Кіріспе

Оңтүстік Үндістанның күріш ұнымен жерге сурет салу түрі – Колам (,) (), сондай-ақ Муггу, Тарай Алангарам және Ранголи деп те аталады. Бұл ежелгі дәстүрлі сәндік өнердің бір түрі, ол дәстүр бойынша күріш ұнынан жасалады. Оны ақ тас ұнтағы, бор немесе бор ұнтағы, көбінесе табиғи немесе синтетикалық түс ұнтақтарымен бірге қолданады. Оның бастауы Тамилакам деп белгілі ежелгі Тамилнадуға жатады және содан бері Оңтүстік Үндістанның басқа штаттарына – Карнатака, Телангана, Андхра-Прадеш және Кералаға тарады. Оны Гоа мен Махараштраның кейбір аймақтарында да кездестіруге болады. Тамил диаспорасы бүкіл әлемге тарағандықтан, колам практикасы Шри-Ланка, Сингапур, Малайзия, Индонезия, Таиланд және Азияның басқа да бірнеше елдерінде таралған. Колам немесе муггу – нүктелер желісі бойынша түзу сызықтардан, қисықтардан және иірімдерден тұратын геометриялық сызықтармен салынған сурет. Әдетте, үйдің кіреберісінде әйелдер осы дәстүрді сақтайды, бірақ ерлер мен ұлдар да оны орындайды. Үндістанда коламның ұқсас аймақтық түрлері әртүрлі атаулармен белгілі: Махараштрада, Митила аймағында, Батыс Бенгалда алпона, ал Карнатакада . Мереке күндері, демалыс кезеңдері мен арнайы шараларда көбінесе күрделі коламдар салынып, түстер қосылады.

Тәжірибе және сенім

Коламдар немесе муггулулар үйге береке әкеледі деп есептеледі. Тамил Наду, Телангана және Андхра Прадеш штаттарында миллиондаған үй шаруасында әйелдер таңертең үйлерінің кіреберісі алдында колам суретін салады. Дәстүр бойынша коламдар жердің тегіс бетіне ақ күріш ұнымен салынады. Суреттер күні бойы жүріліп, жаңбырмен шайылып, желмен таралып кетеді, ал келесі күні жаңалары салынады. Әр таңертең күн шықпай тұрып, үйдің кіреберіс жағы немесе колам салынатын жер тазаланып, су шашылып, тегіс бетке келтіріледі. Көбінесе, коламды сулы бетке салады, сонда сурет жақсы тұрады. Күріш ұнының орнына кейде ақ тас ұнтағы қолданылады, ал сиырдың тынысы еденді жылтырату үшін пайдаланылады. Кейбір мәдениеттерде сиырдың тынысының антисептикалық қасиеттері бар деп есептеледі, сондықтан ол үйге нақты қорғаныш қақпасы болып табылады. Бұл ақ ұнтақпен контраст жасауға да мүмкіндік береді. Коламның басты мақсаты – әсемдеу емес. Ескі заманда коламдар немесе муггулулар жуан күріш ұнымен салынар еді, сонда құмырсқалар тамақ табу үшін алысқа бармау үшін ыңғайлы болар еді. Күріш ұнтағы құстар мен басқа да кішкентай жануарларды жеуге шақырып, осылайша басқа да тіршілік иелерін үйге және күнделікті өмірге шақырады – бұл үйлесімді өмір сүруге арналған күнделікті құрмет. Бұл үйге барлық адамды, соның ішінде береке мен байлықтың қадірлі құдайы Лакшмиді шақыру белгісі. Коламдардың үлгілері геометриялық және математикалық сызықтардан, нүктелер матрицасының айналасындағы суреттерден бастап, еркін формадағы көркем туындылар мен жабық пішіндерге дейін алуан түрлі. Халық арасындағы әңгімелерде сызықтарды толық салу керек, себебі бұл зұлым рухтардың суреттердің ішіне кіруіне кедергі келтіреді. Осылайша олар үйдің ішіне кіре алмайды. Бұрын қолды еденнен көтермей немесе арада тұрмай үлкен, күрделі суреттер салу – мақтан тұтуға лайық нәрсе еді. Марғашыра айында жас келіншектер асыға күтіп, жолдың бүкіл енін бір үлкен коламмен жауып, өз шеберліктерін көрсетті. Колам үлгілерінде көптеген дизайн сиқырлы мотивтерден және философиялық және діни мотивтермен үйлесетін абстрактілі суреттерден алынған. Суреттерде адам мен жануардың бірлігін бейнелейтін балық, құс және басқа жануарлардың суреттері болуы мүмкін. Күн, ай және басқа зодиак белгілері де қолданылады. Төмен қарай бағытталған үшбұрыш әйелді, ал жоғары қарай бағытталған үшбұрыш ер адамды көрсетеді. Дөңгелек табиғатты, ал шаршы мәдениетті білдіреді. Лотос – аналық жатынды символдайды. Пентаграмма Венера мен бес элементті көрсетеді. Арнайы шараларға, мысалы, тойларға арналған колам үлгілері көше бойымен созылуы мүмкін. Осы қалыптасқан үлгілердің көптеген түрлері ұрпақтан ұрпаққа, анадан қызға беріліп келеді. Колам / муггуда «қош келдіңіз» (/స్వాగతం) сияқты мәтіндік хабарламалар немесе «жаңа жыл құтты болсын» сияқты маусымдық сөздер де қолданылуы мүмкін. Ғибадатханада колам салуға еріктілер де жиі қатысады, әсіресе тілектері орындалғанда. Колам дизайнының өнері Facebook сияқты әлеуметтік желілер арқылы болашаққа жол тапты. Көптеген колам / муггу суретшілерінің онлайн желісінде үлкен жанкүйерлері бар және колам өнерін Оңтүстік Үндістанның қазіргі заманғы өнер көрінісінің маңызды бөлігіне айналдыруға үлкен үлес қосып жатыр.

