Кіріспе

1933 жылдан 1964 жылға дейін Германияның Куксхафен қаласында тәжірибелік зымырандар ұшырылды.

1933 және 1964 жылдар аралығында Германияның Куксхафен аймағында көптеген зымырандық тәжірибелер жүргізілді.

1930 және 1940 жылдар

1933 жылы сәуірде Герхард Цукер пошталық ракета ұшырды, ол Духненнен Нойверк аралына ұшуы тиіс болған, бірақ бірнеше метр ұшқаннан кейін жерге құлады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Альтенвальд әскери лагерінен Fi 103 (V1) зымырандарының бірнеше сынақ ұшулары жасалды. 1945 жылы Курт Дебусқа Пенемендедегі VII стендтің орнына Куксхавен ауданында А4 зымырандарын сынау үшін ұшыру алаңын орнату бұйырылды; алайда, соғыс аяғына жақындаған кездегі әскери жағдайға байланысты жоба аяқталмады. Бірақ, 1945 жылдың қазан айында осы жұмыстар "Кері от операциясы" үшін негіз болды, ол одақтас оккупациялық күштерінің әскери өкілдеріне үш А4 зымыранын ұшырудың көрсетілімі болды. "Кері от операциясы" үшін Аренш пен Саленбург арасындағы жолдың жанында бір ұшыру алаңшасы және екі бетонды қорғаныс құрылысы салынды, олардың қалдықтары бүгінге дейін сақталып қалған.

1950 жылдар

1952 жылы Хеспенбуш қаласында Карл Поггензее шағын қатты отынмен жұмыс істейтін зымырандарды жасап, сынауға кірісті. Сол жылы ракеталық-техникалық қоғам құрылды, ол бастапқыда DAFRA, кейін неміс ракеталық қоғамы (Deutsche Raketengesellschaft) немесе DRG, ал соңында Герман Оберт қоғамы (Hermann Oberth Gesellschaft) немесе HOG деп аталды. Ұзақ өтпей, бұл қоғам бірнеше шақырым биіктікке жететін зымырандар жасады, бірақ Хеспенбуштағы қолда бар аумақ олардың мақсатына жетпейтіндей кішкентай болды, сондықтан жаңа ұшыру алаңы іздеуге тура келді. Соғыс кезінде зымырандарды жасаумен айналысқан Куксхавен қалалық кеңесінің мүшесі Гевеке ұсынғаннан кейін, Куксхавеннің жағалау аймағы таңдалды. Бұл аймақ "Кері от операциясы" ұшырулары үшін ғана емес, сонымен қатар Куксхавеннің солтүстігі мен батысында ашық теңіздің орналасқандығы, идеалды атыс полигоны болғандықтан ең қолайлы деп есептелді. 1957 жылдың 24 тамызында алғашқы зымырандар ұшырылды. 100-300 метрлік қашықтыққа жеткізілетін жеті "май бүзкейтін" зымыраны ұшырылды, содан кейін 2 километрге дейін биіктікке көтерілген бірнеше кішкентай модельдік зымырандар ұшырылды. Одан кейін Кошмидер жасаған 3 километрге жететін дельта қанатты зымыран ұшырылды. Deutsche Dynamit AG компаниясы әзірлеген жаңа қатты отынмен жұмыс істейтін 20 килограмдық метеорологиялық зымыран прототипі 1500 кгк (15 кН) күшін өндіріп, 1,5 Мах жылдамдыққа және 4 километр биіктікке жетті. Эрнст Мордың ірі зымыранын сынау жоспарланған еді, бірақ нашар ауа райының салдарынан ол күштен тоқтатылды. Бұл зымырандардың ұшыру алаңы Аренштің құрылыс алаңына жақын орналасқан. "Кері от операциясынан" айырмашылығы, мұнда бекітілген ұшыру платформасы болған жоқ, бірақ басқару пункті Екінші дүниежүзілік соғыстағы бұрынғы неміс теңіз күштерінің бомбалау орталығында орналастырылды. 1958 жылдың 8 маусымында Эрнст Мордың үлкен метеорологиялық зымырандарын ұшыруға алғашқы әрекет жасалды. Зымырандар теориялық тұрғыдан 50 километр биіктікке жетуге жетілдірілген, бірақ ұшу тұрақтылығымен мәселелер туындады және үш зымыранның әрқайсысы құлады. 1958 жылдың 14 қыркүйегінде Эрнст Мордың зымыранының алғашқы сәтті ұшуы өтті, оның пайдалы жүгі 50 километр биіктікке жетті. 1959 жылдың 16 мамырында алғашқы пошталық зымырандар ұшырылды. Бұл зымырандар 3 километр қашықтыққа 5000 пошталық карточканы жеткізді. Осы зымырандармен тасымалданған хаттарға арнайы маркалар қойылды, олар қазіргі кезде филателистердің қызығушылығын тудырады. Пошталық зымырандарды ұшыру ракеталық эксперименттерді қаржыландыру үшін де пайдаланылды. 1959 жылдың 1 қарашасында Кумулус зымыранының алғашқы ұшырылуы өтті. Ол 15 километр биіктікке жетті, бірақ борттағы хабар тарату құрылымы істен шықты.

