Кіріспе

Димитрий II (грекше Δημήτριος) – б.з.б. 2-ші ғасырда қысқа ғана уақыт патшалық құрған грек-үнді патшасы. Ол туралы аз мәлімет белгілі, және оны қашан өмір сүргені туралы түрлі пікірлер бар. Тарн мен Нарайн сияқты бұрынғы авторлар оны Димитрий I-нің ұлы және оның қол астындағы патша деп есептеген, бірақ бұл көзқарас қазір толығымен қабылданбайды. Осмунд Бопеарахчи оның б.з.б. 175–170 жылдар шамасында Бактрия және Арахозияда билік еткенін ұсынған, бірақ кейінгі авторлар бұл пікірге қарсы шықты. Р. С. Сениор б.з.б. 175–140 жылдарды ұсынады, бұл L M Уилсон да қолдайды, ол нумизматикалық деректер мен портреттердің ұқсастығынан Деметрий II-нің Ұлы Евкратидтің туысы болғанын болжайды. Кейінгі мерзімді айғақтайтын нәрсе – Евкратид I билік еткен кезеңде қиратылған Ай Ханум қаласының қираған жерлерінен Димитрий II-нің ешқандай монетасы табылған жоқ.

Ақша шығару

Димитрий II тек күміс және көбінесе тетрадрахмалар шығарды, бұл оның соңғы Бактрия патшаларымен ортақ ерекшелігінің бірі. Монетаның бет жағында діңгек киген портрет, ал арт жағында найза ұстаған Паллас Афина бейнеленген. Көптеген замандастарынан өзгеше, оның есімі көрсетілмеген. Димитрий II жас адам ретінде бейнеленген, бірақ түр-қалпы әртүрлі соғылған монеталарда айқын ерекшеленеді. Көптеген монеталар ортасынан қанағаттандырмайтын түрде соғылған, бұл Димитрий II бірнеше уақытша монета соғу орындарын пайдаланғанын көрсетеді.

Сәйкестендіру

Рим тарихшысы Юстин Ұлы Евкратидтің (б.з.д. 172/171–145 билік құрған) жауы болған "үндістандық патша Деметрийді" атайды. Юстиннің Деметрийі соғысқа бейім Евкратидті 60 мың сарбаздық әскермен, оның 300 сарбаздан тұратын гарнизонына қарсы қоршады, бірақ, ең болмаса, шамадан тыс үлкейтілген есеп бойынша, соңында жеңіліске ұшырады. Бұл оқиға Евкратидтің билігінің соңында болған деп есептеледі, сондықтан Юстиннің Деметрийінің өлімі шамамен б.з.д. 150 жылға жуық деп саналады. Алайда, Юстин айтқан патшаны нумизматикалық деректермен сәйкестіру қиын, және Деметрий есімімен салынған түрлі монеталар сериясын қалай түсіндіруге қатысты пікірлер екіге бөлінген. Бопеараччи Деметрий есімді үш патшаны анықтады. Деметрий I Бактрия мен Үндістанда б.з.д. 200–185 жылдары билік еткен, Евкратид билікке келгенге дейін, ал Деметрий III – Үндістан патшасы, шамамен б.з.д. 100 жылдары билік құрған деп саналады. Деметрий II қалды, Бопеараччи оның б.з.д. 170 жылдары билік еткенін айтады. Бопеараччи Деметрий II-ні Юстиннің Үндістан Деметрийімен теңестірді, бірақ Юстиннің сөзі кейінірек билік еткенін көрсетеді. Сонымен қатар, Бопеараччидің Деметрий II Бактрияда билік еткен, Үндістанда емес, өйткені ол үнді жазулары бар монеталар шығармаған. Сондықтан, Юстиннің Үндістан патшасы Деметрийінің кім екені әлі де белгісіз. Келесі гипотезаларды қарастыруға болады:

Юстиннің мәліметтері, ол екінші қол дереккөз болғандықтан, шатасқан болуы мүмкін. Біз Деметрий II Үндістанның емес, Бактрияның патшасы болғанын, не соғыс туралы мәліметтер араластырылғанын, не патшаның аты дұрыс емес екенін қарастыруымыз керек, Юстин басқа бір грек-үнді патшасының атын Деметрий I-нің атымен шатастырған болуы мүмкін. Бопеараччидің Деметрий III-і бұрынғы кезеңге жатуы мүмкін – бұл патшаның монеталары аз және ерекше, және Деметрий III шын мәнінде Юстиннің Деметрийі, ол жарты ғасыр бұрын билік еткен. Тіпті, Юстиннің Үндістан патшасы Деметрийі болған болса да, Евкратидтің де Деметрий есімді ұлы болған деген мүмкіндік жоққа шығарылмайды, онда Деметрий – сол кездегі әдеттегі династиялық есім болған. Князь Селевкидтердің Деметрий I Сотер есімімен аталған болуы мүмкін.