Кіріспе
Гарольд Пинтер жазған пьеса – «Ескі уақыттар». Пьеса алғаш рет 1971 жылдың 1 маусымында Лондонның Олдвич театрында Корольдік Шекспир компаниясының қойылымында ойналды. Басты рөлдерде Колин Блейкли, Дороти Тутин және Вивьен Мерчант болды, режиссері – Питер Холл. Пьеса Холлдың 40 жылдық мерейтойына арналған. Питер Холл 1971 жылдың 16 қарашасында Нью-Йорктегі Билли Роуз театрында өткен Бродвейдегі тұңғыш қойылымды да режиссерлік етті, онда Роберт Шоу, Розмари Харрис және Мэри Уре ойнады. Бір жыл өткен соң пьесаның неміс тіліндегі тұңғыш көрсетілісі Венадағы Бургтеатрда Максимилиан Шелл, Эрика Плухар және Аннемари Дюрингердің қатысуымен өтті. 2007 жылдың ақпан айында Холл өзінің Бат театр ұжымымен пьесаның жаңа қойылымын сахнаға қойып, қайта оралды. «Ескі уақыттар» пьесасы Пол Тейлор мен Холли Уильямстың «The Independent» газетінде жариялаған барлық уақыттардағы 40 ең ұлы пьесаның қатарына енді және Пинтердің «ең құпиялы және мазасыз туындыларының» бірі деп сипатталды.
the play
Old Times is a play by Harold Pinter. It was first performed by the Royal Shakespeare Company at the Aldwych Theatre in London on 1 June 1971. It starred Colin Blakely, Dorothy Tutin, and Vivien Merchant, and was directed by Peter Hall. The play was dedicated to Hall to celebrate his 40th birthday. Peter Hall also directed the Broadway première, which opened at the Billy Rose Theater in New York City on 16 November 1971, starring Robert Shaw, Rosemary Harris and Mary Ure; and a year later, the German language première of the play at the Burgtheater in Vienna, with Maximilian Schell, Erika Pluhar and Annemarie Düringer. In February 2007 Hall returned again to the play directing a new production with his Theatre Royal, Bath company. Old Times was ranked among the 40 greatest plays ever written by Paul Taylor and Holly Williams of The Independent, and described as one of Pinter's "most haunting and unnerving pieces".
Сюжет
Пьеса Кейт пен Дилидің үйленген жұппен темекі шегуі және Кейттің ескі досы Аннаның оларға келіп қалуы туралы әңгімелесуімен басталады. Кейт Аннаның жалғыз досы болғанын айтады, бірақ Аннаның достары көп еді. Дили Аннамен ешқашан кездеспегенін айтады және Кейт пен Аннаның 20 жыл бұрын бірге тұрғандарын естіп таңғалады. Кейт Аннаның кейде оның іш киімін ұрлап кететінін айтады. Келесі сахнада Анна Кейтпен бірге өткен қызықты күндер туралы үнемі әңгімелеп отырады. Кейт өте аз айтады. Дили Аннаға алғаш рет Кейтпен кинода кездескенін және кейін оны кофеге шақырғанын айтады. Аннаның қарсылығы - Кейтпен бірге өмір сүрген уақытты еске түсіреді. Кейін ол үйге келгенде, Кейт үндемей отырғанын, ал жас жігіт олардың креслосында жылап отырғанын көреді. Анна оның бетін көре алмады, өйткені ол жылап жатқанда, оның қолы оны жауып тұрды. Екеуі де оған ештеңе айтпады, сондықтан ол ұялып төсекке кетті. Кейт де ұйықтап кетті, ал жігіт қараңғыда жылап, тұрып, Аннаның төсегіне қарай жүрді. Ол оған бір сәтке қарап тұрды, бірақ ол оны елемеді. Кейін ол Кейттің төсегіне барып, оның құшағына жатып, кетіп қалды. Анна Дилиге бұл кісіні елемегенін, өйткені ол онымен ешқандай байланысы жоқ екенін айтады. Кейт олардың екеуінің де әңгімесін растамайды да, жоққа шығармайды да, ақырында ваннаға түсуге шешім қабылдайды. Кейт ваннада жатқанда Дили Аннаға қарсы шығып, оны бұрын кездестіргенін айтады. Ол қыздың қара киім киіп, еркектерден ішімдік сатып алатынын айтады. Ол оған сеніп, 20 жыл бұрын ішімдік сатып алып, тойға баратынын айтады. Олар бөлменің