Кіріспе

М 11 «Шторм» (М 11 «Шторм»; ) – Ресейдің теңіз үстінен әуеге қарсы ракеталық кешені. Оның GRAU коды 4K60. НАТО-дағы белгісі SA N 3 Goblet. Алғаш рет бұл кешен 1967 жылы қолданысқа берілген советтік «Москва» тікұшақ тасымалдағыш кемесіне орнатылды, бірақ жүйе 1969 жылға дейін ресми түрде қабылданып, қолдануға берілмеді. Бұл сияқты кешендер үшін ерекшелік, оның құрлықтағы аналогы жоқ. Бұл кешен тек ресейлік кемелерде ғана орнатылған және ешқашан жауынгерлік қимылдарда қолданылмаған.

Даму

M 11 Storm жүйесін әзірлеуге алғаш рет 1959 жылғы 25 шілдеде рұқсат берілді. Жұмысты M 1 Volna жүйесімен де жұмыс істеген 10-шы ғылыми-зерттеу институты (NII 10) жүргізді. Бұл жүйе бастапқыда 1126 жобасының соғыс кемесіне орнатылуы жоспарланған, бірақ кеме де, зымыран жүйесі де 1961 жылғы маусымда жойылды. Дегенмен, зымыран жобасы бір айдан кейін 1123 жобасының "Москва" класындағы тікұшақ тасымалдағыш кемесіне орнату үшін қайта жандандырылды. Жоба 1962 жылғы сәуірде аяқталды және M 1 зымыран жүйесімен қолданылған ZIF 101 ұшырғышының өңделген нұсқасын қамтыды. Ұшырғыш дизайны тиімсіз болып шықты, нәтижесінде қайта жобалау прототиптерді 1964 жылға дейін өндіруден ұстап қалды. 1964 және 1966 жылдар аралығында зымыран сынақ алаңы ОС 24-те теңіз сынақтары жүргізілді, бұл бұрынғы ауыр крейсер, советтік крейсер "Ворошилов" болған. Жүйе 1967 жылғы 25 желтоқсанда қолданысқа берілген советтік "Москва" тікұшақ тасымалдағыш кемесіне орнатылды, бірақ 1969 жылға дейін дамыту жұмыстары жалғасты, содан кейін ол ресми түрде қабылданып, пайдалануға берілді.

Сипаттама

4K60/41K65 зымырандары екі-екіден айналмалы екі рельстік ұшырғыштарда тасымалданады және 2 мен 3 Мах аралығында ұшады. Олар ұзын, салмағы бар және жарылғыш бөлігі бар. Тиімді биіктігі шамамен алғанда, ал бұрынғы зымырандардың соққыға түсу қашықтығы бар, ал 41K65 ең жоғары қашықтықты ұлғайтады. Бағыттау радиоарна арқылы жүзеге асырылады. M11 радары "Head Lights" деп белгілі, көбінесе "Top Sail" іздеу радарімен бірге қолданылады. Бұл жүйенің бастапқы нұсқасы, V611 зымырандарымен жабдықталған 4K60 M 11 "Шторм" АҚШ Қорғаныс министрлігінде SA N 3A деп танылады. Жаңартылған нұсқасы V611M зымырандарымен жабдықталған 4K65 "Шторм М" және SA N 3B деп белгіленеді.