Нұсқалар

Арнайы жағдайларда контраст үшін әк тас пен қызыл кірпіш ұнтағы да қолданылады. Коламды әдетте құрғақ күріш ұнынан (колаподи) жасаса да, оның ұзақ сақталуы үшін сұйылтылған күріш пастасы немесе тіпті бояулар да қолданылады. Қазіргі заманғы түсіндірулерде әк және соңғы кезде винил желімшелері де пайдаланылады. Оңтүстік Үндістанның коломы басқа үнділік өнерінің замандасы – раңголи сияқты аса түрлі-түсті болмаса да, симметрия, дәлдік және күрделілікпен ерекшеленеді. Олардың күрделілігіне байланысты, осы суреттердің қалай салынғанын анықтау кейбір көрермендерге қызықты сынақ болып көрінеді.

Үлгілер

бір нүктеге (, , тамил тілінде) бір рет айналып, көбінесе геометриялық фигура түрінде бастапқы нүктеге оралатын өрнек. Сызық жыланша иілген сызықтан жасалған. Сызықтың құрылымы түйінге ұқсайды. Нүктелік тордың тек бір бөлігін пайдаланатын өрнек. Егер осылай болса, қалған нүктелік торлар сол өрнекпен немесе басқа өрнекпен толтырылады/қолданылады. Көбінесе, мұндай өрнектер бірігіп күрделі өрнекке айналады. Сызық әр нүктесін толық айналмайтын, бірақ ашық қалдыратын өрнек. Нүктелер арасын қосатын сызықтардан (/) тұратын өрнек. Кейде олар заттардың, гүлдердің немесе жануарлардың бейнесін көрсетеді. Нүктелердің радиалды түрде орналасуынан құралған, лотос деп аталатын өрнек. Емін-еркін салынған және көбінесе боялған өрнек.

Зерттеу

Коламның математикалық қасиеттері компьютерлік ғылым саласында пайдаланылады. Коламдар есептеу антропологиясы саласындағы зерттеулерде қолданылады. Коламдар заманауи өнер және өнер тарихымен байланысты болғандықтан, олар өнер мен медиа салаларында қолданылады. Коламдар сондай-ақ күрделі ақуыз құрылымдарын жеңіл түсіну үшін қарапайымдауға да пайдаланылады.