еркін жиналу құқығын шектейтінін мәлімдеді және мұндай мәселеде Конституцияны күштен шығару үшін қажетті көпшілік дауыспен қабылданбағанын анықтады. Соттың шешімі бойынша, заң сот белгілейтін күнінен бастап күшін жояды. Сот Парламентке актінің заңдылығын растау үшін қажетті депутаттар санын да көрсетті.
Act of Supplements and Alterations to the Law on Public Gathering stipulated that no public gatherings could be held within 100 meters of buildings in which the Croatian Parliament, President of Republic, the Croatian Government or the Constitutional Court are located or are in session (the Parliament, Government and the Court are all located at St. Mark's Square) On July 6, 2011, Constitutional Court ruled that this law, which restricts a Constitutional liberty – the right to free gathering, was not passed by the majority necessary to override the Constitution on that matter. The Court's decision was that the law shall be put out of effect at a date specified by the Court. The Court also provided Parliament with the necessary number of representatives which must confirm the Act to make it legitimate.
2013 жылғы референдум және бір жынысты ерлер мен әйелдер арасындағы одақтар
2013 жылдың 14 қарашасында Конституциялық сот Мемлекеттік сайлау комиссиясына жолданған 13-0 дауыспен қабылданған мәлімдемесінде 2013 жылы некені ер адам мен әйелдің арасындағы одақ ретінде анықтау туралы референдум өткізуге конституциялық кедергі жоқ екенін білдірді. Сонымен бірге, референдум заңында көптеген мәселелер анықталғанын және жауапты талап ететін бірқатар құқықтық сұрақтар туындағанын атап өтті. Дегенмен, Сот референдум туралы шешімді 104 депутаттың көпшілігі қабылдағанын, ал Конституцияны өзгерту үшін қажетті көпшіліктен асып түскендіктен, референдум өткізілуі керек екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, Сот Хорватия Парламентінен «демократиялық қоғам стандарттарына сай келетін референдум процесінің тұрақты заңнамалық базасын мүмкіндігінше тезірек қамтамасыз етуді» сұрады. Сот сондай-ақ «Конституцияға некені ер адам мен әйелдің арасындағы одақ ретінде анықтайтын кез келген түзетулер, Хорватиядағы әрбір адамның жеке және отбасылық өмірін, сондай-ақ адамның қадір-қасиетін құқықтық тұрғыдан қорғау құқығына сәйкес, бір жынысты одақтар институтының құқықтық базасын одан әрі дамытуға кедеріс келтірмеуі керек» деп шешті. Сот отбасылық заңның некені ер адам мен әйелдің арасындағы одақ ретінде реттейтін ережелерінің немесе бір жынысты одақтар туралы заңның ережелерінің конституциялықтығын тексеру туралы ешқандай өтініш немесе ұсыныс алмағанын атап өтті. Сондықтан, Сот неке туралы анықтама бойынша референдумның отбасылық өмірді құрметтеу құқығына қатысты референдум емес екенін есептеді, өйткені бұл құқық конституциялық тұрғыдан барлық адамдарға, жынысына және гендеріне қарамастан, кепілдендірілген және Конституциялық соттың өзі мен Еуропалық адам құқықтары сотының тікелей қорғауында. Соңында Сот «құқықтық институттарды конституцияға енгізу жүйелі сипатқа ие болмауы керек» деп ескертті және ерекше жағдайлар, мысалы, қоғамның терең тамырланған әлеуметтік және мәдени ерекшеліктерімен байланысты болған жағдайлар ғана негіленуі керек екенін айтты.
On November 14, 2013, Constitutional Court in a 13–0 statement sent to the State Election Commission stated that there is no constitutional obstacle to hold a 2013 referendum on defining marriage as a union between men and a woman, in the same time pointing out that the referendum revealed numerous problems in the Referendum law and opened a number of legal questions that required answers. Nevertheless, the Court stressed that decision on the referendum was passed by a majority of 104 MPs and that since it was made with more votes than the majority needed to even change the Constitution itself, the referendum should be held. In addition, the Court asked Croatian Parliament to "provide a stable regulatory framework of the referendum process that meets the standards of a democratic society as soon as possible". The Court also decided that "any amendments to the Constitution which would define marriage as being union between a man and a woman should not have any effect on the further development of the legal framework of the institution of same sex unions in accordance with the constitutional requirement that everyone in Croatia has the right to be respected and right of legal protection of their personal and family life and human dignity". The Court pointed out that it had never received any request or proposal to review the constitutionality of the provisions of the Family Law that regulated marriage as a union between a man and woman, or provisions of the Law on Same Sex Unions. The Court therefore considered that the referendum on the definition of marriage is not a referendum on the right to respect for family life, because it is constitutionally guaranteed to all persons, regardless of sex and gender, and is under the direct protection of both, the Constitutional Court itself and the European Court of Human Rights. In conclusion, the Court warned that "incorporation of legal institutes in the constitution shouldn't become a systemic phenomenon" and that exceptional individual cases must be justified by being connected, for example, with deep rooted social and cultural characteristics of the society.
