Кіріспе

Баубо (Ежелгі грек: Βαυβώ) – грек мифологиясындағы шағын тұлға, біздің заманымыздың төртінші ғасырына дейінгі сақталған көздерде кездеспейді. Трагилдік Асклепиадтан келген бір үзіндіде ол Дисаульдің әйелі екені, ол жергілікті болып туған деп айтылады, олардың екі қызы – Протоноэ мен Ниса, және бұл жұбай Деметрды өз үйлеріне құнақ еткен. Біздің заманымыздың V ғасырындағы грек грамматигі Хесихий өз лексикасында Баубо есімін тіркеген. Ол тек Деметрдің күтушісі екенін және бұл сөз "қуыс" немесе "асқазан" (κοιλίαν) деген мағынаны білдіреді дейді, осы мағынаның көзі ретінде б.з.д. V ғасыр философы Эмпедоклді келтіреді.

Элевсиандық құпиялар

Баубо Элусиния құпияларына қатысты орфикалық фрагментте есімдерін табады. Деметра қызы Персефонаны Хадес ұрлап кеткеніне қайғырып, Элеусиде болып жатқанда, Баубо Анасирма арқылы оны күлдіреді. Деметраға арналған Гомер гимні сияқты басқа да көздерде Деметрді көтеріңкі көңілге келтіру рөлін Иамбе есімді құл атқарады, ол әзілдер айту арқылы осыны істейді. Басқа бір орфикалық фрагментте (Fr. 49), Персефонаның ұрлануы туралы гимнде Баубо Демофонның анасы деп аталады – Деметра амброзиямен майлап, түнде отқа салып өлмеске айналдыруға тырысқан, бірақ сәтсіз аяқталған өлімдік бала. Басқа көздерде Демофон Элеуси патшасы Селеус пен оның патшайымы Метанираның ұлы болып келеді. Бұл 49-шы фрагментте Баубо Элеуси патшайымы екенін көрсетеді. Осы фрагментте Баубо Деметраның не істеп жатқанын көргенде, қорқыныштан айқайлайды. Жауап ретінде Деметра баласын өртеп өлтіреді.

Баубо Деметра мен Персефонамен бірге Парос аралында құдайы ретінде табынылды. Жарнамалардан алынған мәліметтер оның Деметра мен Кореге байланысты Наксос және Дион (Македония) және Парос аралында да құлшылық мәртебесіне ие болғанын көрсетеді.

Функциясы мен рөлі

Ямбе туралы миф сияқты, Баубо туралы әңгіме де Элеусин құпияларының белгілі бір ғұрыптары мен рәсімдерін түсіндіретін этиологиялық миф болуы әбден мүмкін.

Баубо мүсіндері

Баубо деген атау бірнеше түрлі мүсіндерге берілген, олардың көпшілігі терракотадан жасалған. Осы атпен белгіленген ең көне мүсін – Приене типі, ол Приенедегі Деметра мен Коре қасиетті орнынан табылған мысалдардың құрметіне аталған. Бұл мүсіндер б.з.д. III-II ғасырларына жатады және әйел денесінің жалаңаш төменгі жағын бейнелейді, ал ішек орнында беті салынған, жамбас қисығы вульвамен бірігіп кетеді. Қолдары құлақ деңгейінде орналасқан және түрлі заттарды (шамыштар, лира, басына артылған жеміс себеті) ұстап тұр. Бұл, әдетте, құрбандық ретінде берілген заттар болса керек, және олар жергілікті шеберлердің қолынан шыққан.