Кіріспе

Италия композиторы Джованни Баттиста Саммартини (шамамен 1700 – 15 қаңтар 1775) – итальян композиторы, скрипкашы, органшы, хормейстер және педагог. Ол Глюкты өзінің шәкірттерінің бірі деп есептеді, ал Иоганн Кристиан Бах сияқты жас композиторлар оны жоғары бағалады. Джозеф Хайднның шығармаларындағы көптеген стилизациялар Саммартинидің стильіне ұқсас екені де айтылды, бірақ Хайдн мұндай ықпалды мойындамады. Саммартини есімді концерттік симфонияның қалыптасуымен тығыз байланысты, ол қысқа опералық увертюра стилінен өту арқылы және Гайдн мен Моцарттың алдын ала болжаған жаңа бірқатарлық пен тақырыптық дамуды пайдалану арқылы жүзеге асты. Оның кейбір шығармалары Ағарту дәуірінің идеалдарымен байланысты «галант» стилінде сипатталған, ал «Саммартинидің шығармаларынан қалған ең басты әсер – ол классикалық стильдің дамуына үлкен үлес қосты, ол оның ұзақ және белсенді өмірі аяқталар кезде ең айқын түсініктілікке жетті». Саммартини шіркеу композиторы ретінде тез танылып, шетелде де атаққа ие болды. Өмірінің барысында ол жұмыс істеу үшін көптеген шіркеулерге (өліміне дейін сегіз немесе одан да көп) қосылды және мемлекеттік шараларда және аристократтардың үйлерінде орындалатын музыка жазды. Ол Миланнан алыс кетпесе де, Дж.К. Бах, Моцарт, Боккерини және Глюк сияқты көрнекті композиторлармен байланыс жасады, соңғысы 1737 жылдан 1741 жылға дейін оның шәкірті болды. Саммартинидің 1775 жылы болған өлімі күтпеген оқиға болды. Өз заманында жоғары бағаланғанымен, оның музыкасы көп ұзамай ұмытылып, 1913 жылға дейін Фаусто Торрефранка, Жорж де Сент-Фойк және Гаэтано Чезари зерттеушілерімен қайта ашылған жоқ. Қызығы, оның сақталған көптеген шығармалары Миланнан тыс жарық көрген басылымдардан табылды.

Жаңалықтар

Саммартини көбінесе симфонияның дамуындағы жаңалықтары үшін мақталады, мүмкін Мангейм және Вена мектептерінен де артық. Оның симфониялық композицияға қатысты көзқарасы ерекше болды, себебі ол итальяндық увертюра үлгісінде симфония жазған басқа композиторлардан өзгеше, трио сонатасы мен концерттік формалардан шабыттанды. Оның симфонияларын ырғақ және нақты форма, әсіресе ерте сонаталық және айналмалы бинарлық формалар жетекке алды. Оның шығармалары жаңашылдығын тоқтатпады және кейде классикалық музыканың, мысалы, "Тұңғыш толқын" (Sturm und Drang) стилінің бағытын болжады. Чех композиторы Йозеф Мысливечек Саммартиниді "Хайдн стилінің әкесі" деп атады, бұл кең таралған пікір Саммартинидің өлімінен кейін оның атағын арттырды.