Аборт
2017 жылдың 21 ақпанында Конституциялық сот консервативті үкіметтік емес ұйымдар – 1991 жылы құрылған Хорватияның Өмір және Отбасы үшін қозғалысы мен 2010 жылғы «Отбасы атынан» ұйымы ұсынған, 1978 жылғы Денсаулық сақтау шаралары туралы заңның Конституцияға сәйкестігін тексеру жөніндегі конституциялық шағымдарды қабылдамайтынын жариялады. Сот шешімі бойынша, ол туылмаған баланың конституциялық тұрғыда қорғалатын құндылығын мойындады, бірақ оның өмір сүру құқығын емес, оны қорғауды мемлекеттің қоғамдық мүддесі деп санайды. Сот абортты конституциялық немесе адам құқығы ретінде қарастырмады. Соттың пікірінше, әйелдердің жеке өміріне қатысты құқығы, оның ішінде бостандық, қадір-қасиет, отбасы және жеке өмірді қорғау құқығы бар, бұл әйелге жүктіліктің белгілі бір кезеңіне дейін (Хорватияда жүктіліктің 10 аптасына дейін) бала туу туралы дербес шешім қабылдау мүмкіндігін береді, бірақ осы мерзімнен кейін туу мемлекеттік мүддеге айналады, ол туылмаған баланың өмір сүру құқығын қорғайды. Осы шешіммен Сот Хорватия Парламентін екі жыл ішінде жаңа заң қабылдауға міндеттеді және қолданыстағы заңда Хорватияның конституциялық жүйесінде қазіргі таңда жоқ институттар бар екенін (өйткені заң 1974 жылғы Югославия Конституциясына негізделген) және 1990 жылғы Хорватия Конституциясы денсаулық сақтау, әлеуметтік, ғылыми және білім беру жүйесінің жаңа құқықтық және институционалдық негізін құрғанын ескеруге шақырды. Жаңа заңда «абортты ерекше жағдайға айналдыруға» бағытталған білім беру және профилактикалық шаралар айқындалуы тиіс. Судья Мирослав Шуманович жалғыз қарсы пікірде, басқалармен қатар, 1978 жылғы заңның Конституцияға формальды және мазмұндық тұрғыдан сәйкес келтірілуі керектігін, күшін жою кешіктірілсін, жаңа заң қабылдалып, мемлекеттің туылмаған баланың өмір сүру құқығын қорғау міндеті бар екенін мәлімдеді.
On February 21, 2017, Constitutional Court announced that it held in a 12–1 decision that it won't accept constitutional complaints submitted by the conservative NGO's Croatian Movement for Life and Family (in 1991) and In the Name of the Family (in 2010) to review conformity of the 1978 Law on Health Measures for the Realization of the Right to Freely Decide on Childbirth with the Constitution. According to Court's decision, it recognized constitutionally guaranteed value of unborn being and not its right to life but rather public interest of the state to protect it. The Court considered that abortion as a constitutional or a human right doesn't exist. According to the Court, the right of privacy of women, which includes the right of freedom, dignity and the protection of family and private life, exists, which gives woman autonomy to a certain period (in Croatia 10 weeks after conception) during which woman can freely decide whether she wants to give birth or not, but after that period of time birth becomes public interest which protects the right to life of the unborn. With this decision, the Court obligated the Croatian Parliament to enact new law within two years and has warned it to take into account the fact that existing law contains certain institutions that no longer exist in the Croatian constitutional order (since the Law is based on the 1974 Yugoslav Constitution) and that the adoption of the 1990 Croatian Constitution built a brand new legal and institutional framework of health, social, scientific and educational system. New law should determine the educational and preventive measures "so that abortion should be an exception". In sole dissenting opinion, Judge Miroslav Šumanović, among other things, stated that the 1978 Law should be formally and substantially aligned with the Constitution, abolished with a deferment effect, that the new one should be enacted, and that it is the duty of the state to protect the right to live of the unborn being.