1960 жылдар

1961 жылдың 11 және 12 ақпанында ғылыми тәжірибелермен жабдықталған Кумулус зымырандарының алғашқы ұшырылымдары сәтті аяқталды, ал олардың қозғалысын радиобайланыс арқылы қадағалау мүмкін болды. 1961 жылдың мамыр және маусым айларында пошта алғаш рет материктен Нойверк және Шхархорн аралдарына зымырандармен тасымалданды, бұл қашықтық едәуір ұзақ болды. 1961 жылдың 16 қыркүйегінде биологиялық тәжірибелермен жабдықталған екі Кумулус зымыраны ұшырылды. Біреуінде Макс атты саламандра, екіншісінде Лотте атты алтын балық бар еді. Лотте ұшудан кейін қауіпсіз қонды, ал Макс парашют ақаулығына байланысты қатты қонғандықтан аман қалмады. Сол күні Cirrus I және II зондтық зымырандарының алғашқы ұшырылымы өтті. Бұл зымырандар тиісінше 35 және 50 км ең жоғары биіктікке жетті. 1961 жылы зымыран инженері Бертольд Селигер өзінің зымыран құрылыс компаниясын – Бертольд Селигер зерттеу және даму қоғамы mbH (BSFEG) құрды және өзі жасаған зымырандарын ұшырумен бастады: алғашқы зымырандар Кумулус зымырандарының көшірмелері болды, бірақ 1962 жылдың 19 қарашасында ол өзінің алғашқы өндірілген зымырандарын ұшырды. Бұл зымырандар 3,4 метр ұзындығы және 40 км ең жоғары биіктігі бар үш бір сатылы зымырандар болды. Олардың борттық хабар таратушыларынан алынған сигналдар Бохум обсерваториясында қабылданды. Бұл зымырандар толыққанды қайта пайдалануға жарамды болды, олар ұшудан кейін парашютпен жерге оралды. 1963 жылдың 7 ақпанында Бертольд Селигердің екі сатылы зымыранының алғашқы ұшырылымы өтті. Бұл 6 метрлік зымыран 80 км биіктікке жетті. Оның бір сатылы алдыңғысына ұқсас, оның да сигналдары Бохум обсерваториясында қабылданды. Ұшыру алдында бір сатылы BSFEG зымыраны атмосфераның жоғарғы қабаттарындағы желдің жағдайын зерттеу үшін жіберілді. 1963 жылдың 2 мамырында Бертольд Селигер өзі жасаған үш сатылы зымыранды ұшырды, ол азайтылған мөлшердегі жанармайды пайдаланып 110 км ең жоғары биіктікке жетті. 1957 жылдан 1963 жылға дейін Куксхавен аймағындағы барлық зымыран тәжірибелері қатаң азаматтық сипатта болды: алайда, олардың табысынан кейін BSFEG әскери мүмкіндіктері бар зымырандарды жасауды бастады. 1963 жылдың 5 желтоқсанында BSFEG НАТО-ға мүше емес мемлекеттердің әскери өкілдеріне өнімдерінің ұшу демонстрациясын көрсетті. Бұл зымырандардың ешқайсысы қолдануға дайын қаруды білдірмесе де, олардың барлығы ұшудан кейін парашютпен қонды, бірақ зымырандардың ең жоғары ұшу биіктігі Германиядағы әскери зымырандарды әзірлеуге қатысты одақтастардың заңдарына сәйкес 30 метрге белгіленді. Дегенмен, кейбір дипломатиялық шиеленістер болды, әсіресе Кеңес Одағымен, ол Германияда одақтастардың ережелеріне қайшы келетін әскери зымырандар жасалатынынан қорқыды. Бұл қорқыныш негізсіз емес еді: 1963 жылдың 5 желтоқсанында көрсетілген зымырандар, егер олар жанармайдың максималды мөлшерімен ұшырылса, 160 км-ге дейін жете алатын еді. Осы күмәндерге қарамастан, Куксхавен аймағында зымырандарды ұшыру жалғасты, ал 1964 жылдың 22 наурызында HOG он жабдықтау зымыранын ұшырды, олардың кейбіреулері қонуға дейін жоғалып кетті. 1964 жылдың 7 мамырында Герхард Цукер Браунлягеде зымыран демонстрациясы кезінде оның пошталық зымыранының бірі ұшырылғаннан кейін жарылып, қалдықтары ұшыру алаңына тым жақын болған көрермендер тобына түсті. Герхард Цукер HOG немесе BSFEG-мен ынтымақтастықта болмаса да, осы оқиғадан кейін Куксхавен аймағында 100 метрден астам биіктікте зымырандарды ұшыруға тыйым салынды. Герхард Цукердің бұрын бірнеше рет проблема тудырған зымырандарынан айырмашылығы, HOG немесе BSFEG зымырандарының ұшырылуымен байланысты ешқандай апат немесе жарақат тіркелген жоқ.