Джон Ланден: Ағылшын математигінің өмірі мен еңбектері
John Landen
Джон Ланден (1719-1790) – ағылшын математигі, жерөлшеуші. Математикалық еңбектері, «Residual Analysis» кітабы, және Royal Society-ге жасаған зерттеулерімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Джон Ланден (23 қаңтар 1719 – 15 қаңтар 1790) – ағылшын математигі.
English mathematician
John Landen (23 January 1719 – 15 January 1790) was an English mathematician.
Өмір
Ол 1719 жылғы 28 қаңтарда Нортгемптонширдегі Питерборо қаласына жақын Пикерк ауылында дүниеге келген. Ол геодезист ретінде тәрбиеленді және 1762 жылдан 1788 жылға дейін граф Фицвильямның жер агенті қызметін атқарды. Бос уақытында математиканы зерттей келе, 1744 жылы «Ladies' Diary» журналына материалдар жариялады, 1755 жылы «Математикалық зерттемелерді» (Mathematical Lucubrations) шығарды, ал 1754 жылдан бастап Корольдік қоғамға флюкциондық есептеуге қатысты маңызды зерттеулер жіберді. Оның «Қалдық талдаудың» (Residual Analysis) бірінші кітабында баяндалған, оны таза алгебралық әдіспен алмастыру әрекеті Лагранж тарапынан одан әрі дамытылды. Екінші кітабы жарық көрген жоқ. Гиперболалық доғаны екі эллиптік доға арқылы өрнектеуге арналған Ланденнің трансформациясы 1775 жылы «Философиялық еңбектерде» (Philosophical Transactions) жарияланды, ал оның қолданылу мысалдары «Математикалық естеліктерінің» (Mathematical Memoirs) бірінші томында (1780) келтірілді. 1785 жылғы 17 наурызда Корольдік қоғам алдында оқыған айналмалы қозғалыс туралы мақаласында ол Эйлер мен Д’Аламбердің нәтижелерінен өзгеше нәтижелерге қол жеткізді және оларды ауыр сырқаттың арасында баспасөзге дайындалған «Математикалық естеліктерінің» екінші томында қорғады. Ол 1790 жылғы 15 қаңтарда Питербороның жанында, граф Фицвильямтың резиденциясы – Милтон қаласында қайтыс болған күні бұрын басылып шықты. Осы еңбегінде ол айналатын қозғалтқыштың айналу мәселесін шешті және Ньютонның прецессияның әсерін есептеудегі қатесін түсіндірді. Ланден 1766 жылғы 16 қаңтарда Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және Сполдинг қоғамының мүшесі болды. Шетелдік ғалымдар оны ағылшын сарапшыларының қатарында жоғары бағалағанмен, ол өз жаңалықтарын жетілдіріп, біріктіре алмады. Ол зейнеткерлікке шығып, көбінесе Нортгемптонширдегі Уолтон қаласында тұрды.
He was born at Peakirk, near Peterborough in Northamptonshire, on 28 January 1719. He was brought up to the business of a surveyor, and acted as land agent to Earl Fitzwilliam, from 1762 to 1788. Cultivating mathematics during his leisure hours, he became a contributor to the Ladies' Diary in 1744, published Mathematical Lucubrations in 1755, and from 1754 onwards communicated to the Royal Society valuable investigations on points connected with the fluxionary calculus. His attempt to substitute for it a purely algebraic method, expounded in book i. of Residual Analysis was further prosecuted by Lagrange. Book ii. never appeared. Landen's transformation, for expressing a hyperbolic arc in terms of two elliptic arcs, was inserted in the Philosophical Transactions for 1775, and specimens of its use were given in the first volume of his ‘Mathematical Memoirs (1780). In a paper on rotary motion laid before the Royal Society on 17 March 1785 he obtained results differing from those of Euler and D'Alembert, and defending them in the second volume of Mathematical Memoirs prepared for the press during the intervals of a painful disease, and placed in his hands, printed, the day before his death at Milton, near Peterborough, the seat of the Earl Fitzwilliam on 15 January 1790. In the same work he solved the problem of the spinning of a top, and explained Newton's error in calculating the effects of precession. Landen was elected a fellow of the Royal Society on 16 January 1766, and was a member of the Spalding Society. Though foreigners gave him a high rank among English analysts, he failed to develop and combine his discoveries. He led a retired life, chiefly at Walton in Northamptonshire.