қарама-қарсы жағында отырды, ал ол оның көйлегінің астына қарады. Бір қыз оның қасында отырып, екеуі сөйлесіп отырды, ал Дили ер адамдармен қоршалып, қыздарды жоғалтты. Ол көпшіліктің арасынан қыздардың отырған диванына жеткенде, олар кеткен еді. Анна оның не туралы айтып тұрғанын білмейтінін айтады, ол ол Кейтке ұқсауға тырысып, оның мінез-құлқы мен ұялшақ күлкісін еліктеуге тырысты, бірақ ол бұған жақсы емес еді. Дили Кейтпен алғаш рет кинотеатрда "Одд Мэн аут" фильмін көрсеткен кезде кездескенін айтады. Кейт ванналық шапанмен оралады, екеуі оның назарын аударуға тырысады, ал ол үнемі ештеңе айтпайтын болады. Ақырында Анна Кейттің іш киімін бір мерекенің кезінде киіп, бір ер адамның оның итәгіне қарағанын мойындайды. Ол Дилиге Кейт үнемі оның іш киімін бере тұра, үнемі киіп жүруге шақыратынын айтады. Кейт ештеңе айтпайды, бірақ олардың әңгімелерін растауға немесе жоққа шығаруға шақырғанда, Аннаға "Мен сені өлі есімде" дейді. Кейін Кейт Аннаның төсекте өлі, күл-талқанмен қапталған күйінде жатқанын және оның денесі бір ер адам келген кезде жоғалып кеткенін айтады. Ол еркекке қосымша төсекте ешкім ұйықтамағанын айтты, ол Кейт онымен ұйықтаймын деп ойлап, онда жатты. Оның орнына, ол терезедегі гүлшеңнен балшықпен оны тұншықтырып тастады, ал оның жауабы некеге тұруға ұсыныс жасады.
Түсіндірме
Пьесаның бір түсіндірмесі бойынша, үш кейіпкер де бір кездері нақты өмір сүрген адамдар болған. Дили алдымен Аннамен танысып, онымен бірге болды, кейін Кейтпен кинотеатрда кездесті. Кейт, Аннаның тойда сөйлескен досы болуы мүмкін, немесе болмауы да мүмкін. Дили Кейтпен қарым-қатынас бастады, ал Кейт Аннаның оны тартып алуға тырысқанын біліп, Аннаны өлтірді. Аннаның өлімі Дилиді қатты мазалады (ол оның бос төсегіне сағынышпен қарады), содан кейін Кейт оны да өлтірді. Ол өлгеннен кейін, Кейттің санасы басымдық алып, оның өзіне ғашық екенін елестетті. Ол соңғы 20 жылды Анна мен Дили бір-бірін сүймейтін, ойдан туған әлемде өмір сүрді. Тағы бір түсінік бойынша, Кейт пен Анна – бір адамның екі түрлі жағы, ал Кейт – басым тұлға. Дили алдымен "Аннамен" танысты, ал тойдағы дос – Аннаның көптеген достарының бірі болды, олар туралы Кейт алғашқы сахнада айтқан болатын. Содан кейін Дили кинотеатрда Кейтпен кездесті. Кейттің психикалық денсаулығының нашар екенін білгенде Дили орындыққа отырып жылады, содан кейін Кейтті құшақтамас бұрын бос төсекке қайғымен қарады. Кейт Дили үшін Аннаны "өлтірді". 20 жыл өткен соң, ол оған Анна қайтып келе жатқанын айтады, ал ол Кейттің Аннаны өміріне қайта кіргізбеуі үшін бар күшін салады, соңында пьесаның аяғында Кейт Аннаны алғашқы рет өлтіргенін еске түсіріп, оны қайтадан өлтіреді. Үшінші түсінік бойынша, пьесаның барлық оқиғасы Дилидің санасында өтеді. Кейт, шын мәнінде, Дилидің әйелі емес, ол оның суық, алыс тұрған анасының бейнесі, оны ұнатуға тырысқанмен, ешқашан ұната алмаған. Анна – толық сексуалдық еркіндіктің символы, бірақ Дилидің таңғалуына орай, Анна алғашқыда оған қызығушылық танытқандай болса да, ол Кейттің іш киімін киіп, Дилиге қарағанда Кейтке көбірек қызығушылық танытады. Кейт Дилиге Аннаға көрсетпеген сирек күлкісін сыйлайды, содан кейін Анна мен Дилидің екеуін де сөздерімен "өлтіреді". Дили, өзінің "артық" екенін түсінгенде, жылап тұрған балаға айналады, бірақ Кейт оны жұбатуға келмейді. 1984 жылы "Roundabout Theatre Company" қойылымының репетициясы кезінде, басты рөлді сомдаған Энтони Хопкинс Пинтерден пьесаның соңын түсіндіруді сұрады. Пинтер: "Мен білмеймін. Просто орындаңыз".